"Soči" (Contén)

Aplícase ao músculo situado na cara, entre o nariz e as cellas.

Entidade multirracial estadounidense fundada en 1909 por W. E. B. du Blois para favorecer e facer respectar os dereitos das persoas negras en EE UU.

Liga profesional de baloncesto, creada en EE UU en 1946. Partiu dunha idea do xornalista Max Kase e levouna a cabo Ned Irish, formándose a Basketball Association of America (BAA), que nun principio contou con 11 equipos, dos que perduran tres; Boston Celtics, New York Knicks e Golden State Warriors. En 1950 a BAA uniuse á National Basketball League (NBL), e formouse a National Basketball Association (NBA), con Maurice Podoloff como o seu primeiro comisionado. A competición está formada por 29 equipos, divididos en dúas conferencias (Leste e Oeste) e catro divisións (Atlántico, Central, Medio-Oeste e Pacífico).

Sociedade xeográfica estadounidense creada en Washington en 1888. A súa actividade comprende diversos proxectos e expedicións científicas. Destacan, entre outras, as buscas arqueolóxicas levadas a cabo en Perú (Machu-Pichu) e noutras paraxes de América (como a península de Yucatán) e do mundo. Publica, entre outras, a revista mensual National Geographic Magazine, editada en España a partir de outubro de 1997, libros científicos e atlas, e realiza programas para a televisión.

Federación belga de dous partidos democráticos de inspiración cristiá, un valón e o outro flamengo. Creouse, no período de entreguerras, a partir do antigo partido católico e participou na maioría dos gobernos desde 1946. Apoiou o retorno do Rei Leopoldo III de Bélxica e, en 1954, foi derrotado nas urnas. Posteriormente volveu ao poder (1958) e coligouse cos socialistas e despois cos liberais. Malia as crises lingüísticas que ocasionaron a separación total das dúas ás do partido, continuou no poder só ou en coalición.

Organización política francesa fundada en 1971 pola fusión da Section Française de l’Internationale Ouvrière (SFIO) e de diversas agrupacións e clubs socialistas no congreso de Épinay. Nas eleccións presidenciais de 1974 obtivo o 49% dos votos, e nas de 1981, co apoio dos comunistas e dos ecoloxistas, un triunfo que se complementou coa maioría absoluta do PS nas lexislativas do mesmo ano. O partido perdeu forza nas diversas consultas electorais celebradas desde 1983, e en 1986 pasou á oposición. Os seus secretarios foron François Mitterrand (1971-1981), que presidiu a república (1981-1995), Lionel Jospin (1981-1988), Pierre Mauroy (1988-1991), Laurent Fabius (1991-1993), Michel Rocard (1993-1994), Henri Emmanuelli, (1994-1995), novamente Lionel Jospin (1995-1997), elixido primeiro ministro (1995-2002), e François Hollande (desde 1997).

Organización política fundada en 1885 co nome de Parti Ouvrier Belge. Dirixido por César de Paepe e, despois, por Emile Vandervelde, loitou por obter o sufraxio universal (1919) e por unha mellora das condicións de vida e de traballo. Ao se producir a invasión alemá, Hendrik de Man, o seu presidente, disolveuno (1940), pero a base reconstruíuno na clandestinidade (1945). Despois da Segunda Guerra Mundial, os socialistas participaron en diversos gobernos de coalición con socialcristiáns e liberais, fixeron promulgar medidas sociais, defenderon a laicidade do ensino e impulsaron unha política europeísta. Os conflitos lingüísticos entre valóns e flamengos da década de 1960 provocaron que adoptase unha estrutura independente para cada comunidade.

Formación política paraguaia fundada o 11 de setembro de 1887 co nome de Partido Nacional Republicano. De carácter conservador, tivo períodos de inestabilidade que remataron cun golpe de estado que levou ao xeneral Alfredo Stroessner (1954-1989) a presidir a república. Desde as eleccións de 1993 conserva a maioría no Parlamento de Paraguay e na presidencia da república.

Formación política fundada en 1974 co nome de Unión Social-Demócrata Galega. O seu fundador e primeiro presidente foi Alfonso Zulueta de Haz, aínda que tamén destacou J. L. Fontenla Rodrigues. Defendía a autodeterminación de Galicia, para integrarse nun estado federal, e a democracia, e definíase como socialista humanista, personalista, comunitario e demócrata. Propugnaba unha reforma socialdemócrata. En 1976 formou parte do Consello de Forzas Políticas Galegas e disolveuse despois do fracaso das eleccións de 1978.

Partido político fundado por Lenin en 1898 e que en 1918 tomou o nome de Partido Comunista da Unión Soviética.

Grupo político creado en Madrid en 1929 coa participación de M. Domingo i Sanjuán. Experimentou un rápido e espectacular crecemento baseado nun verbal radicalismo económico e social. Malia todo, sufriu numerosas escisións ata a ruptura das tendencias principais en setembro de 1933.

Organización democratacristiá fundada en Madrid o 15 de decembro de 1922 que xurdiu ante o xiro autoritario do movemento maurista. Excluía os democratacristiáns e pretendía dar un enfoque moderno ás organizacións sociopolíticas católicas, fomentando o rexionalismo como unha nova concepción do estado centralizado. Pero a Ditadura de Primo de Rivera (1923-1930) rematou con este proxecto.

Partido Andalucista.

