"Lete" (Contén)

1. Lingua de carácter esotérico empregada polos membros dun determinado grupo social, especialmente os compoñentes de determinados oficios e profesións ambulantes para a súa comunicación. Entre eles contamos os afiadores ou paraugueiros, os xabarreadores, viveleiros, xingreiros e follateiros ourensáns que utilizan o chamado barallete; a verba dos arxinas, ou latín dos canteiros, é o termo utilizado polos canteiros e picapedreiros pontevedreses, principalmente os de Cotobade para designar a súa xerga; o chamado verbo dos daordes é o empregado polos telleiros da Guarda (chamada xíriga polos telleiros e canteiros asturianos); o latín dos chafoutas é a xerga dos albaneis, a verba dos cesteiros de Mondariz e as súas parroquias lindantes; a jalleira dos telleiros de Tomiño; etc. O seu especial modo de vida que os fai traballar entre ou para xente allea, orixina unha desconfianza que tentan superar desenvolvendo unha lingua que só resulta comprensible entre a xente dese...

2. Termo do barallete, xerga dos afiadores e paraugueiros, que corresponde á voz ‘idioma español’.

1. Peza de ferro, en forma de sete, que empregan os carpinteiros para suxeitar a madeira no banco e, deste xeito, poder labrala. Recibe tamén o nome de rapaz porque substitúe o mozo que axuda ao carpinteiro a apertar a madeira contra o banco.

2. Peza do revólver, cilíndrica e xiratoria, na que se colocan os cartuchos.

3. Tubo feito en metal ou plástico que contén unha superficie interior negra para gardar os elementos e controis do obxectivo.

4. Especie de nó en forma de barril que se fai nalgúns cabos, a unha certa distancia do extremo, para evitar que este pase por un burato de diámetro maior ca o do cabo.

5. Peza cilíndrica que leva o clarinete preto da boca.

6. Depósito con auga, no que se facía burbullar o gas procedente da destilación, na antiga fabricación do gas de hulla.

7. Papaventos de papel en forma de barril co que xogan os rapaces.

1. Tarxeta de papel ou cartón que dá dereito a acceder a un local ou utilizar calquera transporte público.

2. Papel que acredita a participación nunha rifa ou nunha lotería.

3. Documento monetario, de papel, emitido por un banco co valor do diñeiro de curso legal e que serve como medio xeral de pagamento. Actualmente, a emisión é monopolio dos bancos centrais de cada estado. A súa orixe remóntase ao s XVII. Os comerciantes depositaban as súas moedas nas mans dos banqueiros que estendían a cambio certificados de garantía ao portador. Estes certificados foron adquirindo maior solvencia, e convertéronse en billetes de banco. Os billetes de banco forman parte do pasivo monetario dos bancos centrais, e estes deben evitar unha emisión excesiva para impedir que a relación entre billetes en circulación e reservas monetarias poña en perigo a súa solvencia. OBS: Tamén se coñece co nome de billete de banco.

4. Motivo ornamental que reproduce nunha moldura o axadrezado con pezas cadradas, rectangulares ou cilíndricas nun relevo sobre fondo oco.

5. Papel ou cartón que permite percorrer un determinado número de quilómetros nalgún medio de transporte.

1. Aro que se emprega arredor do pulso, do antebrazo ou do brazo como enfeite.

2. Faixa que rodea o brazo e que sinala algunha cousa.

3. brazal de arqueiro.

1. Elemento de construción composto por dúas vertentes ou aquel formado por unha peza horizontal apoiada en dous pés.

2. Utensilio que consiste xeralmente nun pao apoiado de forma horizontal en catro patas diverxentes, que serve de soporte para diversos usos, entre eles, formar provisionalmente unha mesa, un banco, etc.

3. Armazón de madeira sobre a que se improvisa unha estada.

4. Figura de entremés, chamada tamén cabaliño de cartón. Formada por un grupo de homes ou de nenos que van dentro dunha carcasa de cartón en forma de cabalo, sen patas, cunha faldra amodo de aditamento que fai de galdrapa. Ten un buraco nas costas por onde a sosteñen. Fan danzas e movementos distintos, todos eles coordinados; a miúdo marcan o ritmo con axóuxeres, fustas e contan co acompañamento de frautíns e tamborís. Xa se mencionaban no s XV, e parece ser que formaban parte dun entremés de loita de cabaleiros cristiáns contra mouros ou turcos.

5. Bordo de lousas ou tellas no que conflúen as dúas partes dun tellado.

6. Monllos de canas de millo dispostos en forma de pirámide.

7. Estrutura xiratoria de madeira sobre a que se colga a gramalleira nalgunhas cociñas das casas rurais.

8. Armazón sobre a que se coloca a madeira para serrar.

9. Peza do muíño de madeira que xira para levantar a moa.

10. Poldro no que se daba tormento.

11. ...

PERSOEIRO

Físico e industrial. Investigou un novo proceso de licuefacción de diversos gases, que combina os efectos das altas presións e das baixas temperaturas; levouno á práctica en 1877 e con el conseguiu licuar por primeira vez o osíxeno, o hidróxeno, o nitróxeno e o aire. Tamén estudiou as propiedades físicas e químicas do ferro.

1. Nome popular que reciben dous moluscos bivalvos distintos, a navalla e o longueirón, pertencentes ao xénero Ensis.

2. [Mutinu

3. Anaco de corda usado nalgunhas artes de pesca, como o cerco e a xábega, que se ata no peche do cinto para levar a rede á terra.

PUNTA

Punta da beira meridional da ría de Arousa, situada no litoral do concello de Vilanova de Arousa, entre as parroquias de Caleiro, ao N, e Deiro, ao S. Dela parte a ponte que comunica a Illa de Arousa co continente.

PERSOEIRO

Poeta e avogado. É autor de La vie des poètes françaises (A vida dos poetas franceses) e de Art Poétique (Arte Poética, 1658), así como de diversas obras teatrais. Foi membro da Académie Française desde a súa fundación.