"André" (Contén)

PERSOEIRO

Pianista e compositor inglés. Formado en Manchester, compartiu con V. Ashkenazy o primeiro premio de interpretación do concurso Chaikovski de Moscova (1962). Posuidor dunha técnica depurada, destacou como intérprete de Liszt e Busoni. Compuxo algúns concertos para piano e orquestra.

PERSOEIRO

Químico. Estudou Física na Universidade de Budapest onde se doutourou en 1949, ocupou diversos cargos universitarios (1949-1954) e foi director do centro para a investigación química da Academia das Ciencias húngara (1954-1956). En 1956 emigrou a Canadá onde traballou en laboratorios e universidades (1957-1965) e, posteriormente (1965), a EE UU, onde foi profesor na University of Southern California (1977). Desde 1991 ocupa o cargo de director do Hydrocarbon Research Institute. Recibiu o Premio Nobel de Química (1994) por demostrar a existencia dos carbocatións.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada en Agolada. Pertenceu a un antigo mosteiro feminino da orde beneditina. Os primeiros datos fiables sobre o cenobio constatáronse nunha doazón da abadesa ao mosteiro de Sobrado, o 1 de maio de 1171, aínda que é probable que existira anteriormente. En 1504, Xulio II confirmou a doazón a San Paio de Antealtares. O templo erixiuse entre os ss XII e XIII. De estilo románico, ten nave rectangular con ábsida semicircular. Destaca a súa portada con arco de medio punto, así como os capiteis decorados.

PERSOEIRO

Teólogo alemán. De nome Andreas Hoseman, foi profesor de hebreo en Nuremberg e predicou a reforma luterana (1521). Aconsellou o rigor cos anabaptistas e desde 1549 foi reitor e profesor de teoloxía de Kaliningrad. Defendeu a impanación na eucaristía e motivou unha forte controversia coa súa concepción da xustificación que, segundo el, consistía na unión real e intrínseca de Xesús Cristo coa alma, é dicir, na inhabitatio Christi. Encargouse da supervisión da obra de Copérnico De Revolutionibus Orbium Coelestium e engadiu un prólogo onde afirmaba que as teorías expostas non correspondían á realidade, senón que eran un simple modelo matemático para facilitar os cálculos relativos aos movementos dos corpos celestes.

GALICIA

Filólogo e escritor. En 1926 ingresou na facultade de Filosofía e Letras da Universidad Central e tivo como mestres a Menéndez Pidal e Navarro Tomás. En 1931 entrou a traballar no Centro de Estudios Históricos e percorreu, na compaña de Julio Atalaya, moitos lugares de Castela, León, e, sobre todo, Galicia e o occidente de Asturias, recollendo materiais para o Romancero general de España (Romancero tradicional de las lenguas hispánicas). Cando se iniciaron os traballos do Atlas Lingüístico de la Península Ibérica (ALPI) pasou a formar parte do equipo encargado de facer o labor de campo. Xeograficamente percorreu Galicia e Portugal, as provincias de Valladolid, Segovia e Zamora e parte das de Palencia e Ávila. Estaba traballando no N de Portugal para o ALPI cando estalou a Guerra Civil Española; o 5 de agosto foi entregado polas autoridades lusitanas aos sublevados españois, que o encarceraron sucesivamente en Tui, na illa de San Simón, en Burgos e en Figueirido....

GALICIA

Médico e político. Estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela e doutorouse na Universidad de Madrid en 1911. Ante a carencia de hospitais en Granada, decidiu construír, xunto con Víctor Escribano, o Sanatorio de la Salud (1923). Participou, así mesmo, en numerosos proxectos: impulsou a construción do Hospital Clínico e da Facultade de Medicina e colaborou na construción do Sanatorio da Alfaguara. Á súa volta a Granada decidiu participar activamente en política. Afiliouse ao PSOE e á UGT. Foi deputado nas Cortes en 1931 (escollido por Granada e Pontevedra optou pola acta galega). Participou como orador en todos os mitins da Frente Popular, a pesar de non figurar nas súas listas. Durante o levantamento militar do 18 de xullo de 1936 atopábase no estranxeiro pero regresou a Madrid para colaborar co goberno republicano. Posto a disposición do seu partido e do goberno, ocupou o cargo de vicepresidente do PSOE (1938) e foi nomeado subsecretario de Armanento, colaborando directamente...

GALICIA

Xornalista, irmán de Agustín Ricardo e José Luis Outeriño. En 1933 comezou a traballar no xornal La Región como encargado da parte administrativa, á vez que ía adquirindo accións da empresa, ata que en 1951 foi nomeado presidente do seu consello de administración. En 1968, o seu irmán Agustín Ricardo vendeulle a súa parte das accións no xornal e abandonou o posto de director, que pasou ás súas mans. Recibiu a Medalla Castelao (1992) e a medalla de ouro do Liceo de Ourense.

