"Xordán" (Contén)

PERSOEIRO

Soberano hachemita da Transxordania (1921-1951) deposto como Rei de Iraq en favor do seu irmán (1921) e nomeado polos británicos Emir da Transxordania (1923-1946). Durante a Segunda Guerra Mundial solicitou aos países islámicos o apoio ao bando dos aliados. Proclamado Rei de Xordania despois de que Gran Bretaña lle outorgara a independencia (1946), trocou o nome polo de Reino Hachemita de Xordania. Acusado por membros da Liga Árabe de aceptar a existencia do estado de Israel e a repartición de Palestina, morreu asasinado por terroristas palestinos. Sucedeuno o seu fillo, Talāl I de Xordania.

TERRITORIOS

Territorio de Asia occidental situado ao O do río Xordán (5.878 km2; 2.020.298 h [estim 2000]), que abrangue as rexións históricas de Xudea e Samaria e os barrios árabes de Xerusalén oriental. Xunto coa franxa de Gaza, coa que está unida dende o 25 de outubro de 1999 por un “corredor de seguridade”, forma parte dos territorios administrados pola Autoridade Nacional Palestina (ANP) trala Declaración de Principios asinada entre Israel e a Organización para a Liberación de Palestina (OLP) o 13 de setembro de 1993. A poboación é maioritariamente palestina (83%), aínda que no 2000 existían 260 asentamentos xudeus que agrupaban unha poboación de 343.000 h. Segundo a ANP, no 2000, as principais cidades eran: Hebrón (210.000 h, 450.000 h no seu territorio), Xerusalén (156.000 h, 219.000 h no seu territorio), Nābulus (130.000 h, 430.000 h na aglomeración urbana que forma con outros catro concellos), Rām Allāh (36.000 h, 275.000 h no seu territorio), Belén (28.000 h, 100.000...

1. Relativo ou pertencente a Cisxordania ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Cisxordania.

PERSOEIRO

Rei haxemita de Xordania (1952-1999), fillo e sucesor de Ṭ alāl I. A súa participación na Terceira Guerra Árabe-israelí (1967) custoulle a ocupación israelí de Cisxordania e a presenza no país de guerrilleiros palestinos, que expulsou en 1970. Apoiou a Iraq na guerra contra Irán (1980-1988) e na Guerra do Golfo Pérsico (1991), feito que deteriorou as súas relacións co mundo occidental. Na década de 1990 levou a cabo unha intensa actividade diplomática, coa firma en 1994, en ’Ammān, dun acordo de paz co primeiro ministro israelí Yitzhak Rabin e a mediación nas negociacións entre israelís e palestinos. Recibiu o Premio Príncipe de Asturias a la Concordia (1995).

PERSOEIRO

Rei de Xordania (1951-52), fillo e sucesor de Abdullah I de Xordania. Foi militar, serviu no exército de Iraq, e foi proclamado príncipe herdeiro en 1946; acadou o goberno ao ser asasinado o seu pai. Declarado incapacitado por enfermidade mental, abdicou en favor do seu fillo (Hussein I de Xordania).

1. Relativo ou pertencente á antiga Transxordania ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante da antiga Transxordania.

RIOS

Río de Palestina (350 km). Nace en Hermōn, na confluencia das fronteiras de Israel, Líbano e Siria, e atravesa o lago de Xenesaret ou Tiberíades.

ENTRADA LARGA

Estado de Asia occidental que limita ao N con Siria, ao L con Iraq, ao SL con Arabia Saudí, ao S co golfo de ‘Aqaba e ao O con Israel (88.946 km2; 5.100.981 h [2004]). A súa capital é ‘Ammān.
Xeografía
Xordania é un país de fronteiras artificiais, cun porto no Mar Vermello. O relevo é xeralmente tabular sobre rochas sedimentarias, materiais volcánicos e cristalinos. O único río importante é o Xordán, que comparte con Israel e Palestina. O clima é moi árido e a vexetación predominante é a matogueira e a estepa. O estado xordano gozou dun equilibrio agrícola satisfactorio entre 1949 e 1967. Desde entón, coa ocupación por parte de Israel de Cisxordania, o sector máis fértil, a agricultura e a economía do país resentíronse. A superficie cultivable é moi pequena e a propiedade está moi dividida. Nos lugares máis húmidos pódense cultivar hortalizas, plátanos e cítricos, e no resto oliveiras, cereais e viñas. A gandaría, desenvolta...

1. Relativo ou pertencente a Xordania ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Xordania.