⁴ a

Ex: O souto está á man esquerda; b) fin dun movemento en sentido propio ou figurado. Ex: A contaminación non chegou ó río. Pode alternar con para pero este último engade a idea de permanencia no lugar que indica o substantivo. Ex: Foi estudar a/para Portugal. Con verbos de movemento, pode concorrer coa prep en, pero esta última indica perfección da acción e repouso no lugar expresado. Ex: Vai á/na tenda; c) dirección ou relación cara a un punto. A miúdo aparece en correlación coa preposición de e alternando con cara a e contra. Ex: Vai de Lugo a Guitiriz. Ten unha casiña ó/cara ó norte. Tamén se utiliza en enunciados como Calou por respecto a teus pais.

Ex: Entrou á noitiña. Morreu ós oitenta anos; b) remate dun lapso de tempo e a miúdo en correlación coa preposición de. Ex: Traballa de sol a sol. Chegaron a fin de mes.

Ex: á mala fe, ás apalpadelas, ás escuras, a pesar de; b) Diante de substantivos como uso, maneira, costume ou expresións elípticas con ese significado, equivale a ‘segundo’. Ex: Onte comemos pescada á galega; c) outros contextos. Ex: Tantas lle fixo que a matou a desgustos. Vai a pé ó monte.

Ex: Onte vin a Antía na rúa. O seu fillo é cuspidiño a ela; b) no segundo termo da comparación, cando esta se establece entre complementos directos. Ex: Quéroo coma a un fillo; c) na correlación un a outro e con moita frecuencia ante todos referido a persoas e ante algúns outros cuantificadores (alguén, calquera, ninguén, etc). Ex: Péganse un a outro. Convidamos a todos á inauguración. Non llo dixen a ninguén; d) Pode usarse ademais entre outros pronomes ou frases nominais referidas a persoas para evitar ambigüidades entre o suxeito e o complemento directo. Ex: Non paraban de molestar ós veciños; e) nos demais contextos debe evitarse o seu emprego: Ex: Abandonaron os seus ideais e non *abandonaron ós seus ideais. Matei o vello e non *matei ó vello.

Ex: Conteille a María as túas argalladas.

Ex: Os grelos están a cincocentas pesetas o monllo. Tamén indica prezo e pode estar ou non precedida da preposición de. Ex: Os caramelos son a/de a peso.

Ex: No que respecta a isto, non se fale máis.

Ex: Miña avoa ten o costume de sentarse á raxeira.

Ex: Prefire saír a quedar na casa.

Ex: A calar!

Ex: Con esta medida, contribuímos ó pagamento do IVE. Accedeu a esta petición sen ningunha obxección.

Ex: Ti eras a cantar e bailar sen parar. Están a facer os exercicios; b) indica repetición da acción cando vai detrás de formas como veña, auxiliar volver ou outros verbos similares. Ex: E el veña a mallar na herba; c) a construción a + (art) + infinitivo ten valor perfectivo que equivale a en + xerundio. Ex: Ó saíren do traballo foron ó cine. Cos auxiliares chegar e vir forma perífrase aspectual terminativa. Ex: Mesmo chegou a dicir que non se responsabilizaba dos seus actos. Aquel bosquexo inicial veu a dar nun grandioso edificio; d) con verbos de movemento indica obxecto, intención ou finalidade e alterna con para. Ex: Veu a saber qué fora o que pasara. Cos verbos auxiliares estar e andar forma perífrase con valor de futuridade inmediata. Ex: Está a morrer; e) forma perífrase aspectual incoativa con verbos como botar(se), correr, poñerse, pasar, romper, etc. Ex: Ante a reacción de seu irmán, non puido aguantar e botouse a rir.

Ex: Onte pola noite foi ao (ao) cine. Xoana tenlle medo á escuridade. Concedéronlles un premio aos (aos) vellos mariñeiros. O concerto de Milladoiro comezou ás dez e media da noite.