"BRE" (Contén)

REXIÓNS

Rexión administrativa de Francia, que comprende os departamentos de Côtes d’Armor, Finistère, Ille-et-Vilaine e Morbihan (27.208 km2; 2.795.638 h [1990]). A capital é Rennes.

ENTRADA LARGA

País de Europa occidental que se atopa entre a canal da Mancha e o mar Cantábrico, dende o golfo de Cotentin ao S da desembocadura do Loire, e que ocupa a península armoricana ao NO de Francia (34.023 km2; 3.936.300 h [1990]). Administrativamente Bretaña está dividida en cinco departamentos franceses: Aodoù-an Hanternoz (Côtes d’Armor), Il-ha-Gwilun (Ille-et-Vilaine), Liger Atlantel (Loire-Atlantique), Morbihan (Morbihan) e Penn-ar-Bed (Finistère).
Xeografía

Xeografía física
Xeoloxicamente forma parte do macizo Armoricano e comprende dúas áreas ben diferenciadas: l’Argoat (interior) e l’Armor (costa). O interior é unha área de relevo suave, con cadeas de outeiros, restos de antigas penechairas, que se elevan ata as montañas de Arre e se prolongan cara ao L (landas de Menez). Na costa, que suma 1.350 km, concéntranse as principais actividades económicas e humanas da Bretaña. A costa norte está demarcada por fortes acantilados. Ao S de Brest...

1. Aplicado a un tempo ou lugar nos que hai moita brétema.

2. Que est;a escurecido pola brétema.

1. Nas representacións heráldicas, dise da peza ameada polos seus perfís e coas ameas de cada perfil opostas simetricamente unha á outra.

2. Dise da cruz que leva ameas nos seus bordos.

3. Aplícase a unha faixa, banda ou barra dentada.

4. Dise de calquera peza ameada nas representacións heráldicas.

PERSOEIRO

Director de montaxe e realizador cinematográfico norteamericano. Filmou máis de cen películas, oito delas rodadas en 1943. Traballou cos actores William Boyd e Buck Jones. Entre as súas numerosas producións destacan: While London sleeps (Mentres Londres dorme, 1926), Heart of the West (Corazón do oeste, 1936), Riders of the Rio Grande (Os xinetes de Río Grande, 1943), The Story of Life (A historia da vida, 1948) e Night Raiders (Os invasores da noite, 1952).

1. Relativo a Bretaña, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Bretaña.

3. Individuo dun pobo de orixe celta que, de mediados do s V a finais do s VI, emigrou de Gran Bretaña a Armórica, rexión denominada posteriormente Bretaña. A área do grupo coincide coas fronteiras políticas, que datan do s IX, pero non coas lingüísticas, máis reducidas. As actividades económicas tradicionais eran a agricultura, a pesca, o comercio marítimo e a industria téxtil. A poboación rural estaba espallada en pequenas explotacións. O seu folclore é moi rico e aínda segue vivo.

4. Lingua indoeuropea do grupo céltico da rama britónica, coñecida como brezhoneg en bretón. Pertence á familia britónica, xunto co córnico e co galés. Fálase na Baixa Bretaña, zona que ocupa o conxunto do departamento de Finistère e a parte occidental das Côtes d’Armor e de Morbihan. Era a lingua dos Britanni, que se asentaron na península armoricana despois de fuxir dos anglos e dos saxóns trala conquista das Illas Británicas. A partir do s XVI o Ducado de Bretaña anexionouse ao Reino de Francia, de tal xeito que se produciu un proceso de afrancesamento que se intensificou trala Revolución Francesa. A principios do s XX produciuse unha efervescencia cultural tanto coa produción de obras literarias coma co desenvolvemento e auxe de traducións ao bretón de clásicos universais. Malia que durante o s XX houbo un incremento de literatura en bretón, estase a producir un descenso no número de falantes. En canto á historia da lingua, cómpre dicir que antes do s XI se falaba o vello...