Organización política fundada na Coruña o 23 de agosto de 1963 por Cesáreo Saco López, Mario Orjales Pita e Xosé Luís Rodríguez Pardo, mentres Ramón Piñeiro López só participou na reunión fundacional. O colectivo inicial de afiliados estaba integrado por membros do vello Partido Galeguista e de Mocedades Galeguistas (FMG) como Francisco F. del Riego (o primeiro secretario xeral da organización) e L. Viñas Cortegoso, e unha nova xeración de mozos universitarios como Xosé Manuel H. Beiras Torrado, Ramón Lugrís Pérez e Fernando Pérez Barreiro. O seu ideario baseábase no marxismo, no federalismo, no socialismo e na democracia. Mantiveron un talante democrático e prestaron moita atención aos movementos homólogos que xurdían noutras nacionalidades. Estruturábase como un partido de cadros. A súa rede organizativa participou e dirixiu as campañas de axitación e propaganda contra a central de Castrelo de Miño, ao tempo que mantivo unha importante colaboración coa Unión do Pobo Galego (UPG). Despois...

Organización que se creou en 1982 da unión dalgúns militantes do Partido Socialista Galego (PSG) e de Esquerda Galega (EG), e que se presentou ás eleccións como PSG-EG. Desde 1992, optou por confluír con sectores galeguistas de centro e independentes, procedentes tanto de Coalición Galega como do Partido Nacionalista Galego e do Partido Galeguista. En 1993 aliouse con Esquerda Unida (EU) e pasou a denominarse Unidade Galega, organización que, en 1994, se integrou no Bloque Nacionalista Galego.

Organización política fundada en Madrid en 1879 por núcleos marxistas expulsados da Federación Regional Española da Asociación Internacional de Traballadores. Implantouse nos medios obreiros de Madrid, Euskadi e Asturias. O primeiro deputado socialista, Paulo Iglesias Posse, foi elixido en 1910, grazas á alianza electoral cos republicanos. O partido defendeu as reivindicacións obreiras e cumpriu unha ampla tarefa de educación popular. Aproveitou a tolerancia da que gozou durante a Ditadura de Primo de Rivera (1923-1930) para implantarse nos medios campesiños do sur do estado. Participou no comité revolucionario (1930), no goberno provisional da Segunda República (1931) e no goberno de Manuel Azaña Díaz (1931-1933). Durante a Guerra Civil Española (1936-1939) Francisco Largo Caballero e Juan Negrín López presidiron cadanseu goberno de coalición; mentres, no exilio, impúxose a liña moderada de Indalecio Prieto Tuero. Deixando de lado o sector histórico escindido en 1972, que en 1982 se converteu...

Nome que adoptou en 1974 o Partido Socialista del Interior, creado en 1968 ao redor de Enrique Tierno Galván. Manifestábase socialista de esquerda, autoxestionario, terceiromundista e federalista, e tivo un carácter intelectual e universitario. En 1977 obtivo 4 deputados e 3 senadores, e viuse obrigado a integrarse no PSOE (1978).

Organización política fundada en 1875 en Lisboa polo obreiro de orixe suíza José Fontana e núcleos influídos pola Asociación Internacional de Traballadores. Adoptou unha liña política reformista e antimonárquica e intentou elevar o nivel cultural da poboación. O golpe de estado de 1926 declarouno fóra da lei e foi refundado, cunha orientación moderada, por Mário Soares (1972), co novo nome de Partido Socialista. Tras a revolución de 1974 participou nos primeiros gobernos provisionais, tivo a maioría relativa na asemblea constituínte de 1975 e gobernou en 1976-1978 e en 1983-1985 (en coalición co Partido Social Demócrata). Nas eleccións anticipadas de 1985 só obtivo o 20% dos votos. Estes resultados foron mellorando paulatinamente ata que gañou as eleccións lexislativas de 1995 por maioría simple e António M. de Oliveira Guterres formou goberno en minoría. Nas eleccións presidenciais de 1996 Jorge Sampaio, en substitución de M. Soares, foi elixido presidente do país.

Organización política rusa que xurdiu en 1901 da fusión dos grupos populistas moi influídos polo anarquismo e polo revisionismo. Defendía a colectivización da terra no marco do mir (‘comunidade campesiña tradicional’) e o acto terrorista individual. Participou, con Aleksandr F. Kerenskij, no goberno provisional formado en marzo de 1917. Co triunfo da Revolución de Outubro, o PSR escindiuse: a á dereita, cos menxeviques, abandonou o congreso dos soviets, mentres que a á esquerda apoiou, temporalmente, os bolxeviques.

Organización política catalá fundada o 22 de xullo de 1936 a partir da fusión do Partit Comunista de Catalunya, a Federació Catalana del PSOE, a Unió Socialista de Catalunya e o Partit Català Proletari. O seu crecemento durante a guerra foi notable. Desde os primeiros momentos do exilio, a dirección do PCE tentou integralo baixo a súa autoridade e, a partir de 1949, o PSUC quedou fortemente ligado ao PCE, perdendo a súa independencia. De acordo coa súa concepción da loita pola democracia, tivo un papel destacado na Asemblea de Catalu-nya e participou no Consell de Forces Polítiques de Catalunya. Legalizado en maio de 1977, no V congreso (1981) a ocasional alianza dos sectores leninistas e históricos provocou a desfeita eurocomunista e a case ruptura co PCE. O VI congreso (1982) implicou o retorno á ortodoxia eurocomunista e a tendencia prosoviética emprendeu a creación dunha organización paralela que constituíu o Partit dels Comunistes de Catalunya (PCC). O VII congreso reafirmou a súa...