Paz Andrade, Valentín

Xurista, político e escritor. Licenciado en Dereito (1921) pola Universidade de Santiago de Compostela, o seu interese pola literatura comezou grazas á influencia do seu tío, o poeta Xoán Bautista Andrade, quen lle presentou a Castelao, un dos intelectuais que máis influíron na súa obra. Durante a súa etapa formativa iniciouse no movemento galeguista participando na II Asemblea Nacionalista (1919) de Santiago de Compostela, e foi colaborador do xornal Gaceta de Galicia. Presidiu o Grupo Autonomista Gallego (1930) e foi militante do Partido Galeguista, do que foi nomeado secretario (1934). Foi candidato ás Cortes Constituíntes de 1931 e posteriormente en 1936, se ben non foi elixido. Ademais, colaborou na redacción do anteproxecto do Estatuto de Galicia (1936) e publicou diversos artigos políticos en El Pueblo Gallego. Co estalido da Guerra Civil Española axudou a fuxir a diversos intelectuais galeguistas e defendeu a outros das condenas que lles eran impostas. Posteriormente, foi desterrado a Verín, Castro Caldelas, A Pobra de Trives e Villanueva de la Serena (Badajoz). Ao longo da súa vida, e por mor dos seus artigos e da súa vinculación política, foi detido en diversas ocasións. Avogado de prestixio en Vigo, foi un dos impulsores do grupo industrial Pescanova, que converteu na primeiro compañía armadora europea de buques conxeladores, e da que foi vicepresidente (1960). Traballou tamén como técnico da FAO, con que participou en diversos congresos e seminarios, e para a que publicou o primeiro tratado sobre Principios de economía pesquera (1954); ademais, foi o primeiro especialista español proposto por esta organización para misións internacionais en Hispanoamérica. Nesta época seguiu colaborando en El Pueblo Gallego e publicou diversos artigos en Faro de Vigo e La Noche, asinados cos pseudónimos M., Xan Quinto e Mareiro. A partir de 1945 organizou o parladoiro do café Alameda, en Vigo, onde se reunía con intelectuais e artistas como Carlos Maside, Laxeiro, Prego de Oliver, F. Fernández del Riego e os irmáns Álvarez Blázquez, entre outros. De novo en política, formou parte da Xunta Democrática, da Comisión dos 10 e da Plataforma de Organizaciones Democráticas, e foi elixido senador por Pontevedra pola Candidatura Democrática Gallega nas Cortes Constituíntes (1977-1978). Como técnico especializado en temas pesqueiros publicou Los puertos nacionales de pesca. Aportación de Vigo al estudo del problema (1928), Produción y flutuación de las pesquerías (1954), Sistema económico de la pesca en Galicia (1958), Los derechos sobre el espazo marítimo (1960), El capital como factor del de-sarrollo de Galicia (1970) e El concepto de zona económica en el nuevo derecho del mar (1974). No ámbito xornalístico e literario, foi director do xornal Galicia (1922-1926) e da revista Industrias Pesqueras (1942), e colaborou en O Ensino, Grial e Outeiro con artigos sobre literatura, especialmente ao redor da figura de Castelao; e en Industrias Conserveras, El País e La Vanguardia con artigos económicos e políticos. Como poeta formou parte da Xeración de 1925 e na maior parte da súa obra poética evidénciase unha motivación patriótica, como se pode observar en Soldado da morte (1921), Pranto matricial (1954), en que evoca a morte de Castelao e que foi reeditada en 1975 en cinco linguas; Sementeira do vento (1968), en que canta a paisaxe e a xente galega, ademais do exilio e o amor ausente; Cen chaves de sombra (1979) e Cartafol de homenaxe a Ramón Otero Pedrayo (1985), en que incluíu as composicións dedicadas ao autor ourensán. Escribiu ensaios literarios, históricos e económicos, en que reflectiu a súa preocupación polo progreso de Galicia, como Galicia como Tarea (1959), La anunciación de Valle-Inclán (1967), La marginación de Galicia (1970), A galecidade na obra de Guimarães Rosa (1978), a biografía Castelao na luz e na sombra (1982) e Galiza lavra a sua imagem (1985), en que analizou diversos aspectos da cultura galega. Foi membro da Real Academia Galega (1964) e da Academia Galega das Ciencias (1985), e foi galardoado co Pedrón de Ouro (1975), a Medalla da Cidade de Pontevedra (1979), a Medalla Castelao (1984), a Medalla de Ouro da Cidade de Vigo (1986) e o Premio Trasalba da Fundación Otero Pedrayo (1986).

Cronología