epistemoloxía

Disciplina que estudia o coñecemento, as súas clases, os seus condicionamentos, a súa posibilidade e a súa realidade. Ademais, estudia os contidos do pensamento, a súa natureza e o seu significado, polo que algúns autores prefiren falar dunha teoría do coñecemento científico. O termo introduciuno o filósofo escocés J. F. Ferrier para designar a doutrina sobre a validez do coñecemento. Obxecto fundamental na historia da filosofía, os principais enfoques do seu estudo foron o racionalista, o empirista, o transcendentalista, o idealista, o positivista, o irracionalista vitalista e o da análise da linguaxe filosófica. Para moitos autores, é parte da metafísica e o seu obxecto de estudo é o coñecemento do ser; para outros, é unha disciplina autónoma. No ámbito da filosofía hispana utilizouse como sinónimo de gnoseoloxía, sen embargo, a utilización deste termo pola filosofía de orientación escolástica levou a facer a distinción entre gnoseoloxía, como teoría do coñecemento, e epistemoloxía, como teoría do coñecemento científico.

Disciplina, de carácter filosófico, que se ocupa dos tipos de coñecemento que se poden obter da lingüística. Dun xeito máis específico, constitúe unha teoría verbo da metodoloxía, os procedementos e os obxectivos da lingüística en tanto que campo do saber. Estudia, así mesmo, a evolución histórica das ideas lingüísticas e mais a súa contribución ao coñecemento humano. Unha das discusións básicas ten sido o carácter científico da disciplina, aspecto tan condicionado polos estándares científicos herdados da tradición grecolatina e occidental. Así, os saberes asociados ás ciencias experimentais teñen dominado as concepcións do científico durante os séculos precedentes. Mesmo no s XX, a lingüística estivo en certa medida relegada como ciencia, xa que os datos que manexaba se consideraban “procedentes da mente” e non de fontes abertamente observables. A análise lingüística en tanto que conduta directamente observable contribuíu a modificar esta concepción. Non obstante , os estudiosos vinculados a teorías da sociedade criticaron tamén esta visión do “científico”, xa que, ao seu ver, tendía a limitar ou obviar o carácter basicamente social da lingüística. Tense ocupado, tamén, do lugar da lingüística no conxunto das ciencias do coñecemento, a súa posición fronte á gramática ou á filoloxía ou o lugar ocupado pola norma e o uso, así como a falta dunha plena homoxeneidade e carácter unitario dentro da lingüística. Diferentes formas de coñecemento, metodoloxías e mesmo concepcións da linguaxe e as linguas en tanto que campos de estudo teñen dificultado a resolución da cuestión. Así mesmo, o significado do obxecto de estudio, o desenvolvemento de métodos ou a delimitación e explicación de obxectivos teóricos e aplicados necesitan aínda dun profundo estudo para resolver incógnitas pendentes. A pesar dos límites difusos que separan a lingüística doutras ciencias, resultado en certo sentido da necesidade de delimitar campos académicos de estudio, é necesario construír un certo padrón de ciencia lingüística que non evite o hibridismo e pluralidade inherentes á esencia e ás diferentes áreas da lingüística, pero que asemade tampouco renuncie á creación dunha “metateoría” en continua revisión a través de diversos métodos, obxectivos e procedementos. Isto pode axudar a describir e coñecer a linguaxe dun xeito máis global e tamén a obter un coñecemento máis transcendental do mundo.