"Mac" (Contén)

1. 1. Ser vivo coas características do sexo masculino.

   2. Que ou quen posúe as calidades que se consideran propias do sexo masculino, en especial a forza e a valentía.

   3. Que se amosa valente ante situacións que non requiren tal disposición.

2. Peza que se introduce ou encaixa noutra que se denomina femia.

3. Peza metálica que se emprega para facer a rosca na fura dun trade. Utilízase un xogo de tres machos, o do desbaste, o intermedio e o de acabado. Cando a rosca se fai cunha máquina, emprégase un macho único, e outro máis longo cando se fai á man. Para furados grandes e traballos en serie empréganse machos desmontables, de punta radial ou de punta circular.

1. Martelo grande que emprega o ferreiro para forxar o ferro.

2. Banco no que está a engra pequena.

3. Engra cadrada do ferreiro.

PERSOEIRO

Naturalista. Doutorouse en Ciencias pola Universidade de Santiago de Compostela (1861). En 1850 converteuse no primeiro catedrático de Historia Natural do Instituto de Santiago. Centrouse no estudo da malacoloxía e entomoloxía e foi o autor do primeiro traballo faunístico dedicado exclusivamente aos moluscos ibéricos de augas continentais. Das súas obras destacan Catálogo de los moluscos terrestres observados en Galicia (1870), primeiro inventario galego destes animais, e Recuerdos de la fauna de Galicia. Insectos lepidópteros en dicha comarca (1893), primeira publicación específica sobre lepidopteroloxía galega. Foi socio fundador da Sociedad Antropológica Española (1865) e da Sociedad Española de Historia Natural (1872).

PERSOEIRO

Escultor. Estudiou en Madrid e participou na ideoloxía da Xeración do 98. Estivo exiliado desde 1937 ata 1952. A súa obra, influenciada por I. Meštrović e A. Bourdelle, tendeu á monumentalidade e á estilización. Realizou obras relixiosas (Cristo de Otero en Palencia), monumentos (Fuente de Concha Espina en Santander e os de Tomás Morales, Ramón y Cajal ou Pérez Galdós en Madrid) e retratos (Miguel de Unamuno en Salamanca).

1. Piar pegado a unha parede ou incrustado nela para mantela firme e dereita.

2. Peza vertical que forma o marco lateral dunha porta ou ventá.

1. maronda.

2. marimacho.

PERSOEIRO

Arquitecto e pintor. Estudiou en Italia onde puido ser discípulo de Michelangelo. O seu estilo amosa o coñecemento de Vitrubio e os teóricos do catrocentos. Fixo o retablo da Santa Cruz na Capilla Real de Granada e o de Santa María de Úbeda, nun estilo manierista. Como arquitecto, atribúeselle o palacio renacentista de Carlos V na Alhambra de Granada, que comenzou en 1527 e continuou o seu fillo, Luis Machuca (?-1570), tamén arquitecto.

1. 1. Exercer presión sobre algo para desfacelo en anacos ou esmagalo.

   2. Desintegrar un sólido, principalmente por compresión, para obter fragmentos de dimensións entre 7 e 10 cm de diámetro.

2. Apertar ou facer presión contra unha cousa de forma involuntaria.

3. Golpear a unha persoa ou cousa.

4. Insistir continuamente en algo.

1. Que actúa con precaución.

2. Que está mal cocido ou pouco fermentado, especialmente o pan.

GALICIA

Político e xurista. Foi deputado polo Partido Progresista na provincia de Ourense durante o Bie-nio Progresista (1854-1856). Elixido de novo deputado para o período 1858-1863, formou parte da Unión Liberal pero pronto abandonou este grupo e formou parte da minoría progresista. Foi reelixido deputado en 1869 e 1872 e senador durante a lexislatura 1881-1982.

PERSOEIRO

Político. Presentou a súa candidatura en Solidaritat Catalana, o que lle fixo renunciar á súa carreira militar. Colaborou no semanario Renaixement da Unió Catalanista, desde onde impulsou posicións revolucionarias, e como agrupación política radical, formou a Federació Democràtica Nacionalista (1919), pero ao non ser aceptada a proposta de crear un Estado Catalán, disolveuna para crear un novo grupo radical, o Estat Català. Exiliouse despois do golpe de estado de Primo de Rivera (1923-1931). Á volta constituíu Esquerra Republicana de Catalunya, partido que presidiu e co que venceu nas eleccións municipais de 1931. Neste mesmo ano incluíu ao Estat Català na Federación de Repúblicas Ibéricas, aceptou a reconversión do goberno de Catalunya na Generalitat de Catalunya, da que foi presidente ata a súa morte, e participou na elaboración o Estatuto de Autonomía de Catalunya.

GALICIA

Compositor. Iniciouse na música de xeito autodidacta, e compuxo a súa primeira obra Poema de réquiem (1979) con texto de Celso Emilio Ferreiro. Participou nos estudios de música electroacústica da Radio Finlandesa (1981) e da Academia de Música de Cracovia (1982). Dos premios que recibiu destacan o da Tribuna Internacional Gaudeamus (1981) por Polifonías I (1980-1981), o Cristóbal Halffter de Composición para Órgano (1983), por Afónica (1983), o da Tribuna de Jóvenes Compositores da Fundación Juan March por Souvenir nº I (1982), en 1983, e en 1984 por Adieux (1983), e o do Concurso de Composición da Joven Orquesta Nacional de España, (1984) por Nachtmusik III (1983). Taméndestacan as obras Viaje de Invierno (1980-1986) e Lubilaeum (1993).

PERSOEIRO

Historiador, escritor, orador e sacerdote. Foi catedrático de Retórica e Psicoloxía no Instituto Jovellanos de Gijón (1883) e de Literatura Preceptiva no instituto de Ourense (1884-1941). Profesor e director da Escola de Artes e Oficios de Ourense, pertenceu á Real Academia de la Historia, á Real Academia Galega e presidiu a Asociación de Prensa de Ourense e o Ateneo de Orense. Destacou como orador e realizou importantes estudios de investigación histórica, sobre todo no campo da epigrafía e da numismática. En 1898 comezou a publicación do Boletín de la Comisión de Monumentos Históricos y Artísticos de Orense, que dirixiu ata a súa morte, e onde colaborou con destacados intelectuais galegos. Publicou, entre outras obras, Epigrafía romana de la ciudad de Astorga (1903), Cronicón de Idacio (1904), Colección de modelos literarios; con un discurso preliminar acerca del Origen y progresos de la lengua castellana (1907), Elementos de literatura preceptiva...

GALICIA

Químico.   Publicou diversos artigos en revistas nacionais e internacionais e o libro de xénero didáctico Química General. Programa, cuestiones y prácticas de laboratorio en química general.