"UAI" (Contén)

GALICIA

Avogado e escritor. Colaborou en diversos xornais, como La Ilustración Gallega e El Heraldo Gallego (1874-1880). Destacou tamén polo seu labor de crítico literario, sobre todo por una tensa polémica que mantivo con Clarín. Das súas obras destacan Cuentos soporíferos (1874), Semblanzas galicianas (1876) e Semblanzas (2ª edición, 1884).

1. Relativo ou pertencente a Paraguay ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Paraguay.

3. Arte desenvolvida en Paraguay. A época de máximo esplendor corresponde aos ss XVII e XVIII coas misións xesuíticas. Nesta época os estilos europeos mesturáronse con características indíxenas e destacan as misións de San Ignacio, San Cosme, Jesús e Santa Trinidad. No s XIX impúxose o neoclasicismo, con exemplos como a catedral de Asunción, o palacio do Goberno e o Panteón.

4. Literatura en lingua castelá cultivada en Paraguay. Naceu baixo a preponderancia do modernismo, e Alejandro Guanes e Eloy Farina Núñez foron os dous primeiros nomes notables. As dúas xeracións modernistas do país xiraron ao redor das revistas Crónica (1913-1915) e Juventud (1923-1925), e os poetas máis destacados foron G. Molinas Rolón, L. Ramos Giménez e P. Max Ynsfrán. Manuel Ortiz Guerrero foi un autor que sobresaíu polo seu perfil de poeta popular e polo seu bilingüismo (guaraní e castelán). Co modernismo comezaron os primeiros signos de expresión nacional, e foi a partir da guerra do Chaco (1932-1935) cando se consolidou un pulo creador que integrou a toda a nación. N. González iniciou unha poesía de reivindicación do indio. A gran figura lírica desta tendencia foi Herib Campos Cervera, e a primeira achega da novelística indíxena paraguaia foi a de Gabriel Casaccia. A poesía social da década de 1950 estivo representada por Elvio Romero. R. Domínguez, J. Luis Appleyard...

5. Música cultivada en Paraguay. Os indíxenas empregaban instrumentos de percusión, de vento e a arpa paraguaia, que era unha pequena arpa diatónica. Despois da colonización europea, as misións xesuítas do Paraná introduciron, no s XVI, a música relixiosa europea, e máis tarde a profana. Coa independencia, apareceron unha serie de correntes musicais populares baseadas principalmente na música de salón europea, pero con ritmos e metros propios, o que deu pé a danzas como a polca paraguaia, o galopa e a guaranía. As principais figuras do ambiente musical clásico foron A. Barrios Mangoré (1885-1944), Á. Menchaca (1885-1924), R. Giménez (1889-?) e J. C. Moreno (1912).

ILLAS

Arquipélago situado no Pacífico que comprende as illas Rimatara, Rurutu, Raivavae e Tubuai, que forma a circunscrición administrativa de Tubuai, Polinesia Francesa (164 km2; 6.563 h [1996]). A súa capital é Tubuai.

1. Relativo ou pertencente a Uruguay ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Uruguay.

3. Arte desenvolvida en Uruguay. Ademais dos restos precolombinos que se conservan, emparentados con culturas patagónicas, da época colonial son algúns edificios de trazado moi sobrio. Do s XVIII son construcións de corte militar (cidadela de Montevideo, fortaleza de Santa Teresa) e o neoclásico estivo representado pola obra do arquitecto español Tomás Toribio e o seu fillo. A arquitectura moderna iniciouse coa creación da escola universitaria de arquitectura (1915) e destacan C. Surracho, M. Gravotto e J. Vilamajó. En escultura cabe mencionar a B. Michelena (1888-1963), J. M. Ferrari (1874-1916) e G. Cabrera e entre os pintores J. M. Blanes, P. Figari (1861-1938), R. Barradas, J. Torres García, Neder Costa, J. Páez e J. Gamarra.

4. Cine producido en Uruguay. A introdución do cinema no país data de 1896. Durante o período mudo a actividade foi moi escasa e só destacan Almas en la costa (1923), de J. A. Borges, e El pequeño héroe de Arroyo de Oro (1929), de C. Alonso. A chegada do cine sonoro non aumentou a produción, o que contrastou coa inquietude suscitada a nivel de cineclubs cara a 1948, e que provocou a aparición dunha nova xeración de cineastas renovadora do cinema uruguaio: E. Hintz, F. Musitelli, O. Capozzoli ou U. Ulive. Na década de 1960 ninguén tiña interese en establecer un cinema nacional. A censura foi moi dura, mesmo en filmes foráneos. En 1982 estrouse Mataron a Venancio Flores, dirixido por Juan Carlos Rodríguez Castro e producido pola cinemateca uruguaia, o que pareceu estimular o cine autóctono.

5. Literatura en lingua castelá cultivada en Uruguay. Despois da independencia do país acadou gran magnitude. Influenciada sobre todo polo romanticismo inglés e francés, máis avanzado o s XIX procurouse o achegamento a unha expresión crioula cos románticos arxentinos exiliados. Na segunda xeración aparece o primeiro novelista importante, E. Acevedo Díaz, os poetas J. Alonso y Triéllez e J. Zorrilla de San Martín e as primeiras manifestacións modernistas. Entre 1895 e 1910 destaca o ensaísta J. Enrique Rodó, os poetas J. Herrera e Reissig, A. Vasseu e M. E. Vaz Ferreira, os narradores J. de Viana, C. Reles e H. Quiroga, o dramaturgo F. Sánchez e a obra poética de D. Agustini e J. de Ibarbourou. Representan unha nova busca de formas vangardistas A. Mario Ferreiro, F. Pereda, S. Ibáñez e C. Silva. Dentro das correntes superrealistas ou existencialistas cómpre mencionar a C. Denis Molina, L. Alberto Varela, I. Vitale e A. Berenguer. Entre os últimos autores consolidados cabe destacar M. Benedetti,...

CAPITAIS

Capital da provincia de Tierra del Fuego, situada na parte oriental do arquipélago homónimo, en Arxentina (45.785 h [2001]). Fundada en 1884, é a cidade máis austral do mundo.