"ALE" (Contén)

ENTRADA LARGA

Comunidade autónoma de España, constituída polas provincias de Alacant, Castelló de La Plana e València (22.826 km2; 4.152.776 h [2001]). Limita ao N con Catalunya e Aragón, ao O con Aragón e Castela-A Mancha, ao S con Murcia e ao L co Mar Mediterráneo. A súa capital é València.
Xeografía física
O relevo da Comunitat Valenciana divídese en dous sectores: as serras do interior e as chairas costeiras. O primeiro sector caracterízase polos accidentes montañosos, integrados no Sistema Ibérico e nas serras Subbéticas. Destacan as serras do Maestrat, Espadà, Martés e o macizo do Caroig. A maior altitude acádase en Penyagolosa (1.813 m). O segundo sector é unha chaira litoral composta por praias suaves, baixas, areosas e con lagoas litorais ou albufeiras, algunhas delas desecadas. Climaticamente, os invernos son relativamente suaves, con poucas chuvias, con máximos en outono e primavera e forte seca estival. No verán, a influencia do anticiclón dos...

1. Relativo ou pertencente á cidade de València ou ao País Valenciano e aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante da provincia de Valencia ou do País Valenciano.

3. ariedade lingüística do catalán que se fala na Comunitat Valenciana.

4. Literatura escrita no País Valenciano en catalán literario ou dialectal. A literatura valenciana comezou, de feito, a partir da conquista do Reino de València en 1232-1245 por Xaime I de Aragón, que o repoboou, en boa parte, de cataláns. Desde entón o País Valenciano formou parte do ámbito catalán, malia que xa desde o s XV xa alguén falou de lingua valenciana contrapóndoa á catalá. Pero ata o s XVI, e mesmo o XVII, non resulta sempre fácil de distinguir, a partir da lingua, a orixe valenciana dun escritor ou dunha obra. A aparición dunha lingua rexional valenciana con pouca comunicación coa literatura rexional do Principado e das Illes Balears é cousa do s XVII e, sobre todo, do s XVIII. Durante este século a poesía culta aparece sobre todo en compilacións colectivas motivadas por efemérides políticas ou relixiosas. Moito máis abundante foi a poesía humorística e satírica, case sempre expresada en coloquios, razoamentos e outras pezas, normalmente anónimas.

PERSOEIRO

Zoólogo. Foi profesor do Museo de Historia Natural de París (1832), fixo a tradución das Observations de zoologie de Humboldt e, xunto con G. Cuvier, publicou unha monumental obra de 22 volumes, Histoire naturelle des poissons (1829). Foi membro da Académie des Sciences (1841).

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Sevilla, Andalucía, situado ao NO da capital provincial (6.950 h [2001]).

PERSOEIRO

Usurpador do Imperio Romano. Apropiouse do imperio en Macedonia en tempos de Valeriano e de Galieno (261).

GALICIA

Poeta. Profesor na Oxford University, posteriormente traballou na ONU e foi director do servizo español de tradución da UNESCO. Como poeta deuse a coñecer co libro A modo de esperanza (1955, Premio Adonais 1954), onde xa se vislumbran os alicerces da súa poesía, unha poética metafísica emparentada coas formas puras, cunha grande esixencia verbal. Tematicamente, Galicia, e sobre todo Ourense, sempre estiveron moi presentes. Da súa obra, en que se manifesta a vangarda e a conciencia crítica da sociedade contemporánea, destacan os poemarios Poemas a Lázaro (1960, Premio de la Crítica Española), Breve son (1968), Interior con figuras (1976), Material memoria (1978), Sete cántigas de alén (1981), Mandorla (1982), El fulgor (1984), Cántigas de alén (1989), Al Dios del lugar (1989), No amanece el cantor (1992, Premio Nacional de Poesía 1993) e Fragmentos de un libro futuro (2000). Gran parte...

PERSOEIRO

Emperador romano de Oriente (361-378). Asociado ao Imperio polo seu irmán Valentiniano I, achegouse ao arianismo e buscou a unidade da Igrexa con métodos violentos que orixinaron a rebelión popular dos visigodos (365). Conclusa a paz con Atanarico (369), tivo que combater os persas. Perdida Armenia (378), os godos, os alanos e os hunos invadiron Tracia. Morreu na Batalla de Adrianópolis.

1. Calidade de quen afronta unha situación arriscada ou de perigo sen medo.

2. Acto que amosa valor. OBS: En ocasións emprégase de xeito irónico co significado de imprudencia. Ex. Se fas valentías co coche podes ter un accidente.

PERSOEIRO

Pensador gnóstico cristiá. O seu pensamento coñécese a través de Ireneo de Lyon e de Tertuliano. Atribúeselle o Evanxeo da Verdade, atopado en Nag-Hammadi.

PERSOEIRO

Presbítero e mártir. Morreu en tempos de Claudio II. Relacionada co santo existe a festa de san Valentín ou festa dos namorados, constatada desde o s XV en Inglaterra e Escocia e que parece ser de orixe pagá. Os mozos emparellábanse por sorteo e os afortunados recibían o nome de valentinos e valentinas. Represéntase vestido con casula episcopal e leva unha espada cravada no peito e un sol na man. A súa festividade celébrase o 14 de febreiro.

PERSOEIRO

Emperador romano (364-375). Proclamado emperador en Nicea despois da morte de Xoviano, asociou ao goberno o seu fillo Graciano e o seu irmán Valente. Tomou medidas para afrontar a crise económica e reformou a administración. Pacificou Britania (368-369), onde restaurou o muro de Adriano, e reprimiu a rebelión dos donatistas africanos (373-375).

PERSOEIRO

Emperador romano de Occidente (375-392), fillo de Valentiniano I. Accedeu ao trono aos 4 anos e en 387, foi destronado polo usurpador Máximo (387. Recuperou o trono grazas á axuda de Teodosio I.

PERSOEIRO

Emperador romano de Occidente (425-455), fillo de Constancio III e de Gala Placidia. Obtivo a sucesión de Honorio, morto en 423, que fixo efectiva coa coroación (425) en Roma. Perdeu en 429 os territorios de África pero venceu a Atila na Batalla dos Campos Cataláunicos (451).

PERSOEIRO

Actor cinematográfico italiano. De nome Rodolfo Alfonso Rafael Philibert Guglielmi, encarnou no cine o mito do apaixonado amante latino e conseguiu unha fama inédita na época. Protagonizou The Four Horsemen of the Apocalypse (1921), Camille (1921), The Sheik (1921), Blood and Sand (1922) e The Son of the Sheik (1926).