esterilización

Acción de esterilizar ou esterilizarse.

Intervención que ten por obxecto anular a facultade de reprodución dun organismo. Pódese realizar por métodos cirúrxicos, químicos ou mediante irradiacións. No home realízase xeralmente coa ligadura e corte dos condutos deferentes dos testículos, operación coñecida co nome de vasectomía; e na muller faise mediante o bloqueo das trompas de Falopio con grampas, coñecida como ligadura de trompas. En moitos animais a esterilización faise por extirpación dos órganos sexuais ou castración.

Proceso que consiste na eliminación total de toda forma microbiana (bacterias, fungos, virus), tanto latente como vexetativa, que existe nun determinado medio (alimentos, instrumentos cirúrxicos, feridas, etc). Pode ter lugar por procedementos químicos ou físicos. Os axentes físicos máis empregados son a calor, que pode ser húmida ou seca, a filtración e as radiacións. Entre os sistemas que empregan a calor húmida destaca o autoclave de Chamberland, con temperaturas de 120°C a 140°C, ou a tindalización, que permite a eliminación das endósporas, e entre os que empregan a calor seca está a incineración ou as estufas de tipo Pasteur ou Poupinel con temperaturas de 160°C. A filtración a través de distintos tipos de membranas emprégase para solucións que non se poden esterilizar por outros métodos. Entre as radiacións máis utilizadas destacan as ultravioletas, que non atravesan o plástico ou algúns tipos de cristais, por iso son de acción superficial, os raios X, que si atravesan os plásticos, e os raios β e γ, que actúan en profundidade. No caso da esterilización por métodos químicos, son numerosas as substancias que se poden empregar para a destrución dos microorganismos, entre as que están o ozono, a auga osixenada e os derivados clorados, como os hipocloritos. Entre os compostos químicos orgánicos destacan o óxido de etileno, o formol e a β-propiolactona. No caso dos produtos alimentarios, a esterilización é unha parte importante da súa preparación para o consumo, obténdose unha esterilidade denominada comercial, que comporta a destrución total de xermes patóxenos, como os dos xéneros Salmonella, Clostridium e Staphylococcus. No ámbito da tecnoloxía alimentaria, realizouse a esterilización dos alimentos primeiramente colocándoos dentro de envases herméticos e someténdoos a calor; posteriormente, favoreceuse o desenvolvemento de sistemas de esterilización en movemento, como o autoclave, e, máis recentemente, o sistema de esterilización separada do envase e do contido, e un posterior envasado aséptico. A utilización de sistemas mixtos (irradiación-calor-axentes químicos) permite aproveitar sinerxicamente as boas calidades de cada sistema, e conseguir deste xeito unha conservación longa dos alimentos que manteñen ao mesmo tempo as propiedades iniciais.