boro

Elemento non metálico pertencente ao grupo III A da táboa periódica, de número de oxidación 3 e que só se enlaza por covalencia do que se coñecen dous isótopos naturais estables de masa 10 e 11. Atópase en forma cristalina e amorfa. Foi descuberto por Gay-Lussac, Thénard e Davy en 1808, pero ata 1909 E. Weintraub non o obtivo en estado puro. Contribúe nun 0,001% na composición da codia terrestre, onde normalmente se atopa en forma de boratos. Os minerais máis importantes son tetraboratos de sodio hidratados: o decahidrato (bórax), o pentahidrato (tincalconita) e o tetrahidrato (rasorita ou kernita). A gran reactividade do boro a alta temperatura, xunto co seu alto punto de fusión, dificultan a súa obtención en estado puro. A pesar desta dificultade, o boro pode ser atopado no mercado cunha proporción dunha parte de impurezas por millón. Outra forma comercial do boro é o ferroboro, aliaxe con ferro que contén ata un 20% de boro que, ao ser engadido en cantidades inferiores ao 0,003% ao ferro coado, ao aceiro ou a outros metais, mellora o seu tempero e a súa dureza. A pesar da súa grande actividade en quente, o boro é moi inerte a temperatura normal, á que só reacciona co flúor. A temperaturas máis elevadas faino con moitos outros elementos non metais, como o cloro, o bromo, o osíxeno, o nitróxeno e o carbono. É o elemento do que se coñecen máis hidruros, á parte do carbono, pero non existe ningunha correspondencia estrutural entre os hidruros destes dous elementos. Por outra banda, as analoxías estruturais entre os enlaces boro-nitróxeno e carbono-carbono, isoelectrónicos, explican a existencia dunha serie de compostos boro-nitróxeno que son análogos directos de substancias orgánicas. O boro emprégase en técnicas nucleares, e como mellorador de combustibles en motores de reacción. Tamén se utilizan compostos de boro na fabricación de vidros de baixo coeficiente de dilatación e elevada resistencia química, chamados borosilicatados, en madeira para construción, en materias téxtiles, en dispositivos de arranque de motores, en aparellos termoeléctricos, etc. A falta de boro no solo produce diminucións do rendemento e da calidade na produción agrícola; os síntomas típicos son a formación irregular das follas e o acurtamento dos entrenós.

Calquera composto formado por boro e hidróxeno. Corresponde á fórmula B n H n+4 (borano) ou B n H n+6 (dihidroborano).

Cada unha das dúas formas sólidas de fórmula empírica BN que forma o boro co nitróxeno. Unha delas ten estrutura cristalina cúbica, comparable en todo á do diamante (borazón). A outra, moi semellante ao grafito, chámase simplemente nitruro de boro, aínda que tamén se lle dá o nome de grafito inorgánico e ten como célula elemental unha unidade hexagonal e unha estrutura macromolecular en capas.

Sólido semitransparente, de aspecto vítreo, higroscópico, preparado pola ignición do ácido bórico. Emprégase en metalurxia, en análise química, na fabricación de vidros resistentes ao lume, etc.

Líquido incoloro, obtido pola reacción do óxido bórico con pentacloruro de fósforo. Emprégase como catalizador en síntese orgánica e como materia prima para a obtención de moitos compostos de boro.

Gas incoloro, soluble en solventes orgánicos. É o ácido de Lewis máis forte que se coñece, polo que ten un alto valor como catalizador en química orgánica.