Badakhxán

País da alta Asia, que se estendía desde o Hindūkush ao Pamir, dividido en dúas grandes rexións polo alto curso do Amudarja: a meridional, actualmente comprendida na provincia do Badakhshān (Afganistán), e a setentrional, comprendida na República autónoma de Gorno-Badakhsān (Taxiquistán). De relevo esencialmente montañoso (altitudes de 5.859 m e 5.334 m), que se acentúa cara ao Pamir, está constituído por complexos glaciofluviais cunha forte erosión torrencial, que modifica a primitiva estrutura glacial. Os ríos pertencen á conca do Amudarja e o clima é continental extremado. O compoñente étnico da poboación inclúe os taxicos do Pamir, os uzbecos das chairas e os nómades kirguizos no Vākhān. Así mesmo, na súa maioría, de relixión musulmana. Os principais recursos económicos son a gandería, a agricultura de subsistencia e a minería, especialmente na área afgana, onde é tradicional a explotación do lapislázuli, o ferro, o ouro, a prata e os rubís. O principal núcleo de poboación é Feyzābād. O Badakhxán, que constituíu o extremo oriental dos territorios dos sucesivos dominadores de Irán, foi incorporado ao Islam (710?) por Zutayba ibn Muslim. Afastado da sé califal, alimentou correntes separatistas e a ambición dos pobos asiáticos emigrantes. Así a súa favorable situación para o comercio determinou cambios sucesivos na autoridade. Posuírono a dinastía gúrida (1150-1215), os turcos seléucidas, os sarbadaritas (1337-1381) e os descendentes de Xinguis Khan. Os uzbecos asentáronse nese territorio no 1586, foi dominado polos persas entre o 1740 e o 1756 e estivo en mans dos manquitos ata a anexión a Rusia da parte setentrional do país (1868-1895), mentres que a meridional permaneceu en mans de Afganistán.