"An" (Contén)

PARROQUIA

Parroquia do concello de Tui baixo a advocación de Santiago.

PERSOEIRO

Político e militar. Segundo marqués de Vallgornera e marqués viúvo de Torremejía. Interveu na Guerra da Independencia e na primeira Guerra Carlista, e despois foi agregado en diversas embaixadas. En 1837 foi elixido deputado por Barcelona e, posteriormente, senador por Tarragona e Girona. En 1838, en plena Guerra Carlista foi nomeado ministro da Gobernación do goberno do duque de Frías. Foi conservador da biblioteca do Senado e director (1814) da sección de historia militar do estado maior. Publicou o primeiro volume dunha Historia de la guerra de España contra Napoleón (1818) e un Reglamento y Catálogo de la Biblioteca del Senado (1851), e deixou inédita unha Descripción de la villa y término de Valls.

PERSOEIRO

Emperador de Constantinopla (1204-1205). Fillo de Balduíno V, conde de Hianaut, e de Margarita I, condesa de Flandres, reuniu ambos os dous condados en 1195. Loitou ao lado de Inglaterra contra Filipe II Augusto de Francia. Polo Tratado de Peronne (1200) obtivo do Rei francés a retrocesión do nordeste do Artois. Foi un dos líderes da Cuarta Cruzada, que instaurou o Imperio Latino de Constantinopla, do que foi elixido Emperador grazas ao apoio de Venecia. Derrotado e feito preso polos búlgaros na Batalla de Adrianópolis (1205), probablemente foi executado por orde do Tsar búlgaro. Sucedeuno o seu irmán Enrico I.

PERSOEIRO

Emperador de Constantinopla (1228-1261). Fillo de Pedro II de Couternay, sucedeu ao seu irmán Roberto I; reinou asociado ao seu sogro Xoán de Brienne (morto en 1237). Tivo que facer fronte ás reivindicacións ao trono de Bizancio dos emperadores de Nicea: Xoán II Ducas Vatatzes, que conquistou Adrianópolis e Tesalónica, e Miguel VIII, que se apropiou de Constantinopla, de onde fuxiu Balduíno II. No ano 1267 concertou con Carlos de Nápoles o Tratado de Viterbo, a cambio da axuda para recuperar o Imperio perdido, cedeulle unha parte do Imperio e concertou a voda do seu fillo e herdeiro, Filipe de Courtenay, con Beatriz de Nápoles (estipulábase que se Filipe morría sen fillos, os seus dereitos revertían no pai desta, Carlos I).

PERSOEIRO

Pintor e gravador, tamén coñecido como Grien ou Grün. Foi discípulo e amigo de Albert Dürer, traballou no seu obradoiro en Nuremberg como oficial (1502-1508?). En Estrasburgo gravou entre 1510 e 1514 algunhas versións de As bruxas. En Friburgo de Brisgovia realizou o políptico do altar maior da catedral (1512 - 1517) coa Coroación da Virxe na táboa central, a súa obra máis importante. En 1517 estableceuse definitivamente en Estrasburgo e mantivo contactos cos intelectuais adheridos á Reforma luterana. É un dos mellores representantes do Manierismo alemán. Nos últimos anos da súa vida pintou obras como A morte e a moza (1540?) e As sete idades da vida feminina (1544) que amosan a súa obsesión polos temas medievais do paso do tempo e a morte. Representou amais alegorías como A música ou A prudencia. Foi tamén un bo retratista.

PERSOEIRO

Político e financeiro, conde de Stanley. Foi deputado conservador (1908), secretario de Finanzas de Facenda (1917), membro do gabinete de Lloyd George como ministro de Comercio (1921) e chanceler do Exchequer no goberno de Bonar Law (1922), a quen sucedeu (1923) como primeiro ministro (1923-1924, 1924-1929, 1935-1937). Con Ramsay MacDonald formou en 1931 o Goberno Nacional e ocupou o cargo de presidente do Consello. A súa mediación cos conservadores fixo posible a aprobación do Government of India Bell que outorgaba o autogoberno á India. En 1935 sucedeu a MacDonald como primeiro ministro. Ante a escalada de violencia internacional iniciou un plan de rearme. Dimitiu en 1937 e dedicouse ao seu traballo na Cámara dos Lores. Criticado polo seu proteccionismo, contemporizou nun primeiro momento co fascismo, adoptando despois unha actitude máis dura. Promoveu a preferencia aduaneira para os países da Commonwealth.

1. Que non lle gusta traballar. SIN: folgazán, galbán, gandulo, lacazán, loubán, mamalón, moulón, nugallán, preguiceiro, preguizoso, vago.

2. Que ou quen se comporta con malicia e astucia. SIN: pillabán, pillo.

PERSOEIRO

Embriólogo, irmán de Arthur James Balfour. As súas obras Development of the elasmobranch fishes (Desenvolvemento dos peixes elasmobranquios, 1878) e, sobre todo, Comparative embryology (Embrioloxía comparada, 1880-1881), constitúen unha das contribucións máis valiosas á embrioloxía do seu tempo.

PERSOEIRO

Físico. Seguiu a liña de Galileo, co que mantivo correspondencia. Foi un dos primeiros en diferenciar claramente a masa e o peso.

CIDADES

Cidade da provincia de Kalimantan Oriental, Indonesia, na costa oriental da illa de Borneo (309.492 h [1990]).

