"Ya" (Contén)

GALICIA

Avogado e político. Foi secretario da Xunta Central de Galicia, constituída en Lugo en 1843. Apoiou o levantamento de Solís en abril de 1846, tralo que fuxiu a Portugal. Colaborou nunha nova revolta republicana liderada polo deputado Pereira, polo que foi detido e confinado no castelo de San Antón. Foi deputado (1854-1856) pola provincia da Coruña. Defendeu a permanencia do sistema foral no congreso agrícola celebrado en Santiago en 1864.

PERSOEIRO

Bailadora flamenca e pintora. Coñecida como La Chunga, creceu en Barcelona onde debutou artisticamente da man do pintor Francisco Rebés no cabaré Emporium. Cunha personalísima interpretación da rumba, o seu estilo caracterízase pola súa orixinalidade, os sesu bailes descalza e pola plasticidade das súas posturas. Percorreu gran parte do mundo e actuou nas máis prestixiosas salas, dende Nova York ata Xapón, pasando por España, México, Cuba, Venezuela e París. Pintora autodidacta, enmarcada dentro do estilo naif, expuxo en diversas cidades españolas como Madrid, Barcelona e Vigo, e europeas como París, Múnic e Sandefjord (Noruega).

CIDADES

Cidade do ken de Shizuoka, na illa de Honshū, Xapón, situada ao pé do Fuji-San, na vertente occidental (117.624 h [1991]). Ten actividade industrial. Do seu patrimonio cultural destaca o santuario sintoísta de Sengen (s IX).

CIDADES

Cidade e porto do ken de Hiroshima, na illa de Honshū, Xapón, situada na costa de Setonaikai (367.921 h [1997]). Núcleo de industria téxtil e de obxectos tradicionais de consumo como os geta e os tatami. Fundada en 1691 polo señor feudal Katsunari Mizuno, foi destruída durante a Segunda Guerra Mundial e completamente reconstruída en 1961. Do seu patrimonio cultural destacan o castelo de Fukuyama, o templo Myooin e o Museo do zapato tradicional xaponés.

CIDADES

Cidade do sheng de Zhejiang, China, situada no inicio do esteiro de Fu-chunjiang, preto de Hangzhou (179.572 h [1990]). Coñecida na Antigüidade co nome de Fuchun, as súas orixes remóntanse á dinastía Qin (221 a C-206 a C).

PERSOEIRO

Alquimista árabe. Fóronlle atribuídas numerosas obras, algunhas delas circularon por Europa baixo o nome occidentalizado de Geber.

PERSOEIRO

Mestre de capela. Exerceu o seu maxisterio na catedral de Mondoñedo (1690-1694) e na de Tui (1694-1737). Deixou unha abondosa produción musical.

CIDADES

Cidade do estado de Bihar, India, na ampla chaira aberta sobre a beira dereita do Ganxes (291.220 h [1991]). Está bañada polo río Phalgu. É un núcleo industrial (industria téxtil, sedeira e algodoeira). Do seu patrimonio cultural destaca o santuario Buddh Gayā, onde está a árbore pippala (Ficus religiosa) baixo a que predicou Buda por primeira vez.

PERSOEIRO

Historiador, crítico de arte e escritor. Doutor en Filosofía e Letras (1958), dirixiu as galerías Laietanes de Barcelona (1947-1958) e foi cofundador da Asociación Española de Críticos de Arte, da que foi vicepresidente. Colaborou en diversos volumes de Ars Hispaniae: Historia del arte hispánico e de Summa Artis. Das súas obras de temática artística destacan: Historia y Guía de los museos de España (1955), Bibliografía crítica y antológica de Velázquez (1963), La pintura española del siglo XX (1970) e Historia de la crítica de arte en España (1975), ademais de monografías sobre artistas e cidades españolas. Como literato escribiu El santero de San Saturio (1953), Tratado de mendicidad (1962), Historias del cautivo (1966) e Los gatos salvajes (1968). Foi membro do Instituto Velázquez do CSIC, do Instituto de Coimbra e correspondente de The Hispanic Society of America.

PERSOEIRO

Pintor e teórico da arte. Pertenceu á primeira xeración da Escola de París, cidade na que viviu entre 1928 e 1933. Participou nas Misións Pedagóxicas da Segunda República e durante a Guerra Civil colaborou en Nueva Cultura e Hora de España. Exiliado en México en 1939, residiu en Italia desde 1952, con estancias frecuentes en España ata que regresou en 1984. Cultivou a paisaxe, os bodegóns e a pintura de interiores. Escribiu, entre outras obras, El sentimiento de la pintura (1960) e Velázquez, pájaro solitario (1969). Recibiu, entre outros galardóns, a Medalla de Oro de las Bellas Artes (1995) e o Premio Velázquez de Artes Plásticas (2002). En 1990 inaugurouse en Murcia o Museo Ramón Gaya.

PERSOEIRO

Tenor. Coñecido como Julián Gayarre, na súa xuventude ingresou no Orfeón Pamplonés. Hilarión Eslava foi o seu primeiro valedor e responsable da súa marcha como bolseiro ao Conservatorio de Madrid. Posteriormente, acadou unha bolsa da Deputación de Navarra para estudar en Milán e debutou na Scala de Milán en 1876 con La favorita, coa que acadou fama mundial.

PERSOEIRO

Escritor. Coñecido como Carter Brown, publicou máis de duascentas novelas policíacas, en gran parte protagonizadas polo detective Rick Holman, que gozaron de ampla popularidade.

PERSOEIRO

Filólogo e gramático. Pertenceu ao grupo de educadores que realizaron, cara ao 1920, a experiencia pedagóxica do Instituto-Escuela de Madrid. Traballou no Centro de Estudios Históricos baixo a dirección de Ramón Menéndez Pidal. Preparou edicións críticas de clásicos casteláns (Mateo Alemán, Vicente Espinel, Francisco de Moncada, Diego de San Pedro) e fixo numerosos traballos de investigación. É autor do Curso superior de sintaxis española (1943) e Tesoro lexicográfico 1492-1627 (1960), dicionario de dicionarios que abrangue desde o de Nebrija ao primeiro dicionario da Academia Española de 1726-1739. Coordinou a preparación do Dicionario general ilustrado de la lengua española Vox. Tamén estudiou a linguaxe infantil, sobre todo, a partir do bilingüismo de Puerto Rico, e distintos aspectos da lingüística e literatura catalanas. Foi membro da Academia Española e correspondente do Institut d’Estudis Catalans (1955).

PERSOEIRO

Poetisa chilena. Coñecida polo pseudónimo de Gabriela Mistral, foi cónsul de Chile en varias cidades e foi unha destacada educadora. Esteticamente dentro do modernismo, a súa poesía, dunha linguaxe simple, viva e lírica, chea de calidez e emoción, poetiza a vida cotiá, vinculada á terra, e amosa unha relación amorosa entre as persoas, a natureza e a cultura. Entre as súas obras destacan Desolación (1922, edición aumentada, 1954), Lectura para mujeres (1924), Ternura (1924), Tala (1938) e Lagar (1954). Recibiu o Premio Nobel de literatura en 1945.