"Eiré" (Contén)

1. Membro dunha orde relixiosa.

2. Cabaleiro dunha orde militar.

GALICIA

Médico e erudito. Comisario e inspector da Obra Pía dos Santos Lugares de Xerusalén, autentificou o redescubrimento das reliquias do Apóstolo Santiago en 1879. Colaborou en El Libredón e escribiu, xunto con José María Fernández Sánchez, Santiago, Jerusalén, Roma: diario de una peregrinación a estos y otros santos lugares de España, Francia, Egipto, Palestina, Siria e Italia, en el año del jubileo universal de 1875 (1880-1882) e Guía de Santiago y sus alrededores (1885).

GALICIA

Xornalista e escritora. Subdirectora de comunicación da CRTVG. Licenciouse en Filoloxía Hispánica pola Universidade de Santiago de Compostela. Iniciou a súa carreira profesional na cadea SER. Foi directora e presentadora de diversos programas da Radio Galega (De cabo a cabo, A toda radio, Escola de calor, Noticias ás dúas) e xefa de programas da Radio Galega (1994-2002). Presentadora do programa da TVG Sombras de crime, colabora con O Correo Galego. Escribiu os contos para nenos Glub contra Blef (1998) e Un susto para Glub (2000), e diversos relatos breves nas publicacións colectivas Narradoras e Narradio.

GALICIA

Xornalista e escritor. Estudiou teoloxía na Universidade de Santiago de Compostela. En 1793 foi nomeado secretario perpetuo da Sociedad Económica de Amigos del País. Foi procurador persoeiro (1788 e 1796), deputado do Común (1793 e 1798) e síndico procurador xeral (1814) do concello santiagués, ademais de deputado nas primeiras Cortes de Cádiz por Mondoñedo e secretario do Tribunal da Inquisición de Galicia en 1819. Colaborou en diversos periódicos da Coruña e Santiago e foi o fundador e principal redactor do quincenario Estafeta de Santiago (1813-1814), de carácter realista, onde empregou os pseudónimos de El estafetero e Agustín Verísimo Vilabella y Reytengo. Publicou os folletos: Causas de nuestros males (1810), Derechos del hombre (1811) e varios discursos en defensa da relixión católica, da Inquisición e dos xesuítas. Escribiu El dicionario razonado y manual, impreso en Cádiz, obra que foi cualificada de subversiva pola censura...

PERSOEIRO

Arquitecto. Foi arquitecto municipal de Narón (1978-1990) e, dende 1990, é xefe do servizo de asistencia técnica da Deputación da Coruña. Das súas obras cómpre destacar a casa cuartel da Garda Civil nas Pontes de García Rodríguez, o mercado municipal de Caranza (Ferrol) e a restauración da igrexa de San Xurxo da Coruña. Coautor de Proyecto y ciudad histórica (1977) e Piornedo. Estudio básico para a rehabilitación integrada dunha aldea galega (1987), escribiu Arquitectura modernista no Ferrol, 1900-1925 (1978). Ocupou, entre outros cargos, a presidencia da delegación do COAG en Ferrol (1980-1981).

GALICIA

Señor de Pontedeume, fillo de Roi Freire de Andrade. Nomeado en 1371 gobernador da Coruña, trasladouse a Portugal tralo recoñecemento de Enrique II de Trastamara como rei de Castela. En Portugal recibiu o título de mestre da Ordem de Cristo e Pedro I de Portugal encargoulle a educación do seu fillo Xoán. Coa sinatura do Tratado de Santarém entre Fernando I de Portugal e Enrique II, foi entregado ao monarca castelán como garantía do cumprimento do pacto. En Portugal iniciou unha nova rama na liñaxe dos Andrade.

PERSOEIRO

Señor de Pontedeume, fillo de Fernán Pérez de Andrade. Caracterizouse pola tiranía e despotismo no exercicio do poder, o que o enfrontou en 1411 ao cóengo compostelán Xoán López de Vilouzás e aos monxes do mosteiro de Sobrado e que en 1431 provocaron o inicio da Primeira Guerra Irmandiña nos seus territorios. A revolta dos seus vasalos adquiriu tal magnitude que só puido ser controlada grazas á intervención da coroa, coa que tiña boas relacións tras aloxar nas súas terras o infante Enrique de Aragón (1428) e acompañar a Xoán II na guerra contra Aragón (1429). Todas estas accións valéronlle o sobrenome do Mao. Trala súa morte, foi soterrado na capela maior da igrexa do mosteiro do Monfero, ao que beneficiara en numerosas ocasións.

GALICIA

Naturalista e micólogo. Iniciouse na entomoloxía. O comezo da Guerra Civil supuxo un freo na súa traxectoria. En 1950, da man de Fermín Bescansa, centrou as súas observacións na botánica e na micoloxía. Logo dunha vida como investigador autodidacta, comezou en 1965 a carreira de Bioloxía. Entre 1977 e 1982 investigou e impartiu clases nos departamentos de Botánica das facultades de Bioloxía e Farmacia da Universidade de Santiago de Compostela. Foi presidente da Sociedade Galega de Historia Natural (1980-1986). Dedicouse á investigación e á divulgación dos fungos e plantas de Galicia. Destacan os artigos científicos “Nueva especie del género Amanita: A. porrinensis” (1987) e “Gyroporus ammophilus, a new poisonous bolete from the Iberian Peninsula” (Gyroporus ammophilus, unha nova especie de fungo velenoso da Península Ibérica, 1995). Publicou numerosas guías de campo como a Guía das árbores de Galicia (1989) e a Guía das setas ou cogumelos...