PERSOEIRO

Poeta. Foi seguidor do surrealismo e caracterizouse polo uso dos xogos de palabras e polos continuos xiros lingüísticos. Da súa obra destacan Tempo de fantasmas (1951), No reino de Dinamarca (1958), Feira cabisbaixa (1965), Uma coisa em forma de assim (1980) e a recompilación Poesias completas 1951-1983 (1984).

PERSOEIRO

Pintor portugués. Traballou en Viana da Foz do Lima (1525-1561) e estivo vinculado ao mecenado artístico dos señores de Caminha. Situouse artisticamente entre o Renacemento e o manierismo, e o seu estilo caracterizouse polo bo deseño, a composición alongada e a apertura ao realismo do retrato. Pintou Nossa Senhora da Misericórdia e varias táboas para retablos como Lavatório dos pés (1533-1534).

PERSOEIRO

Actor. Formou parella cómica en numerosas películas con Fernando Esteso, das que destacan Los Bingueros (1979), Qué gozada de divorcio! (1981) e Padre no hay más que dos (1982). Tamén traballou en filmes como Moros y cristianos (1987), Ay, Carmela! (1990, Goya ao mellor actor e premio ao mellor actor do Festival de Cine de Montrèal 1991), Bwana (1996) e El oro de Moscú (2003).

PERSOEIRO

Político e economista grego, fillo de Papandreu. Ocupou dous ministerios sucesivos no goberno de seu pai (1964-1965). Prendido pola Ditadura dos Coroneis, en 1967 exiliouse. En 1974 volveu a Grecia, onde fundou e encabezou o Panellino Socialistiko Kinima (Movemento Socialista Panhelénico, PASOK). Foi primeiro ministro de Grecia (1981-1989 e 1993-1996).

PERSOEIRO

Político grego, pai de Andreas Georgios Papandreu. Fundador do partido socialdemócrata, tivo que exiliarse durante a ditadura de I. Metaxas. Loitou contras os alemáns (1941-1944) e, en Exipto, foi o xefe do goberno grego no exilio. Como representante da Unión do Centro, foi primeiro ministro grego (1963), pero entrou en rivalidade con Constantino II, que o destituíu (1965).

IGREXAS

Igrexa situada en Sarria. De estilo románico, data do s XII aínda que sufriu varias reformas e un incendio en 1934. Ten planta rectangular cunha soa nave e unha sancristía engadida en época posterior. No interior conserva un arco triunfal cunha arquivolta. Na fachada destaca a porta principal con arco de medio punto decorado con arquivoltas.

PERSOEIRO

Arqueólogo. Especialista en restos mesopotámicos, realizou diversas escavacións en Tello, Larsa, Lagaš e Māri. Foi profesor na École du Louvre (1937) e xefe do departamento de antigüidades orientais do Musée du Louvre (1946). Das súas obras destacan Māri une ville perdue (1936), Archéologie mésopotamienne (1946-1953), Tello: vingt campagnes de fouilles (1948), Mission arquéologique de Māri (1956-1957), Sumer (1960), Assur (1961) e, en colaboración con M. H. Chehab e S. Moscati, Les phéniciens (1975).

PERSOEIRO

Escritor e guionista cinematográfico ruso. Enviado a Turquía, Siria, Grecia, Italia e Francia, escribiu sobre os países orientais e occidentais. Formou parte do grupo de escritores Pereval e como guionista colaborou con Eisenstein en Aleksandr Nevsky (1938) e con Chiaureli en Pitsi (1946). A súa obra máis destacada é Sčast’e (A felicidade, 1947). Recibiu o Premio Stalin en catro ocasións (1941, 1947, 1948 e 1950).

GALICIA

Actor. Fundou e dirixiu a Escuela de Teatro Juvenil Periférico de Montevideo. Traballou como actor de dobraxe e como actor teatral para o Centro Dramático Galego, e participou nas obras A Lagarada (1992), Saco y Vanzzetti, Pluto, La gaviota e El gorro de Cascabeles. Recibiu o Premio Florencio (1989).

GALICIA

Director de fotografía. Realizou os primeiros traballos cinematográficos como operador da Casa Verdaguer, de onde pasou aos laboratorios de Hispania-Films, como axudante de Luis R. Alonso. Durante a República traballou como director de fotografía en varias curtametraxes. Membro do equipo técnico do Departamento Nacional de Cinematografía, despois de participar nunha serie de documentais e filmes vinculados co franquismo durante a Guerra Civil e de elaborar o Noticiario Español, debutou como director de fotografía no filme de ficción Oro vil (1941), de Eduardo G. Maroto, ao que seguiron Botón de ancla (1947), Rumbo (1949) e Vértigo (1950), onde destacou pola súa fotografía de exteriores.