"Ardea" (Contén)

1. Atacar con bombas un obxectivo.

2. Lanzar moitos obxectos contra alguén.

3. Agoniar a alguén con repetidas preguntas, insultos ou outra cousa que molesta.

4. Dirixir un feixe de partículas ou de radiación sobre un branco material para inducir unha reacción nuclear ou estudar a difusión das partículas que resultan da colisión.

1. Título de cada un dos altos dignatarios eclesiásticos asistentes do papa. É o propio pontífice quen os escolle e comunica os nomes dos elixidos nun consistorio. Os cardeais teñen a misión de elixir o sucesor do papa trala súa morte, nun conclave convocado con este fin. A configuración do cardealado foi gradual: desde o s V os bispos das sete dioceses que rodeaban Roma (suburbicarías) exercían función na basílica de San Xoán de Letrán, onde foron “incardinados”; os presbíteros encargados das igrexas (tituli) romanas recibiron a denominación de cardeais, no s X, e de diáconos, no s XI. Esta é a orixe da estruturación do colexio cardinalicio en tres ordes: cardeais-bispos (bispos suburbicarios), cardeais-presbíteros e cardeais-diáconos. Os cardeais, que desde o pontificado de León IX (1048-1054) comezaran a exercer tarefas no goberno da Igrexa, substituíron practicamente os sínodos romanos. Estaban intimamente ligados á sé de Roma...

2. 1. Ave da familia dos frinxílidos de peteiro groso e contorno redondeado e con plumaxe, especialmente os machos, predominantemente de cores rubia, roxa ou rosada.

   2. cardeal común [port: dom-fafe; cast: camachuelo común; ingl: bullfinch]

      [Pyrrhula pyrrhula, Fam dos frinxílidos] Cardeal de ata 15,5 cm, coa cara anterior e a caparucha negras, peito roxo (a femia co peito acastañado rosado) e as partes superiores gris azuladas, alas negras con franxa branca, mitra branca e cola longa e negra. Distribúese nos bosques húmidos de coníferas e planifolios do Paleártico. Na Península Ibérica localízanse polo extremo norte coincidindo coa rexión eurosiberiana e en Galicia vive nas fragas e nos bosques da ribeira.

   3. cardeal de Virginia

      [Cardinali

   4. cardeal dos piñeiros [cast: camachuelo picogrueso; ingl: pine grosbeak]

      [Pini

   5. cardeal escarlata [cast: camachuelo carminoso; ingl: scarlet rosefinch]

      [Carpodacu

   6. cardeal gris

      [Paroaria coronatus, Fam dos frinxílidos] Cardeal de ata 19 cm, de patas longas. Os dous sexos teñen a cabeza e a gorxa rubia cunha curupela. Vive nos prados con arbustos dispersos de Bolivia, Paraguay, Uruguay, S de Brasil e N de Arxentina. Apréciase como ave de compañía polo seu colorido e canto melodioso.

PERSOEIRO

Rei de Portugal (1578-1580), derradeiro da dinastía de Avís, fillo de Manuel I e María de Castela. Tomou os hábitos menores con catorce anos como prior comendatario de Santa Cruz de Coimbra. Foi bispo de Braga con 22 anos, inquisidor xeral do Reino de Portugal e das súas posesións ultramarinas, bispo de Évora (1540) e arcebispo de Lisboa entre 1562 e 1574, data na que regresou á sé de Évora. Administrador vitalicio do mosteiro de Alcobaça (1542), acadou o cardealado en 1545. Fundou a Universidade de Évora (1559). Rexente do seu sobriño Sebastián I (1562-1568), sucedeuno en 1578 trala súa morte. Non deixou resolto o problema sucesorio e á súa morte a coroa recibiuna Filipe II, neto de Manuel I.

1. Límite entre dous terreos.

2. Elevación de terra que queda entre dous sucos ao labrar.