5. Arte desenvolvida polo pobo bretón. É esencialmente popular e relixiosa. Moitos dos monumentos antigos conmemoran as lendas populares e recordan os primeiros santos. As igrexas e os calvarios foron a miúdo construídos polo pobo. Cómpre destacar as igrexas e os anexos de Pleyben, Roscoff, Saint-Thégonnec, renacentistas, e de Saint-Gildas de Rhuis, románica. Os castelos non son moi grandiosos, pero amosan a habilidade técnica dos seus construtores, como se pode apreciar no castelo de Kerjen, Suscinio, etc. Algúns destes castelos foron prazas fortes; entre eles destacan o de Tonkedeg, Suscinio e Foujera. Os monumentos bretóns máis típicos consérvanse na Baixa Bretaña, xa que foi esta rexión a que recibiu menores achegas estranxeiras e a que conservou máis as tradicións. Os motivos decorativos da moblaxe, a ourivería, o vestido, etc, son numerosos e primitivos: o sol, as follas, as etapas da vida. Distínguense pola escaseza das superficies núas. As liñas curvas son só utilizadas na decoración,...

6. Nome co que tamén se coñece a materia de Bretaña.

7. As primeiras mostras literarias en lingua bretoa datan dos ss XV e XVI e son obras de piedade, misterios e, sobre todo, o Catholicon, dicionario bretón-francés-latino. Os misterios -vidas de santos- en verso, ofrecen rimas internas características da métrica bretona. Ata o s XIX apareceron unicamente obras de Lingüística, pero dende aquela iniciouse o renacemento literario, do que Ar Gonideg (1775-1838) foi o principal promotor. Entre outras obras destaca o Barzhaz-Breizh, colección de baladas históricas e de cantos populares, de T. Hersart ag Kervarker (1815-1895). A verdadeira renovación produciuse ao comezo do s XX, ligada aos movementos políticos que buscaron o recoñecemento da nación bretona. Así, os lexicógrafos Fañch Valle (1860-1949) e Emil Ernod (1851-1939) publicaron dicionarios, mentres que Meven Mordiern (1879-1949) publicou Istor ar bed (Historia do mundo) e Notennoú diwar benn ar Gelted Kozh (Notas sobre os antigos celtas). Comezou así un...

8. Arte musical desenvolvida no país bretón. A música tradicional bretoa posúe diversas e variadas formas musicais. Destacan os distintos tipos de baile: a gavotte, que se baila por parellas e que ten un ritmo moi parecido ao da muiñeira galega; a sabotière, que toma o nome dos sabots, tipo de calzóns que utilizan os danzantes no baile; a ridè, composta por grupos mixtos de bailadores que forman círculos; a derobèe, que forman oito parellas desenvolvendo seis figuras, precedidas cada unha delas por un desfile de dezaseis tempos, e o rond, baile no que homes e mulleres danzan collidos das mans e formando un círculo. Todos estes bailes son interpretados polo dúo tradicional bretón que se compón do biniou, ou gaita bretona, e a bombarde, unha especie de dulzaina. Adoitan ser ritmos rápidos cunha melodía bastante repetitiva. Polig Montjarret, estudoso do folclore bretón, pensou na posibilidade de unir máis cantidade de biniou e bombardas para crear unha banda, e así foi como naceron os...

9. 1. Raza de cabalos do tipo irlandés (concavilíneos e brevilíneos), que ten dúas variantes: o cabalo de tiro pesado, que está moi estendido, e o de tiro lixeiro.

   2. ...

PERSOEIRO

Poeta e dramaturgo. Nas súas obras reflectiu os tipos e a linguaxe da pequena burguesía madrileña. Foi excelente sobre todo nas comedias costumistas de tradición moratiniana. Entre outras obras publicou: Elena (1835), Muérete y verás (1837) e Marcela o cuál de las tres? (1831).

PERSOEIRO

Compositor e director de orquestra. Realizou estudios musicais en Madrid da man de Emilio Arrieta e, posteriormente, dirixiu a Ópera del Teatro Real e a Ópera de la Unión Artística Musical, e foi director do Conservatorio de Madrid. A súa produción comprende óperas (La Dolores, Guzmán el Bueno), gran número de zarzuelas (La verbena de la Paloma, La bien plantá, El clavel rojo), un oratorio e diversas obras de música sinfónica, de cámara e vocal.