Moraime, San Xulián de

Antigo mosteiro beneditino situado en Muxía. Só se conserva a igrexa, convertida en parroquial. Suponse que o mosteiro foi fundado cara a metade do s XI. Arxilo Peláez, relacionado coa familia dos Traba, doou ao mosteiro e ao seu abade Paio Pedro, en 1095, o mosteiro familiar de San Xoán Bautista de Borneiro (Cabana). Destruído polas invasións sarracenas reconstruíuse en 1115. Favorecido pola monarquía mediante a concesión de privilexios e protección, en 1500 converteuse en priorado do mosteiro de San Martiño Pinario de Santiago de Compostela. A igrexa é un edificio románico do s XII, de planta basilical con tres naves, tres ábsidas antigamente semicirculares cubertas con bóvedas de forno, posto que á central se lle deuposteriormente forma rectangular, e o teito de madeira. A nave central, máis ancha ca as laterais, está dividida en cinco tramos con arcos de medio punto, a diferenza das laterais que os teñen apuntados. A fachada conta con dúas torres. A da dereita ten dous corpos con aberturas semicirculares nas catro caras. Dous contrafortes indican o arranque das naves e dividen a fachada en tres corpos, os laterais con rosetóns e ventás semicirculares, e o central cunha portada composta por tres arquivoltas semicirculares, que arrancan de tres pares de columnas acobadeladas nas xambas. Na primeira arquivolta aparecen vinte e seis personaxes, na segunda quince e na terceira catorce, ademais de varias estatuas columna. No tímpano hai varias figuras de personaxes bíblicos e no centro está Xesús Cristo. No interior do muro N atopáronse diversas pinturas románicas que representan os sete pecados capitais. Foi declarada Ben de Interese Cultural en 1972.