"xia" (Contén)

Ciencia que estudia os fenómenos funcionais e os procesos vitais dos organismos animais (fisioloxía animal) ou dos vexetais (fisioloxía vexetal), e trata de establecer as leis que os regulan e os rexen.

Fisioloxía que se aplica aos animais en xeral. No caso particular en que o obxecto de estudio é o ser humano recibe o nome de fisioloxía humana. Como ciencia desenvolveuse a partir do s XVII, aínda que xa existían descricións do funcionamento dos organismos en textos médicos exipcios, babilónicos, árabes e asirios. Historicamente, a primeira vez que apareceu esta palabra foi no tratado De naturali parte medicinae (1542), de J. Fernel. Os estudios de A. Vesalius indicaron o comezo dunha anatomía moderna e contribuíron a favorecer as investigacións fisiolóxicas. M. Servet descubriu a circulación menor do sangue, e G. Fallopio estudiou o sistema nervioso e o aparato reprodutor. No s XVII xa existían tratados de fisioloxía que explicaban os coñecementos sobre a dinámica dos músculos, o funcionamento dos sentidos e os procesos dixestivos e respiratorios. W. Harvey interpretou a circulación do sangue e o papel do corazón e dos movementos cardíacos e creou a fisioloxía comparada. No s...

Parte da fisioloxía que estudia as funcións da célula, polo que investiga as características básicas comúns aos seres vivos.

Parte da fisioloxía que estudia unha determinada función orgánica comparativamente ao longo de toda a filoxénese. Integra e coordina as relacións funcionais e tenta atopar os camiños polos que os diferentes animais, con estruturas, necesidades e estratexias moi diferentes, solucionan a realización de funcións similares. A fisioloxía comparada é a historia fisiolóxica da evolución dos diferentes sistemas funcionais.

Disciplina que estudia as funcións dos organismos a nivel de ecosistema, investigando no plano fisiolóxico o porqué das necesarias adaptacións a medios variables.

Disciplina que estudia a resposta adaptativa do animal fronte a estímulos ambientais e axuda a coñecer os mecanismos polos que se determina o comportamento.

Ciencia que estudia as funcións alteradas dun organismo enfermo. Tamén recibe o nome de fisiopatoloxía.

Parte da fisioloxía que ten como obxecto de estudo os organismos vexetais. Considera principalmente os fenómenos de crecemento, o metabolismo e as interaccións co medio e os outros organismos: pode abarcar tamén aspectos especiais, comparados ou patolóxicos. Non ten un límite establecido coa bioquímica e relaciónase intimamente coas ciencias morfolóxicas (anatomía, citoloxía) polos lazos existentes entre forma e función. Constituíuse como ciencia no s XVIII coa obra de S. Hales Vegetable Staticks (1727), na que examina o crecemento das plantas, a perda de auga por evaporación e outros fenómenos. A finais do s XVIII destacou J. Ingenhousz, quen demostrou que as plantas verdes absorben dióxido de carbono e desprenden osíxeno durante a fase luminosa do día. No s XIX fixéronse estudios referentes á fotosíntese, á ósmose, á nutrición mineral, ao crecemento, etc. No s XX comezaron os estudios referentes á fotoperiodicidade, aos enzimas e aos procesos bioquímicos da fotosíntese. En 1937...

Disciplina científica que ten moitos puntos en común coa fisioloxía celular, pero que traballa nun nivel de integración superior. Estudia os mecanismos enzimáticos, a creación e a liberación de enerxía, os problemas do metabolismo intermediario, a regulación bioquímica, enzimática e hormonal, etc, no organismo considerado como un todo.

Relativo ou pertencente a Fixi, aos seus habitantes ou á súa lingua.

Natural ou habitante de Fixi.

Lingua do phylum austronesio da familia malaio-polinesia que se fala en Fixi.

Conxunto de modos de expresión característicos dunha lingua, dunha época, dunha actividade, dun grupo ou dunha persoa.

Maneira peculiar en que un individuo, grupo ou lingua constrúe e ordena as oracións.

Conxunto de expresións fixas, como frases feitas, refráns e modismos, dunha lingua ou fala. En Galicia, os primeiros traballos fraseolóxicos recóllense en obras que non son especificamente fraseolóxicas, como poden ser vocabularios, dicionarios e gramáticas, e son produto do esforzo individual e do interese persoal dos seus autores. A falta de normalización da lingua galega fixo que ata o s XVIII non aparecesen as primeiras achegas á fraseoloxía galega: o traballo do Padre Sobreira (Papeletas de un Dicionario Gallego) e os de frei Martín Sarmiento (Colección de voces y frases gallegas, Catálogo de voces y frases de la lengua gallega e Catálogo de voces vulgares y en especial de voces gallegas de diferentes vegetables), publicados todos eles por X. L. Pensado no s XX. No s XIX cómpre destacar o labor de Manuel Leiras Pulpeiro, primeiro en recoller sistematicamente frases feitas; o Compendio de gramática-gallega-castellana (1864), de Francisco Mirás, con...

Relativo ou pertencente a Frixia ou aos seus habitantes.

Individuo do pobo frixio.

Pobo de orixe indoeuropea que se estableceu en Asia Menor cara ao s XII a C e que, trala caída do Imperio Hitita no s XI a C, formou o Reino de Frixia. Segundo a tradición grega, os seus monarcas tomaban alternativamente os nomes de Gordios e Midas e relacionábanse con mitos gregos sobre a agricultura (nó gordiano para atar o xugo) e a riqueza (Midas que enviou ofrendas ao santuario de Delfos no s VIII a C). Foron o lazo de unión entre a cultura oriental e os sabios xonios, que fixaron as bases da ciencia grega. Levaron a Grecia os cultos a Dióniso, Cibeles e Atis cos seus misterios. A invasión dos cimerios no 675 a C puxo fin ao Reino de Frixia, que quedou sometido ao dominio persa. O helenizado mundo frixio reviviu coa conquista de Alexandre o Grande que na capital Gordion, cortou coa súa espada o nó gordiano, que segundo a tradición, permitiría dominar o mundo a quen o desfixese. Posteriormente foi englobado no Reino de Pérgamo, que pasou aos romanos no 133 a C.

Lingua indoeuropea que se falaba antigamente en Asia Menor e do que son testemuña unhas breves inscricións datadas entre os ss VIII a C e II d C.

1. Primeiro modo antigo da música grega clásica que consistía nunha escala descendente que comezaba e remataba en re.

2. Modo eclesiástico, dos oito dos que consta a música medieval, formado polos tetracordos mi-fa-sol-la e si-do-re-mi.