centro

Punto dunha cousa máis afastado da súa periferia, extremo ou superficie.

Lugar que nunha serie ten o mesmo número de cousas a un lado ca a outro.

Unha das tres partes en que se divide un escudo e que ocupa o terzo medio do mesmo, a súa parte central.

Cousa ou punto no que converxen forzas e accións diversas ou do que irradian certas cousas.

Punto no que se cortan os eixes de simetría dunha figura xeométrica.

Punto no que concorren as normais á traxectoria dun punto material móbil, correspondentes a dous instantes de tempo moi próximos, t e t+dt. Neste instante t, pódese considerar que o movemento do punto é unha rotación ao redor deste centro instantáneo.

Punto ao que se dirixen as forzas dun campo central.

Punto dun corpo no que se pode considerar que está concentrado o seu peso. Nun campo gravitatorio uniforme coincide co centro de masa.

Lugar no que se concentra ou dende o que se dirixe unha determinada actividade.

Estrutura anatómica que dirixe ou coordina determinadas funcións, especialmente nerviosas. Os centros nerviosos, situados no encéfalo, na medula espiñal e nos ganglios simpáticos, están formados polos corpos celulares das neuronas. Hai centros nerviosos sensitivos, aos que chegan estímulos sensitivos periféricos; centros motores, que emiten impulsos que chegan a todo o sistema muscular; e centros simpáticos, nos ganglios simpáticos e agrupados xeralmente en plexos. No córtex cerebral hai centros destinados a funcións específicas de sensibilidade, de movemento, de coordinación, etc. No bulbo hai importantes centros reguladores das funcións vitais, e na medula hai centros dos que dependen movementos de determinados músculos.

Rexión do enzima ao que se une o substrato e que é responsable da súa transformación catalítica.

Cada unha das áreas do cerebro que controlan as constantes do sistema cardiovascular e que inflúen na frecuencia cardíaca. Realizan a súa acción por vía simpática e parasimpática ou por medio de hormonas.

centrosoma.

Área do cerebro que enlaza a parte da codia cerebral que recibe os impulsos sensitivos primarios con outras partes do cerebro (memoria, áreas motoras, etc) de xeito que tamén organiza a resposta segundo a interpretación destes impulsos.

Rexión diferenciada do blastoderma dos embrións dos insectos, situada na parte que máis tarde corresponderá á rexión torácica anterior do embrión, formada por acción dunha substancia difusible proveniente do centro elaborador. Unha vez constituído, chega a ser o principal centro director do desenvolvemento e do crecemento do embrión. É equiparable ao centro organizador dos anfibios.

Rexión citoplasmática do ovo dos insectos que nas etapas ulteriores de segmentación do ovo se converte no centro funcional que controla os inicios do desenvolvemento do embrión.

Zona marxinal da gástrula dos anfibios, correspondente ao campo cordamesoderma, que controla e dirixe toda a organización do embrión, mediante a produción de substancias indutoras.

Parte do bulbo raquídeo que regula a presión sanguínea, controlando o calibre dos vasos sanguíneos por medio de nervios vasomotores.

Grupo de neuronas situadas no bulbo raquídeo que reaccionan ante o aumento de dióxido de carbono en sangue, aumentando a frecuencia respiratoria; deste xeito controlan o proceso de ventilación. Divídese en dous subcentros: un que controla a inspiración e outro que regula a espiración.

Zona dunha poboación onde se concentra a máxima actividade dun determinado territorio, xeradora dos desprazamentos que alí converxen.

Sector planificado e edificado, no contorno de galerías comerciais, que dispón dun certo número de locais de servicios (bares, restaurantes, sucursais bancarias, etc) e nalgunhas ocasións de salas de espectáculos.

Parte dunha cidade que constitúe o núcleo urbano anterior ás expansións urbanas iniciadas na segunda metade do s XIX. Presentan unha serie de trazos que os fan característicos (edificios antigos con valor histórico-artístico, rúas estreitas e irregulares, etc). Dende as primeiras teorizacións de Quatremère de Quincy ata a Carta de Amsterdam de 1975, as recomendacións do Consello de Europa encamiñáronse a potenciar a conservación integral dos centros históricos, frecuentemente deteriorados.

Área do interior dunha cidade, implicitamente delimitada na percepción colectiva, como aquela que identifica a súa personalidade. Nela desenvólvense as principais actividades administrativas, pois adoita acoller a localización das institucións locais e as delegacións das distintas administracións públicas. Dende un punto de vista urbanístico, exerce o papel de núcleo vertebrador do espacio urbano. Ademais, as rendas de localización adoitan ser no centro as máis elevadas de todo o conxunto urbano, feito que contribúe a perfilalo como o lugar no que radican os servicios máis especializados, de forma que as funcións industrial e residencial se deben desprazar a áreas máis periféricas, conforme avanza o proceso de desenvolvemento e crecemento da cidade. Por regra xeral, en Europa, os centros urbanos coinciden co núcleo histórico orixinario e cos primeiros ensanches do s XIX e principios do XX, como acontece no caso galego nas cidades de Vigo, Santiago de Compostela, A Coruña e Ourense.

Persoa ou cousa que atrae a atención ou o interese dos circunstantes.

Punto ou cousa ao que se dirixe dunha maneira constante os pensamentos ou as preocupacións de alguén.

Establecemento onde se desenvolve algún tipo de actividade.

Instalación destinada a acoller e sandar animais salvaxes que aparecen feridos ou que non poden valerse por si mesmos. A maior parte destes animais pertencen a especies protexidas e é frecuente a aparición de aves rapaces. As causas máis comúns para que un animal silvestre se manque son os tiros de escopeta, os choques contra cables de tendido eléctrico e animais acuáticos afectados pola contaminación e o petróleo. Mentres os animais permanecen no centro, procúrase que teñan o menor contacto co home para que non se afagan á súa presenza e deixen de temelo, xa que iso supón un futuro risco para a súa supervivencia. Unha vez que o animal se considera restablecido, reintrodúcese no medio de onde procedía. Se o animal xa curado se considera que non ten posibilidades de reinsertarse no medio natural, por ter amputado algún membro ou por clara ineficacia á hora de alimentarse, considérase non recuperable e pode empregarse en programas de cría en catividade. As crías obtidas nestes programas reinsértanse no lugar de procedencia dos pais ou en áreas onde se teña extinguido a especie, sempre e cando desapareceran as causas que motivaron este feito. En Galicia, os centros de recuperación da fauna silvestre, como os do Alto do Rodicio, Carballiño, Cotorredondo, O Veral e Santa Cruz e dependen da administración pública.

Cada un dos grandes núcleos de presión superior (alta) ou inferior (baixa) á normal dun mapa meteorolóxico, obtidos facendo as medias dos mapas diúrnos durante períodos de cinco días nunha semana.

Célula ciclónica ou anticiclónica que ten estreita relación coa circulación das capas altas da atmosfera e que presenta un carácter case permanente. Ten un importante papel mecánico director sobre a evolución do tempo nas rexións veciñas. Poden ser de carácter térmico, dinámico ou termodinámico. As primeiras débense ás características das masas de aire continentais e oceánicas, as segundas orixínanse coa chegada de masas de aire cunhas características térmicas diferentes ás existentes. Os que máis afectan a Galicia son a depresión de Islandia e o anticiclón dos Açores.