GALICIA

Compositor, músico e director. Emigrado a Montevideo, exerceu a docencia e dirixiu a Banda Municipal de Montevideo, a Orquestra Sinfónica do SODRE (Servicio Oficial de Difusión Radio Eléctrica) e foi promotor da Orquestra Sinfónica Municipal de Montevideo. Da súa produción destaca Intermezzo sinfónico, Platense e Canción del sauce llorón.

GALICIA

Compositor e violinista. Realizou estudios musicais en Lugo, posteriormente en Madrid e ingresou como violinista na Orquesta Sinfónica Nacional. Profesor de violín e solfexo no Círculo de las Artes de Lugo, estudiou a música popular galega e foi autor de Colección de cantos gallegos. Da súa produción, composta por muiñeiras, valses, tangos e cancións, destaca a zarzuela Non chores, Sabeliña (1943), con letra de Xosé Trapero Pardo, e as composicións Airiños, aires, Alalá dos lugueses, Festa na Tolda, Añorando, Cortegada, Miña nai, Minueto estilo antiguo e Himno a Galicia republicana.

GALICIA

Pintor. Residiu en Madrid e Barcelona ata que se instalou definitivamente en Galicia en 1960. Comezou a expoñer en 1955 e dende entón mostrou a súa obra en diversas cidades galegas e españolas. En 1974 recibiu o terceiro premio nacional de cadros de pequeno formato en Málaga. A súa obra está no Museo Municipal Quiñones de León de Vigo e en coleccións privadas de Galicia, Sudamérica, Francia e Inglaterra.

GALICIA

Químico. A súa actividade investigadora céntrase no estudo da estrutura, da biosíntese e da función da hormona timosina. Publicou numerosos artigos en revistas especializadas e os libros El cáncer. Prevención y futuro (1993), Biotecnología y clonación (1997), Biotecnología y sociedad (1998) e La bioquímica al final del milenio. Un siglo de historia (2000).

GALICIA

Músico. Formou parte do grupo Fuxan os Ventos dende 1974 (voz, guitarra, baixo e acordeón) co que gravou seis discos: Fuxan os Ventos (1976), O Tequeletéquele (1977), Galicia canta ao neno (1978), Sementeira (1979), Quen a soubera cantar (1981), Noutrora (1984) e Sempre a mais despois (1999). Durante dous anos (1981-1983) foi xefe de promoción de Ruada SA, primeira editorial discográfica galega, e en 1983 incorporouse como técnico de son a Radio Nacional de España na Coruña. Dende 1985 forma parte da Radio Autonómica Galega, inicialmente como xefe de emisións e posteriormente como realizador e director musical. Impartiu cursos e conferencias sobre realización e técnicas de comunicación radiofónica. Coautor do libro Galicia canta ao neno, unha recompilación de cantos do Nadal en Galicia no que se ocupou da transcrición musical e ilustracións. Afeccionado á pintura e ao debuxo, realizou algúns traballos de ilustración...

GALICIA

Escritor. Normalmente asina como Xe Freyre e é autor da novela Cando o gato mira de esguello (1987) e da guía Mondoñedo (1990).

PERSOEIRO

Militar e político. Participou na loita pola independencia de España e derrotou os realistas en Talcahuano (28.5.1813) e en Cumpeo (4.2.1817). En novembro de 1822 sublevouse en Concepción contra o goberno de B. O’Higgins Riquelme e fíxose elixir director e xefe supremo suplente do Estado. Durante o seu goberno promulgouse unha Constitución (1823), decretouse a liberdade de prensa, aboliuse a escravitude e iniciouse a desamortización dos ben eclesiásticos. Durante a Guerra Civil chilena (1829-1830) dirixiu as forzas liberais derrotadas en Lircay (1830), polo que se tivo que refuxiarse en Perú. En 1836 dirixiuse novamente a Chile ao mando dun pequeno exército pero foi derrotado e desterrado a Australia.

GALICIA

Empresario. Dedicado ao sector armador de buques pesqueiros, foi presidente e vicepresidente da Asociación de Armadores de Pesca da Coruña (ARPESCO). Ocupou ademais os cargos de presidente da Confederación de Empresarios da Coruña (1984-2000) e vicepresidente da Confederación de Empresarios de Galicia.

PERSOEIRO

Historiador, arqueólogo e político. Nomeado par do reino (1887), adheriuse posteriormente ao Partido Republicano (1907) e foi presidente da Câmara Municipal de Lisboa (1908-1910). Trala proclamación da República Portuguesa foi elixido senador (1911). Foi presidente e director da Academia de Ciências de Lisboa e fundou o Arquivo Histórico Português, a primeira revista de investigación histórica de Portugal (1903). Das súas obras destacan Vida e Obras de Gil Vicente e As sepulturas do Espinheiro (1901).

PERSOEIRO

Preceptista portugués. Foi o teórico do neoclasicismo portugués e preceptista gramatical en Reflexões sobre a língua portuguesa e no Dicionário poético. Foi o autor dunha Arte poética asinada baixo o pseudónimo de Cândido Lusitano onde teorizou sobre os xéneros poéticos de acordo coa tradición clásica.