"Omán" (Contén)

GALICIA

Escritor e crítico literario. Doutor en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela, é membro fundador da revista Nó da AELG, integrante do consello de redacción de “Faro das Culturas” e colaborador de diversas publicacións literarias, como Grial, Luzes de Galicia e Nordés. No eido do ensaio e a edición crítica publicou De catro a catro e outros textos de Manuel Antonio (1989), Poesía galega de postguerra (1994) e A vixília no Gólgota (1994, Premio Ánxel Fole) e Mesteres de Arcadio López Casanova (1999). No apartado narrativo, ademais da novela O crime da rúa da Moeda Vella (1989, Premio Blanco Amor), en que aparecen certos trazos do xénero negro, publicou os poemarios Retrato de sombra en outono (1981, Premio Celso Emilio Ferreiro 1980), con algúns trazos surrealistas; Nas areias doutro mar (1984, Premio Cidade de Ourense), en que evoca a Borges e Cunqueiro; Extramuros...

1. Relativo ou pertencente ao retorrománico.

2. Lingua románica constituída por tres bloques dialectais (occidental, central e oriental), de área descontinua. Esténdese desde San Gottardo ata o Mar Adriático e son, de O a L: o retorrománico occidental ou rético; o ladino ou dolomítico, falado na rexión dos Dolomitas e no Trentino-Alto Adige; e o friulano, falado en Friuli. A pesar da gran fragmentación dialectal, os tres bloques dialectais comparten algunhas características fonéticas: a conservación do -S final latino (lat MURU/MUROS > retorrománico occidental mī/mīrs, retorrománico central mur/mures e retorrománico oriental mūr/mūres); a conservación do -L- dos grupos KL-, GL-, BL-, PL-, FL- iniciais (CLAVEM > occidental klaf, central kle e oriental klaf); e a palatalización de K, G, ante A (CABALLU > occidental chavals, central tšavál e oriental chavál; GALLINA > occidental dylínya, central dyalina ou yarina, e oriental dyalína. En 1885 fundouse a Societad Retoromontscha, que publicou uns Annalas e promoveu...

3. Literatura cultivada nalgún dos dialectos retorrománicos. Dos occidentais, os que teñen máis tradición de cultivo literario son o sobresilvano e o ladino; dos orientais, o friulano. A primeira manifestación escrita é La Chanzun de la guerra dal Chastè d’Müsch (1527), de Gian Travers. O estoupido da Reforma, co enfrontamento contra o latín da Igrexa Católica, foi o estímulo dunha abundante produción literaria de carácter relixioso e apoloxético, con testamentos, catecismos e himnarios recompilados na Consolaziun dell’olma devotiusa (1690). Esta literatura, alternada con crónicas, lendas populares e algún tema clásico, dominou toda a produción literaria ata ben entrado o s XVIII. Durante os ss XVII e XVIII, sobresaen os nomes de Jon Martin, Johan Jüst Ander e o da poeta Mengia Wielanda, xunto coa edición da Biblia de Cuera (1717-19), La Passiun de sumvitg, La Passiun de Lumbrein e a Dertgira nauscha. Na fin do s XVIII, mingua a produción relixiosa...

PERSOEIRO

Actriz cinematográfica. Coñecida como Ornella Muti, deuse a coñecer no filme La moglie più bella (1970). Participou en numerosos filmes, dos que destacan L’ultima donna (1975), Storie di ordinaria follia (1981), Il futuro è donna (1984), The Unscarred (1999) e Vendredi ou un autre jour (2005), e nos últimos anos en diversos filmes para televisión, como Le Comte de Monte Cristo (1998) e Le Lion (2003).

PERSOEIRO

Político, avogado e economista, conde de Campomanes. Foi ministro do Consello de Facenda e fiscal do Consello de Castela (1762). Xunto con Floridablanca promoveu o reformismo ilustrado nos últimos anos do reinado de Carlos III. Colaborou co conde de Aranda na expulsión dos xesuítas (1766-1767). Foi o máximo representante do regalismo de Carlos III, que defendeu en Tratado de la regalía de amortización (1765). Ademais, propugnou unha reforma agraria, reflectida en Memoriales ajustados de 1771 e 1784, promoveu a creación das sociedades económicas de amigos do país e definiu os obxectivos destas en Discurso sobre el fomento de la industria popular (1774) e en Discurso sobre la educación popular de los artesanos y su fomento (1775). En 1783 foi nomeado conselleiro de Castela e en 1789 presidiu as cortes que aboliron a lei sálica. Desde 1792 desempeñou o cargo de conselleiro de Estado.

GALICIA

Político e enxeñeiro, irmán de Xosé Rodríguez de Vicente. Despois de rematar os seus estudos en Alemaña, emigrou a Bos Aires (1907). Afiliouse ao Partido Socialista Argentino (1912), foi secretario da xunta executiva da Federación Socialista da provincia de Bos Aires e deputado na mesma provincia (1914-1916). Dirixiu os xornais La Unión e La Acción, e colaborou en La Nación.

PERSOEIRO

Xeógrafo. Doutor en Xeografía e profesor na Universidade de Santiago de Compostela, a súa actividade acádemica e investigadora está vinculada á análise rexional e á ordenación e desenvolvemento territorial. Formou parte de equipos de investigación multidisciplinal dentro do IDEGA e da Secretaría Xeral de I+D da Xunta de Galicia e outros organismos nacionais e internacionais. Coordinou unha Rede Temática Docente financiada pola AECI sobre Desenvolvemento Rural integrada por 6 universidades latinoamericanas. Asesor da Enciclopedia Galega Universal, escribiu Lalín, un proceso de urbanización e desenvolvemento (1995), Estrategias de desarrollo local y regional de Iberoamérica (1999), De aldeas a cidades (1999, Premio da Crítica Galega na modalidade de Investigación 2000) e Xeografía, entre cultura e profesión territorial (2004).

CIDADES

Cidade do judeţ de Bačau, en Moldavia, Romanía (82.050 h [1998]). Está situada á beira do río Vltava e é un núcleo industrial.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Vilalba baixo a advocación de Santalla.

LIÑAXES

Liñaxe de orixe castelá que se estendeu por toda Galicia. Trae por armas, en campo de ouro, unha cruz flordelisada de goles, acompañada de catro flores de lis de azul, colocadas unha en cada cantón do escudo; bordo de goles cargado de oito aspas de ouro.

PERSOEIRO

Emperador de Oriente (919-944), sogro de Constantino VII. Fíxose asociar ao poder (919) e desenvolveu un goberno positivo. Asinou a paz cos búlgaros e atraeunos á órbita do imperio. Os seus fillos obrigárono a abdicar e retirouse a un convento.

PERSOEIRO

Emperador de Oriente (1028-1034), descendente de Román I. Viviu dedicado aos estudos e por vontade de Constantino VIII, tivo que casar coa súa filla e tamén sucedelo no trono (1028). Inexperto en política e en cuestións militares, foi derrotado en Asia polos árabes.

PERSOEIRO

Emperador de Oriente (1068-1071), fillo de Constantino Dióxenes. Casou coa Emperatriz Eudosia, viúva de Constantino X Ducas, combateu os turcos ata Mesopotamia (1068-1069) e enviou unha frota en axuda de Bari (1070), asediada polos normandos. Nunha nova expedición contra os turcos, foi traizoado por Andrónico Ducas e fixérono prisioneiro. Xa liberado, en Constantinopla, Miguel VII Ducas enviou tropas contra el, venceuno, e mandouno cegar.