Nubia

Rexión de África nororiental que se estende desde a primeira catarata do Nilo ata a cuarta. Dentro dela distínguense a Baixa Nubia (Exipto), somerxida en parte polo lago Nasser, desde a primeira catarata á segunda, e a Alta Nubia (norte de Sudán), desde a segunda catarata ata a cuarta. Na antigüidade faraónica, a primeira recibía o nome de Uauat e a segunda o de Kuš. Para o seu estudo as fontes documentais adoitan ser externas e durante dous milenios (3100?-1080 aC), só se dispoñen de textos exipcios. Ao comezo do s II a C, apareceron os textos en meroítico, máis inaccesibles, xa que aínda non foron descifrados. A historia nubia comeza case ao mesmo tempo que a exipcia, posto que xa desde a dinastía I os faraóns interviñeron na Baixa Nubia ou Uauat. As razóns que moveron aos faraóns a intervir no sur foron comerciais, para adquirir produtos exóticos, como plumas de aves e marfil; militares e mineiras, para conseguir a diorita das canteiras de Toška e o ouro do Uauat e de Kuš. Durante o Período Arcaico exipcio (3100-2686 a C), a Baixa Nubia estaba poboada por xente do Grupo A, similares etnicamente, aos exipcios. En xeral, as relacións entre exipcios e nubios foron pacíficas, pero a situación cambiou a partir do establecemento do Reino Antigo (2686-2181 a C), xa que os faraóns comezaron a intervir máis activamente no sur. Parece, incluso, que fundaron un establecemento militar que se converteu despois na fortaleza de Buhen, en fronte de Wādī Ḥ alfā’. Baixo a dinastía VI, continuou esta política, e apareceu documentada a cultura do Grupo C, que existiu, aproximadamente, da dinastía VI ao final da XVII (2345-1567 a C). O Primeiro Período Intermedio (2181-2040 a C) puido significar o derrocamento das posicións exipcias na Baixa Nubia e a formación dun interregno autóctono. No Reino Medio (2040-1786 a C), os soberanos da dinastía XII conseguiron ocupar novamente o reino, pero cara a 1722 tiveron que abandonar a rexión por mor dos hikses, que exerceron un certo dominio sobre a Baixa Nubia entre 1674 a C e 1630 a C. Foi tamén durante o Segundo Período Intermedio (1786-1567 a C) cando xurdiu o Principado de Kuš (1630?-1567 a C), fundado por Nedjeh, que gobernaba da primeira catarata á terceira, e é posible que fose sucedido por Tetian, batido por Amosis, primeiro soberano da dinastía XVIII e fundador do Reino Novo (1567-1080 a C). A partir deste momento, Exipto asegurouse ademais do control da Baixa Nubia, o da Alta Nubia. Gradualmente, os seus soberanos avanzaron ao longo do Nilo ata chegar ao distrito de Karoy, ao sur da cuarta catarata, onde foi fundada Napata. Ao final da dinastía XX, deixou de haber presenza exipcia en Nubia. Desde entón, ata a formación do Reino de Kuš (750? a C-350 dC), non se sabe case nada da historia de Nubia. O Reino de Kuš constituíu unha das fases máis brillantes e autóctonas desta rexión. A súa desaparición deu paso ao período do Grupo X ou cultura de Ballana (400?-600?), constituída por grupos nómades. A conversión dos nubios ao cristianismo deu paso á Nubia Cristiá (600-1400), que presentou uns trazos propios por causa das influencias coptas e bizantinas sobre a cultura autóctona. A toma e a destrución da principal cidade, Dongola (1365), polos musulmáns marcou o principio da fin cara a 1400, da identidade nubia.