verdade

1. s f

   1. Conformidade de aquilo que se pensa, que se expresa, coa realidade.

      Ex: Non responde da verdade desta nova.

   2. Idea ou proposición que non pode ser negada racionalmente.

      Ex: As verdades científicas son demostrables.

   3. Existencia real dunha cousa

      Ex: O home que viches é de verdade.

   4. Aquilo que é verdadeiro nun sentido absoluto.

      Ex: Eu son o camiño, a verdade e a vida.

   5. Expresión sincera daquilo que se sabe ou se presenciou.

      Ex: Falar con acento de verdade.

   6. Aquilo que se di a outro sobre os seus defectos ou as queixas que del se teñen, sen compadecelo. OBS: Adoita empregarse en plural.

      Ex: Dicindo as verdades, pérdense as amizades.

2. s f [FILOS]

   Concepto fundamental e, na súa problemática mesma, obxecto central da reflexión filosófica de todos os tempos. Atendendo á súa tripla raíz etimolóxica, hebraica, grega e latina-, poderíase definir a verdade como a realidade mesma, en tanto que é manifesta, digna de confianza e obxecto do coñecemento e da palabra en que esta se expresa. A comprensión orixinaria, na súa conceptualización grega, da verdade como unha identidade entre o real e a súa manifestación levou posteriormente ao problema da distinción entre episteme (coñecemento do verdadeiro) e doxa (opinión), chegando a ser a cuestión central da tradición filosófica de Occidente. Tamén se deron a distinción augustiniana entre verdades eternas (universais e inmutables) e nocións comúns (verdades continxentes e non verdadeiras) e a diferenciación escolástica entre verdade transcendental e predicamental. A filosofía de Kant (distinción noúmeno-fenómeno) non foi, senón a explicitación e culminación do feito de que o problema da verdade foi un problema nunca resolto na tradición occidental. Por outra banda, a crise da consciencia crente, que resolvía o gran problema da verdade e do coñecemento mediante a autoridade divina dunha palabra de revelación, determinou a emancipación do coñecemento propiamente científico, como a propia dunha busca inmanente da verdade. Na situación contemporánea (occidental e universal), o problema de harmonización entre verdade revelada e verdade racional (entre fe e razón, ou entre teoloxía e filosofía), estivo reformulada coa distinción entre a chamada verdade científica e outros tipos de verdade como a relixiosa, a filosófica-metafísica e a moral.

Frases feitas

• 2 Real.

• 3 Auténtico ou como debe ser.

• A dicir verdade. Francamente ou para ser sincero.

• De verdade. 1 Expresión coa que se di que algo é certo.

• De verdade? Estás seguro?

• En verdade. Realmente.

Refráns

• A verdade adelgaza pero non creba.
• A verdade é aceda e a mentira é doce.
• A verdade é filla da caridade.
• A verdade é filla de Deus e afiliada do demo.
• A verdade é filla de Deus; e a mentira, do diaño.
• A verdade foxe dos currunchos.
• A verdade fura as paredes.
• A verdade non é máis ca unha.
• A verdade non perde por nena nin a mentira gaña por vella.
• A verdade non ten máis que un camiño.
• A verdade non ten pes e anda.
• A verdade ten forza, porque non se creba.
• A verdade ten moita forza.
• Andade a dicir verdades e morreredes nos hospitales.
• As verdades sempre amargan.
• As verdades sempre amargan.
• Do que vai torto non digas que vai dereito.
• Falar e ¡sexa quen queira!
• Máis vale dicir verdades que parezan mentiras, que mentiras que parezan verdades.
• Mal me queren as comadres, cando lles digo as verdades.
• Mal me queren as comadres, porque lles digo as verdades.
• Non se han dicir tódalas verdades en tódolos tempos e lugares.
• Non traias enganado o médico, o confesor nin o avogado.
• Ó médico e ao avogado, non o traias enganado.
• Ó médico, ao confesor e ao avogado falarlle claro.
• Ó teu abade dille sempre a verdade.
• Para verdades, o tempo.
• Por dicir as verdades, pérdense moitas amistades.
• Quen di a verdade non peca nin mente.
• Quen non crea a verdade, verdade non dirá.
• Quen verdade non me ere, verdade non me di.
• Vive sempre coa verdade e vivirás con seguridade.