cuadrante
(< lat quadrante)
-
s
m
-
[XEOG]
Cada unha das catro partes iguais nas que os puntos cardinais dividen o horizonte. Na rosa dos ventos ou no compás chámanse, primeiro, segundo, terceiro e cuarto cuadrante, contando desde o N no sentido do movemento das agullas do reloxo.
-
[DER]
Cuarta parte na que se divide unha herdanza.
-
[MAT]
Cuarta parte dunha circunferencia, ou sexa, un arco de 90°.
-
[MAT]
Sector circular correspondente a un cuadrante.
-
[MAT]
Cada unha das catro partes en que está dividido un pano por dous eixes de coordenadas rectangulares. Chámanse primeiro, segundo, terceiro e cuarto cuadrante, tomando como primeiro o superior da dereita e contándoos no sentido contrario ás agullas do reloxo.
-
[ASTRON]
Cada unha das catro partes nas que queda dividida a esfera celeste superior ao horizonte dividida polo meridiano e polo primeiro vertical. Numéranse dende oriente a mediodía, poñente e setentrión, cos nomes respectivos de cuadrante oriental, pueril ou vernal, cuadrante meridiano, cuadrante occidental, melancólico ou viril, e cuadrante hiemal ou senil.
-
[XEOG]
-
s
m
[NUMIS]
Antiga moeda romana, a máis pequena das de bronce, correspondente a 1/4 do ás, no sistema duodecimal, co valor de tres onzas. No sistema decimal denominouse terencius. No anverso tiña gravada a efixie de Hércules e no reverso unha proa de nave.
-
s
m
[METROL]
Instrumento empregado antigamente para determinar a altura dun astro sobre o horizonte. O máis primitivo consistía nun cuarto de círculo graduado provisto de pínnulas nun dos lados do ángulo recto, para visualizar o astro, e dunha chumbada, fixada ao centro do ángulo polo extremo libre da corda, que serve de índice.
-
cuadrante solar
[METROL]
-
Nas civilizacións antigas situadas nos trópicos, instrumento en forma de cuarto de círculo co que se calculaba a altura do Sol sobre o horizonte para establecer as horas do día. OBS: Tamén se emprega só cuadrante.
-
Calquera instrumento que sinale as horas, particularmente o reloxo de sol. Neste último caso recibe diversos cualificativos de acordo coa orientación. Nos casos de cuadrantes verticais achegados a un muro ou a unha parede orientada paralela ou perpendicularmente ao meridiano, o cuadrante denomínase occidental, oriental, meridional ou setentrional, segundo o punto cardinal cara ao que está orientado. En caso doutra orientación denomínase cuadrante declinante. Cando se coloca paralelo ao ecuador co gnomon orientado segundo o eixe da Terra denomínase cuadrante ecuatorial. OBS: Tamén se emprega só cuadrante.
-
-
plano do cuadrante
[METROL]
Superficie do reloxo de sol na que están escritas as liñas horarias e onde se fixa o estilo ou gnomon.
-
polo do cuadrante
[METROL]
Punto onde se fixa o gnomon, que corresponde sempre ao polo celeste.