"Ya" (Contén)

PERSOEIRO

Mestre e pedagogo. En 1933 exerceu como mestre interino en Cayuela e Valdenoceda (Burgos) e en novembro de 1934 comezou a exercer como mestre nacional en Hontoria de la Cantera (Burgos). Ao rematar a Guerra Civil foi sancionado e trasladado a Cañizar de Amaya e no 1940 pediu a excedencia no Maxisterio Nacional. Licenciouse en Filosofía e Letras pola Universidade de Madrid e en outubro de 1943 comezou a dar clases de Bacharelato en Almadén (Ciudad Real), en centros de ensino privado e clases particulares. Ensinou Lingua e Literatura gregas (1948-1950) no Instituto Luis Vives de València; posteriormente, do ano 1950 a 1953, trasladouse a Burgos onde tamén impartiu clases particulares. A finais 1953, gañou a Cátedra de Filosofía da Escola de Maxisterio de Santiago de Compostela e no 1954 a Cátedra de Filosofía do Instituto Rosalía de Castro. Diplomouse en Psicoloxía pola Universidade de Madrid...

PERSOEIRO

Arquitecto neoclásico que exerceu como arquitecto municipal da Coruña no primeiro terzo do século XIX. A súa concepción arquitectónica quedou perfectamente exposta na capela do cemiterio da Coruña (1834).

PERSOEIRO

Orientalista francés, experto en temas persas e na relixión mazdeísta. Publicou a primeira tradución francesa da Avesta (1771).

CAPITAIS

Capital do il de Antalya, Turquía (502.269 h [1995]). Porto do Mediterráneo no interior do golfo de Antalya e centro comercial da chaira da Panfilia. É un lugar característico de turismo. Ten aeroporto.

CIDADES

Cidade da provincia de Henan, China, nos contrafortes dos Taihang Shan (420.333 h [estim 1991]). Centro mineiro (hulla), siderúrxico e agrícola. Capital da dinastía Shang, instituída por Pangeng contra o 1300 a C. As escavacións do s XX revelaron o extraordinario desenvolvemento da cultura do bronce chinesa (son reputadas as pezas de ‘bronce Shang’). Descubriuse o interesante arquivo das inscricións mantiques sobre cunchas de tartaruga (máis de 100.000 pezas), as mostras máis antigas conservadas da escritura chinesa.

CIDADES

Cidade da provincia de Kyonggi, na República de Corea do Sur (590.996 h [1995]).

PERSOEIRO

Eclesiástico e teólogo. Ingresou no convento dos Agostiños Calzados de Barcelona (1732). Foi secretario provincial (1750) e prior do novo convento de Santo Agostiño (1752), provincial de Catalunya e Aragón (1758), bispo de Lugo (1768-1785) e arcebispo de Tarragona (1785). Colaborou en todas as obras públicas da cidade, e rematou a reconstrución do acueduto romano investindo rendas da mitra (1798). Durante a súa estadía en Lugo preocupouse intensamente pola cultura e a sociedade: deu o seu azo á importante Biblioteca Episcopal (1768), creou e mantivo tres escolas gratuítas (1780) e mandou construír o cárcere (1776). O seu espírito ilustrado fixo que fora un dos principais promotores e o primeiro Director da Sociedade Económica de Amigos do País coa finalidade de estimular a economía e o ensino en Lugo. Varios dos seus traballos foron reeditados durante o s XIX.

PERSOEIRO

Escritor valenciano. Formado en Salamanca, mantivo contacto directo con ambientes ilustrados. Seguiu a carreira administrativa e chegou a ser contador de finanzas en Vara de Rey (Cuenca) onde intentou, inutilmente, crear unha sociedade económica. Autor das obras Odas, Epigramas (1784) e, sobre todo, Sátiras, que a censura impediu publicar, opuxo ao concepto optimista de “século das luces” o de “século das aparencias”. Tamén escribiu, entre 1786 e 1790, Cartas político económicas al conde de Lerena, unha das primeiras e máis incisivas manifestacións do pensamento liberal.

PERSOEIRO

Matemático e astrónomo indio. Primeiro científico indio do que se conservan escritos. Autor do tratado Āryabhat ṭ iyā (499?), onde resume as matemáticas do seu tempo. É ademais, o primeiro en falar da rotación da Terra. Os seus principais traballos de matemáticas foron a extracción de raíces cadradas e cúbicas, a utilización do sistema decimal co número cero, a suma das progresións aritméticas, a resolución de ecuacións de segundo grao cunha incógnita e sistemas de dúas ecuacións con dúas incógnitas, a utilización de senos e cosenos e a aproximación ao número π ata a cuarta cifra decimal.

PERSOEIRO

Neurofisiólogo armenio da escola pavloviana. Entre os seus traballos cómpre destacar Fisioloxía do sistema nervioso central (1953), Funcionamento e regulación do cerebro (1963) e Ensaio sobre as actividades nerviosas superiores (1977).

GALICIA

Escritora. Empezou a súa carreira literaria publicando traducións do inglés e do francés en El Diario de la Habana. Moitas das súas obras, entre as que destacan Mauricio (1845), Úrsula (1848) e Una venganza (1850), apareceron como folletíns dominicais no Diario de la Marina. Asinaba co pseudónimo de Felicia. Escribiu os ensaios Luisa Siged e La Mujer Ilustradora, reivindicando unha educación sistemática para a muller e o voto feminino.

CIDADES

Cidade do Perú, capital do departamento de Ayacucho (105.918 h [1993]).