"AND" (Contén)

1. 1. Fenómeno polo que os machos nacen antes ca as femias.

   2. Maduración das gónadas masculinas, en certas especies hermafroditas, antes ca as femininas.

2. Forma dicogámica na que a maduración dos estames de cada flor se produce antes que a dos pistilos. Son organismos unisexuais desde o punto de vista ecolóxico.

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Badajoz, Extremadura, situado ao pé de Sierra de San Pedro e regado polo Guerrero, afluente do Guadiana (2.062 h [2001]).

PERSOEIRO

Historiador. De orixe xudía, foi secretario de Isabel I a Católica e embaixador en Roma (1473) e París (1474-1475). Nomeado cronista oficial en 1481, escribiu Crónica de los señores reyes católicos don Fernando y doña Isabel, acabada por Afonso Santa Cruz e publicada postumamente, Libro de los claros varones de Castilla (1486) e unhas destacadas Glosas a las Coplas de Mingo Revulgo.

GALICIA

Relixioso. Foi catedrático de teoloxía dogmática e de moral no seminario de Santiago de Compostela, vicechanceler da Universidad Pontificia e administrador do pazo de Rajoy. En 1922 obtivo a coenxía de penitenciario na catedral de Santiago de Compostela. Entre 1933 e 1936 continuou a obra de A. Amor Ruibal Los Problemas Fundamentales de la Filosofía y del Dogma, da que se publicaron catro tomos postumamente. Escribiu, entre outras obras, De Oeconomia Theologica. Pars Prima: De forma sacramenti Matrimonii (1930).

PERSOEIRO

Poeta. Pertenceu aos círculos literarios liberais que tiveron un papel destacado na política literaria e lingüística da época. Algúns poemas destes anos motivaron o seu exilio ao S, onde compuxo as súas poesías románticas máis destacadas. A partir de 1824 comezou a adquirir importancia a súa evolución cara a un certo realismo, tal e como aparece reflectido na traxedia Boris Godunov (1824-1825), editada en 1930, e o poema Jevgenij Onegin (1825-1832). Nos seus derradeiros anos interesouse pola historia do seu país e a prosa, que plasmou en Poltava (1829), Mednyj vsadnik (O cabaleiro de bronce, 1833), editado en 1837, Kapitanskaja dočka (A filla do capitán, 1836), Povesti pokojnogo Ivana Petroviča Belkina (Os relatos de Belkin, 1831).

CAPITAIS

Capital da provincia homónima, Afganistán (225.500 h [estim 1988]). Situada a 500 km ao SO de Kābul, forma un oasis entre os ríos Tarnak e Arghandāb. Foi devastada en 1222 por Xenguis Khan e no s XIV por Timūr Lang. Entre os ss XVI e XVII disputárona o gran mogol e os persas.

PERSOEIRO

Antropólogo francés. Discípulo de Cuvier, estudou gran número de ósos humanos fósiles. Escribiu, xunto con E. T. Hamy, Crania Ethnica (1873-1882).

PERSOEIRO

Navegante portugués. Estivo ao servizo da Coroa de Castela e participou na expedición de Álvaro de Mendaña ás illas Salomón e Filipinas (1595). En 1605, con tres barcos que lle proporcionou o vicerrei de Perú, navegou cara ao O, cara á mítica terra australiana. Obrigado a virar pola súa tripulación, descubriu a illa de Espíritu Santo (Novas Hébridas).

GALICIA

Pintor e caricaturista. Coñecido como Quesada, traballou como inspector xefe do servizo de vixilancia fiscal do Ministerio de Economía e Facenda de Vigo. Dedicouse principalmente ao caricaturismo político, comezando na revista Club Deportivo Orense, de cuxo equipo formou parte durante varios anos. Desde entón colaborou en xornais como Faro de Vigo (desde 1961), Arriba ou Pueblo, e en revistas como La Codorniz, La Actualidad Española, Cambio 16, Blanco y Negro ou Interviú. Como pintor cultivou o expresionismo, reflectindo sempre na súa obra a visión irónica da vida. Das súas obras destacan Máscara y viejo (1986), Tres figuras (1986), Dama en verde (1991), Caserío (1992) e La casa de la Ville (1998). Publicou os libros de humor Xente a esgalla (1981) e Quesadas...

PERSOEIRO

Médico e bioquímico. Especializado en hematoloxía, estudou o mecanismo da coagulación do sangue e estableceu uns tests para determinar o tempo de coagulación dun plasma descalcificado (tempo de Quick ou de protrombina). Descubriu o factor V da coagulación.

PERSOEIRO

Nobre, III marqués de San Carlos, I marqués de Alcedo e Grande de España. Propietario do pazo de Castrelos, o 12 de decembro de 1924 doouno ao Concello de Vigo coa condición de que non saíse nunca do dominio público e que se destinase a museo de arte e parque público, coa denominación de Parque de Quiñones de León. A doazón fíxose efectiva en 1934.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Viana do Bolo baixo a advocación de santa Isabel.

GALICIA

Eclesiástico. Ordenado sacerdote en Concepción (Chile en 1778), doutorouse en Teoloxía. Vicerreitor do seminario de San Carlos, foi bispo de Cuenca, en Ecuador (1805-1813).

GALICIA

Eclesiástico. Formouse no Seminario de Ourense e ordenouse sacerdote en 1922. Foi ecónomo da parroquia de Santiago de Campobecerros en Castrelo do Val (1922-1923) e coadxutor na parroquia de Santa Eufemia a Real do Norte en Ourense (1923-1925). Doutorouse en Teoloxía na Universidade Pontificia de Santiago (1925) e licenciouse en Sagradas Escrituras no Pontificio Istituto Biblico de Roma (1928). Durante a súa estancia en Ourense, foi ecónomo da parroquia de Santa María de Razamonde (Cenlle), profesor e director espiritual do seminario, ecónomo e despois párroco de Santa Eufemia a Real do Norte e consiliario da Acción Católica. Formou parte dos movementos culturais galeguistas xunto con V. Risco, F. L. Cuevillas, R. Otero Pedrayo, X. Lourenzo e X. Ferro Couselo. Co pseudónimo de F. Pazos publicou varios artigos en galego na revista Logos. Fundou a folla Verdad y Vida, de temátiva relixiosa, escrita en castelán pero con entradas en galego. Foi cóengo lectoral da catedral de Valladolid...