"RAI" (Contén)

ILLAS

Arquipélago situado no Pacífico que comprende as illas Rimatara, Rurutu, Raivavae e Tubuai, que forma a circunscrición administrativa de Tubuai, Polinesia Francesa (164 km2; 6.563 h [1996]). A súa capital é Tubuai.

ENTRADA LARGA

Estado de Europa Oriental, que limita ao N con Bielorrusia, ao N e ao L con Rusia, ao S co Mar de Azvov e o Mar Negro, a SO con Moldavia e Romanía, e ao O con Hungría, Eslovaquia e Polonia (603.700 km2; 48.547.000 h [2001). A capital é Kiev.
Xeografía física

Relevo e xeoloxía
Ucraína esta formada por un baseamento de rochas cristalinas (granito e gneis), recuberto de materiais sedimentarios, o chamado macizo ucraíno-voliniano. Sobre este zócolo esténdense un conxunto de chairas que ocupan a maior parte do territorio e constitúen o extremo meridional da gran chaira rusa, pero que aquí ofrece varias rexións bastante diferenciadas. A montaña só ocupa unha pequena parte ao O e no extremo S de Crimea. No N e no centro distínguese unha ampla chaira dunha altitude de 200 m formada por materiais fluvioglaciares e arxilas, regada no N polos afluentes da dereita do Prip’at’ e no centro polo Dniéper, e que se caracteriza...

1. 1. Relativo ou pertencente a Ucraína, aos seus habitantes ou á súa lingua.

   2. Natural ou habitante de Ucraína.

2. 1. Relativo ou pertencente ao pobo ucraíno.

   2. Individuo do pobo ucraíno.

   3. Pobo eslavo establecido nas terras meridionais do que posteriormente foi o Reino de Kiev. Aquí chegaron os varegos ou rus, que se fusionaron coas tribos eslavas. Esta terra chamouse Rus’ e posteriormente Rutenia, denominación empregada por Roma, o Imperio Austrohúngaro e Rusia (a partir do grego Rõssía), que acabou por designar as terras da antiga Moscovia. A denominación empregouse sobre todo a partir da formación do Principado de Moscova, e acabou designando os habitantes orixinais da antiga Rus’, do Reino de Kiev.

3. Lingua eslava oriental que pertence á familia lingüística baltoeslava do phylum indoeuropeo. Fálase en Ucraína e en zonas de Rusia e escríbese en alfabeto cirílico. Presenta tres grupos dialectais: o do norte, arcaizante (Polesia), o do suroeste, moi diferenciado (Volinia, Podolia, Galitsia, cos seus subdialectos, e Bucovina) e o do sueste, máis unitario, que ten a súa orixe nos esforzos de colonización dos ss XV-XVIII para repoboar as rexións esteparias despoboadas polas invasións nómades. A partir de 1790 a moderna lingua ucraína escrita desenvolveuse sobre a base do dialecto dos territorios de Poltava e Čerkasy.

4. Arte desenvolvida en Ucraína. A creación do Reino de Kiev deu orixe a unha arquitectura de formas grandiosas e austeras, con mosaicos e pinturas ao fresco nos interiores das igrexas (catedral de Santa Sofía, en Kiev). Nas imitacións bizantinas aparecen motivos locais (igrexa de San Miguel, en Kiev, s XII), e tamén nas miniaturas dos manuscritos (Evanxeliario de Ostromir, s XI). Na época das invasións, as igrexas pequenas foron adaptadas a finalidades de defensa (igrexa-fortaleza de Sutkivci, en Volinia, do s XIV), e construíronse fortalezas (Kamjanec Podils’kyj, s XIV). Na pintura impúxose unha interpretación propia e popular dalgúns temas e desenvolveuse tamén a arte do manuscrito (Evanxeliario de Peresop, s XVI) e do libro impreso (S. Fiol 1491; I. Teodorovič, 1574). Xurdiu tamén a pintura de cores de carácter realista de Rutkeviě e Kondzalevič. Durante os ss XVI e XVIII fixéronse grandes construcións de pedra (praza Rynok, en L’viv) e igrexas, de estilo...

5. Literatura cultivada en lingua ucraína. As súas orixes, en eslavo antigo, corresponden ao fondo común da literatura rusa. Cómpre diferenciar entre textos relixiosos, a miúdo traducidos do grego, e textos profanos, como a Poucenie (Ensino) de Vladimir Monòmac, a Crónica de Néstor (que vai ata 1110) e literatura cabaleiresca e feudal, como Slovo o polku Igorevi (Canción da hoste de Igor, finais do s XII). Coas invasións tártaras a literatura culta decaeu ata finais do s XIX. O primeiro libro, datado en 1491, é un salterio escrito en ucraíno, e a Biblia de Ostrog imprimiuse en 1580. A unión con Roma (1596) produciu abundante literatura relixiosa de carácter polémico entre ortodoxos e católicos. A academia de Kiev (1632) introduciu un sistema de ensino copiado dos xesuítas, do que saíu a literatura barroca tardía. A produción de crónicas continuou tamén sendo importante durante todo o s XVIII. A finais deste século a lingua ucraína foi fortemente combatida,...

6. ...

PERSOEIRO

Actriz. Fundou a compañía de monicreques Teatro Buratini (1996), coa que representou os espectáculos para nenos Pazo de papel (2002), Palabras de caramelo (2003) ou Contos para todo o ano (2000). Destacan tamén as representacións de Xoguetes ou Pinocho, co Teatro Cachirulo.

XACEMENTOS

Xacemento arqueolóxico exipcio situado á beira occidental do Nilo, á altura de Luxor e a 1,5 km do Val dos Reis, ao SO. Comprende oitenta tumbas, do tipo hipoxeo, das dinastías XIX-XX, de raíñas na súa maioría. As máis importantes son as da Raíña Nefertiti e a de Thiti, esposa dun dos Ramsés da dinastía XX.

CAPITAIS

Capital da rexión de Valparaíso, Chile (284.679 h [1999). É o porto máis importante do estado e, debido ao seu crecemento, ocupou as montañas que circundan a baía. Está practicamente unida á cidade residencial de Viña del Mar. Ten unha forte industrialización con fábricas de produtos químicos, metalúrxicos, industrias do papel e construcións navais. Fundada en 1536 por Juan de Saavedra, en 1544 converteuse nun pequeno porto colonial. A independencia de Chile (1819) favoreceu a súa expansión, vinculada ao comercio británico e estadounidense ao sur do Pacífico. O barrio histórico do porto marítimo da cidade foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO (2003).

REXIÓNS

Rexión de Chile (16.396 km2; 1.539.852 h [2002]). A súa capital é Valparaíso.

REXIÓNS

Rexión de Filipinas (14.951 km2; 5.701.064 h [2000]), formada polas provincias de Bohol, Cebu, Negros Oriental e Siquijor. A cidade máis importante é Cebu.