"An" (Contén)

PERSOEIRO

Conde de Barcelona (1131-1162) e rexente de Provenza (Ramón Berenguel II, 1155-1157?), príncipe dominador de Aragón (1137-1162), fillo de Ramón Berenguel III. Nos tres primeiros anos do seu goberno preocupouse da presión exercida por Afonso I de Aragón nas proximidades da fronteira con Catalunya. En 1137 foron convidos os seus esponsais con Petronila, filla de Ramiro II, e recibiu os dereitos e prerrogativas do reino aragonés. Emprendeu expedicións contra os sarracenos e chegou a un acordo con Afonso VII de Aragón, que aspiraba ao dominio de Zaragoza. Cedeu Soria e todo o que posuíra Afonso I máis alá do Sistema Ibérico. En 1147 tomou Ontiñena (Aragón) e foi por mar, xunto cos xenoveses, a atacar Almería. Pactou cos xenoveses a expedición contra Tortosa para o ano seguinte. En 1149, proxectou unha empresa contra Lleida, que xunto con Fraga foi ocupada. Cara a finais de 1153, era coroada a conquista do Principado de Catalunya. A morte do seu irmán o conde Berenguel Ramón I de Provenza en...

PERSOEIRO

Relixioso. Bispo de Barbastro, acompañou a Afonso I de Aragón na expedición contra Al-Andalus e contribuíu á vitoria das tropas cristiás. Consagrou numerosas igrexas. A súa festividade celébrase o 21 de xuño.

GALICIA

Mestre e escritor. Coñecido como Ben-Cho-Shey, foi un creador e investigador multidisciplinar que se ocupou tanto do estudo de temas históricos, sociolingüísticos, etnográficos e arqueolóxicos, como da creación literaria nos xéneros narrativos, lírico e dramático. O seu primeiro escrito foi o conto “Deliraba”, publicado co pseudónimo de Xan Fouciño en O Tío Marcos d’a Portela (1918). En 1921 foi chamado a filas e enviado á Guerra de África, onde se converteu en correspondente de La Zarpa, comezando a empregar o pseudónimo de Ben-Cho-Shey. Estes artigos recolleunos anos despois en Crónicas de Marruecos (1985). En 1923 obtivo o título de mestre nacional na Escuela Superior de Magisterio de Madrid e dous anos despois comezou a súa actividade como docente, primeiro en Cariño e logo en...

PERSOEIRO

Relixioso mercedario. O seu nome provén do feito de que a súa nai morreu antes de nacer el e houbo que facer unha cesárea ao cadáver. Amigo de san Pedro Nolasco, que o recibiu na orde mercedaria, realizou misións de redención en Alxer. Foi martirizado por piratas. Represéntase vestido co hábito branco co escudo da orde mercedaria sobre o peito, en moitas ocasións con roquete e mantela púrpura, como cardeal; leva na man dereita unha custodia, por recibir a comuñón de mans dun anxo ou de Xesús Cristo á hora da morte; e ás veces porta, como atributo persoal, as cadeas coas que lle furaron os beizos. A súa festividade celébrase o 31 de agosto.

PERSOEIRO

Histólogo. Estudou medicina en Zaragoza, ingresou no corpo da sanidade militar e foi enviado a Cuba (1874). Ao examinarse de doutorado en Madrid (1877) tivo por primeira vez contacto coa histoloxía. Obtivo a cátedra de anatomía en València (1883), e posteriormente, por concurso de traslado, a de histoloxía de Barcelona, onde comezou un traballo fundamental de investigación, aplicando o método de Golgi á exploración microscópica do sistema nervioso. Asistiu ao congreso anatómico de Berlín de 1889. Foi defensor da teoría da transmisión do impulso nervioso por contigüidade entre células independentes (teoría da neurona), formulada finalmente en Textura del sistema nervioso del hombre y los vertebrados, publicada en fascículos de 1899 a 1904 e ampliada en 1911. Creador da importante escola histolóxica de Madrid, recibiu o Premio Nobel de Medicina en 1906, compartido con C. Golgi.

PERSOEIRO

Profesor. Licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, estudou francés na Universidade de La Sorbonne. Catedrático numerario de francés de ensino medio, foi director da Escola Oficial de Idiomas de Lugo (1987-1990). Das súas obras destacan La pronunciación francesa (1963), Las cantigas de escarnio y maldecir de Alfonso X el Sabio (1973), La secuencia de Santa Eulalia (1981) e El cardenal de Retz y España (1981). Tamén publicou, en colaboración con X. Alonso Montero, Galicia y Francia (1963) e Cen anos de literatura galega (1964); e tamén, con X. Alonso Montero e R. Palmás Casal, Castelao na voz dos poetas (1970).