PERSOEIRO

Arqueólogo e historiador da Antigüidade romana, foi profesor nas universidades de Valladolid e de Santiago de Compostela, onde fundou o Seminario de Arqueoloxía. As súas primeiras investigacións centráronse sobre a casa romana en Hispania, aínda que posteriormente realizou numerosos estudios sobre arqueoloxía romana peninsular (mosaicos, escultura, cerámica, etc). Entre outras, cómpre salientar as súas seguintes obras: Pintura helenística y romana (1961), Sobre los mosaicos romanos en Galicia (1971), Casa y urbanismo en la España Antigua (1971), Galicia y el comercio atlántico en época romana (1971), Economía de la España romana (1972), Aspectos y problemas de la Galicia romana (1973). Así mesmo, colaborou na Nueva historia de España en sus textos (1977). Entre 1955 a 1968 foi membro da Escuela Española de Historia y Arqueología de Roma. Foi secretario do Instituto Español de Arqueología Rodrigo Caro e membro das Reales Academias...

GALICIA

Ensaísta, investigador e catedrático de Filosofía na Universidade de Santiago de Compostela. Publicou estudos sobre a cultura galega e o pensamento filosófico de diferentes intelectuais galegos. Ao redor da figura de Amor Ruibal escribiu El pensamiento de Amor Ruibal: una revisión de la filosofía a la luz de la correlatividad (1968). Ademais, editou a obra de Amor Ruibal Los problemas fundamentales de la filosofía y el dogma (1993) e coordinou o volume colectivo Amor Ruibal en la actualidad (1972). Outras obras súas son Rosalía de Castro entre a poesía e a política (1987) e Descubrindo a Otero Pedrayo (1991). Así mesmo, editou as Obras selectas I e II (1973 e 1983) de Otero Pedrayo e coordinou o libro Pensamento galego I (1977). Dende o seu posto docente promoveu a fundación das licenciaturas de Filosofía, Pedagoxía...

PERSOEIRO

Escultor. Tamén se coñece co pseudónimo de Antonio Rivas. Iniciouse na escultura da man do seu pai, con quen colaborou en 1880 na restauración das esculturas de Santa María da Coruña. Viaxou a Montevideo, onde descubriu o traballo en mármore, e a Italia, onde se relacionou con Benlliure e Palmarola. De regreso a España instalouse en Madrid e comezou a súa colaboración con Antonio Palacios. Establecido definitivamente en Vigo, foi profesor de escultura e debuxo na Escola de Artes e Oficios. Con Palacios colaborou no pazo do Marqués de Cubas (Madrid), realizou a escalinata e a balaustrada do Hotel Balneario de Mondariz (hoxe en ruínas) e as mans e a cara da Virxe da Rocha (Baiona). No cemiterio de Pereiró (Vigo) esculpiu o mausoleo de Domingo Ledo Villa e o busto de Concepción Arenal no monumento funerario situado á entrada do camposanto. Traballou tamén na antiga igrexa dos xesuítas de Vigo e en diversas igrexas da Coruña, cidade na que se conservan esculturas súas expostas en xardíns...

PERSOEIRO

Químico. Foi profesor das universidades de Barcelona (1946-1978) e Harvard (1949-1951), e director do Instituto de Química Orgánica Aplicada do CSIC (1971-1985). Entre as súas contribucións científicas máis importantes destacan o descubrimento e o inicio da investigación da química percloroorgánica; o descubrimento da lei lineal (que relaciona o espectro ultravioleta coa estrutura dos derivados bencénicos); o descubrimento dos radicais libres inertes; os primeiros exemplos do efecto inverso (novo proceso cinético na química dos radicais libres) e o descubrimento do intercambio espin-carga. En 1982 concedéuselle o Premio Príncipe de Asturias de Investigación Científica e Técnica.

PERSOEIRO

Historiador. Catedrático das universidades de Sevilla e de Madrid. A súa obra de síntese principal é Historia de España y su influencia en la Historia Universal (1918-1941) e Cristóbal Colón: génesis del descubrimiento de América (1945). Así mesmo, dirixiu a Historia de América y de los pueblos americanos (1945).

PERSOEIRO

Historiador americanista. Catedrático da Universitat de València (1940-1950), pasou despois á cátedra de Historia de América Precolombina de Madrid, onde creou o Seminario de Estudios Americanistas e fundou a Revista española de Antropología Americanista (1961). É autor de numerosas obras científicas e de divulgación, entre as que salientan Historia del mundo antiguo (1941), Historia de la cultura (1946), Historia de América (1947), Historia universal (1946), Historia de España (1960), La idea colonial de Ponce de León (1961) e Sencilla historia de Chinchero (1971). Así mesmo, algúns traballos seus como Francisco Pizarro (1940) e España en los mares (1943), contribuíron a alimentar a retórica imperial do primeiro franquismo.

GALICIA

Escritor. Desenvolveu a súa actividade profesional no mundo editorial galego e colaborou en diversas revistas e publicacións periódicas. Deuse a coñecer como escritor co relato “A raia de xiz”, incluído no volume colectivo Contos eróticos eles (1990). En 1993 publicou a novela Talego, coa que obtivo o V Premio García Barros de novela. No ámbito da literatura infantil é autor de Os gordibolas. A historia (1996) e Os gordibolas. A néboa escura (1996), ambos os dous con ilustracións de Carmen Muruve. Tamén son súas as obras O coelliño branco (1998) Os tres porquiños (1998) O traxe novo do rei (2000) O frautista de Hamelín (2002) e As pescadoras (2017). Dende maio de 2016 é o presidente da Asociación Galega de Editores.

PERSOEIRO

Xogador de golf. Gañou a copa do mundo por equipos (1976 e 1977), o Open Británico (1979, 1984 e 1988), o Masters de Augusta (1980 e 1983), o Masters Británico (1991), o Perrier, o Open de España e a Ryder Cup (todos estes en 1995). En 1989 concedéuselle o Premio Príncipe de Asturias.