GALICIA

Xornalista. Traballou en Radio Popular de Ourense e Radio Popular de Vigo e en diversos xornais, como Faro de Vigo, La Voz de Galicia e Diario 16 de Galicia. Ademais foi correspondente de El Ideal Gallego e La Región e colaborou con diferentes medios de comunicación en Madrid, como Interviú, Sábado Gráfico e Ya. Foi delegado de El Correo Gallego en Vigo, colaborador de El Progreso, correspondente da axencia Europa Press e presidente da Asociación da Prensa de Vigo. Publicou Las segundas elecciones autonómicas gallegas (1985), en colaboración con Rodrigo Varela, La ética de los periodistas: la elaboración del código deontológico: influencias y desarrollo histórico (1996) e Manual de Derecho de la información y la publicidad (2000). Recibiu o Premio de Xornalismo Luís Taboada (1983 e 1984) e o Premio de Xornalismo sobre Patrimonio Histórico-artístico (1984).

GALICIA

Escritor e dramaturgo. Durante a Segunda República frecuentou o parladoiro do Café Español de Santiago de Compostela e a compañía de Santiago Montero Díaz, Luís Manteiga, Luís Seoane ou Carlos Maside. En 1934 participou na dirección das Misións Pedagóxicas en Galicia. De ideoloxía anarquista, escribiu a obra de teatro Suceso en los arrabales (1933) en Ediciones Resol, alentada por Arturo Cuadrado e imprentadas en Nós. Coñecido nos círculos de vangarda composteláns, foi perseguido polos franquistas tras o golpe militar e condenado a morte, pena logo conmutada pola de sete anos de prisión grazas á intervención de S. Montero Díaz.

PERSOEIRO

Frautista. Iniciou a súa carreira como solista en 1945. En París, xunto co Quinteto de Vento, formou o Conxunto Barroco de París. Conseguiu en varias ocasións o Grand Prix du Disque e outros moitos premios. Escribiu La flûte (1978).

PERSOEIRO

Poeta, libreiro e editor escocés. Autor de poemas satíricos e humorísticos, a súa obra principal é o drama pastoral The Gentle Shepherd (1725). A publicación de The Ever Green (1724), antoloxía recollida por G. Bannatyne, marcou novos camiños na poesía escocesa do s XVIII.

PERSOEIRO

Pintor escocés, fillo de Allan Ramsay. Retratista, en 1739 iniciou unha brillante carreira a Londres, onde en 1761 foi nomeado pintor do Rei Xurxo III de Inglaterra. Das súas obras destacan os retratos George III, Queen Charlotte e Sir John Tyrell.

PERSOEIRO

Político escocés, I marqués de Dalhousie. Membro da Cámara dos Comúns (1837) e da Cámara dos Lores (1838), foi partidario das doutrinas do libre cambio. Gobernador xeral de India (1848-1856), durante o seu mandato aumentou o dominio británico.

FILOSOFOS

Filósofo e matemático inglés. Seguidor en parte de L. J. J. Wittgenstein, propuxo algunhas modificacións nos Principia Mathematica de B. A. W. Russell e A. N. Whitehead. A maioría dos seus traballos recóllense no volume póstumo The Foundations of Mathematics an Other Logical Essays (1931).

PERSOEIRO

Físico. Ocupou diversos cargos en calidade de asesor de organismos de defensa en EE UU e na OTAN. Escribiu Molecular Beams (1956 e 1985) e Quick Calculus (1965 e 1985). En 1989 recibiu o Premio Nobel de Física polo desenvolvemento da técnica coñecida como método de separación por campos oscilatorios, que permiten desprazar os átomos dun nivel de enerxía a outro.

1. sarna.

2. Capa de sucidade na pel ou na roupa.

3. Aparello de pesca para coller polbos, que consiste nunha pedra que se ata a un pau onde vai o engado e un ou dous ganchos.

4. Crustáceo cirrípedo que habita nas rochas e que pertence basicamente a tres xéneros: Balanus, Chthamalus e Elimius. OBS: Tamén se denomina arneiro, arneirón ou arneste.

GALICIA

Atleta. Especialista en triatlón, foi campión de España (2001, 2002 e 2004), campión de Europa (2002), campión do mundo (2002), subcampión do mundo (2003 e 2004) e diploma olímpico (2000). Recibiu a Medalla de Galicia (2003).

GALICIA

Escritor e crítico literario. Doutor en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela, é membro fundador da revista Nó da AELG, integrante do consello de redacción de “Faro das Culturas” e colaborador de diversas publicacións literarias, como Grial, Luzes de Galicia e Nordés. No eido do ensaio e a edición crítica publicou De catro a catro e outros textos de Manuel Antonio (1989), Poesía galega de postguerra (1994) e A vixília no Gólgota (1994, Premio Ánxel Fole) e Mesteres de Arcadio López Casanova (1999). No apartado narrativo, ademais da novela O crime da rúa da Moeda Vella (1989, Premio Blanco Amor), en que aparecen certos trazos do xénero negro, publicou os poemarios Retrato de sombra en outono (1981, Premio Celso Emilio Ferreiro 1980), con algúns trazos surrealistas; Nas areias doutro mar (1984, Premio Cidade de Ourense), en que evoca a Borges e Cunqueiro; Extramuros...