"Francisco" (Contén)

PERSOEIRO

Político e militar colombiano. En 1810 uniuse aos independentistas e foi un dos lugartenentes de Simón Bolívar, que o nomeou vicepresidente de Nueva Granada e da República de Colombia (1821). Proporcionoulle cartos, homes e víveres a Bolívar, o que fixo posible a continuación da campaña. O separatismo venezolano enfrontouno a Bolíva, pois defendeu a constitución federal de 1821. Morto Bolívar, foi proclamado presidente de Nueva Granada (1832-1836).

RIOS

Río de Brasil, o terceiro en lonxitude do continente, con 2.900 km. Nace na serra Canastra (Minas Gerais), atravesa a sabana ao longo do estado de Bahia, as montañas litorais, e chega ao Atlántico, ao límite entre os estados de Alagoas e Sergipe.

GALICIA

Navegante, cosmógrafo e matemático. Acompañou a Tavernier como embaixador do rei de Francia ante o gran mogol e foi gobernador da provincia de Tacuba, en Nueva España. Intentou desenvolver un comercio en varios portos europeos e nas costas de Guinea e Angola, e fixo mapas de toda a Terra, cos portos principais de América e Asia. Escribiu Teatro naval hidrográfico. (...) (1688) e Descripción geográfica y derrotero de la región austral magallánica (1690).

GALICIA

Filólogo. Licenciado en Filosofía e Letras, foi vicepresidente da Asociación de Tradutores Galegos e, desde 2000, presidiu a Organización Española para el Libro Infantil y Juvenil (OEPLI) e foi subdirector xeral de Promoción Cultural da Consellería de Cultura. Coordinador e autor de libros de texto, escribiu Gillermo Tell. Lenda suíza (1984) e traduciu, entre outras obras, Os dentes do león (1984), Polgariño (1991), Ética para o meu fillo (1996) ou O colar do rei (1996). Recibiu o Premio Francisco Fernández del Riego á cooperación no labor editorial (2005).

PERSOEIRO

Militar. Progresista, ao caer Espartero tivo que se exiliar (1843-1845 e 1848-1849). Rehabilitado no Bienio Progresista, foi gobernador militar de Zaragoza e de Madrid. En 1868 foi deportado a Canarias e, liberado pola Revolución de Setembro, foi director da Garda Civil (1869-1872) e ministro da Guerra (1874).

PERSOEIRO

Militar e político, duque de la Torre. Distinguiuse durante a Primeira Guerra Carlista. Espartero enviouno a Barcelona (1842) para someter a cidade, pero poucos meses despois sumouse ao pronunciamento de Prim. Facilitou a chegada ao poder dos moderados (1844) de Narváez. Favorito de Isabel II entre 1846 e 1848, o príncipe consorte afastouno de Madrid. En 1856 secundou o golpe de estado de Leopoldo O’Donell e en 1859 foi enviado a Cuba como capitán xeneral. Xefe da Unión Liberal, participou na conspiración previa á Revolución de Setembro de 1868. Derrotou as forzas de Isabel II na ponte de Alcolea e foi nomeado presidente do goberno provisional, e despois rexente do reino. Presidente do primeiro consello de ministros de Amadeo I, en 1872 derrotou aos carlistas e asinou o Convenio de Amorebieta. Conspirou contra a Primeira República e tivo que se exiliar. De volta a España, tras o golpe de estado de M. Pavía converteuse en xefe de goberno ata a chegada de Afonso XII.

GALICIA

Poeta, arquitecto e político. Integrante do grupo dos Novísimos, participou no movemento estético socialrealista da década de 1960, aínda que co tempo a súa obra foi adquirindo trazos máis persoais. Emigrado a Venezuela (1962), exerceu como catedrático de Deseño Arquitectónico da Universidad Central de Caracas e cofundou o grupo de esquerda “La Causa R” (1971), co que participou activamente na política dese país, e foi nomeado ministro de Cultura da República Bolivariana de Venezuela (2004). Dos seus deseños arquitectónicos destacan o Instituto de Cultura de Maracaibo, o Teatro de Danzas de Venezuela ou a Plaza del Bicentenario. É autor de Da estrela e da fouce (1967) e UPGpoemas (1973), escritos e difundidos na clandestinidade; Porta aberta (1976), Por unha muller (1976), de carácter amoroso; Isolda. Porta Aberta (1990), La más nueva poesía de Venezuela (1981), unha falsa escolma escrita por el mesmo en castelán; Arte poética. Poema...

GALICIA

Debuxante e ilustrador. Coñecido como Kiko da Silva, licenciouse en Belas Artes pola especialidade de pintura. Comezou en fanzines como Nicasso e Nova línea, e na revista Elipse. Cartelista, director e promotor da revista BD Banda, como humorista gráfico traballou en La Voz de Galicia, no suplemento “Xatentendo.com” e na revista Golfiño, onde publicou a serie “Fiz nos Biosbardos”. Ten ilustrado libros como A verdadeira historia do pirata Xocas (1999), A memoria das árbores (2001), De rato de campo e rato de cidade (2002) ou Que contan as ovellas para durmir? (2004). Recibiu o Premio Ourense de Banda Deseñada ao Mellor Autor Afeccionado (1996), o Prémio de humor do Muséu da Imprensa do Porto e un accésit no concurso de ilustración organizado polo INJUVE (2002).

PERSOEIRO

Político, fillo de Manuel Silvela (París 1830-Madrid 1892), ministro de Estado con J. Prim (1869) e con A. Cánovas (1877). Militou no Partido Conservador e foi ministro de Gobernación (1879, 1890-1891) e de Graza e Xustiza (1885). Coa morte de Cánovas pasou a ser xefe do partido e formou o goberno de rexeneración nacional (1899) tras a derrota militar de 1898. Na lexislatura 1893-1896 foi deputado polo distrito da Cañiza.

GALICIA

Enxeñeiro agrónomo e político. Profesor de economía agraria na Universidade de Santiago de Compostela, foi director territorial do ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación (1987-1990). Deputado no Parlamento galego polo PSdG-PSOE (1989-2005), foi conselleiro de Agricultura, Gandaría e Montes (1987-1990).

PERSOEIRO

Médico. Director da Escola Normal de Maxisterio de Santiago de Compostela, trasladouse á Escola Normal de Madrid na segunda metade do s XIX. Como material pedagóxico escribiu Programa de sistemas y métodos de enseñanza y nociones de educación para uso de los aspirantes al título de maestro elemental (1864).

PERSOEIRO

Político, neto de Salvador de Madariaga. Catedrático de Física na Universidad Complutense de Madrid, foi militante do PSOE desde 1964, e deputado entre 1977 e 1996. Foi ministro de Cultura (1982-1988), de Educación e Ciencia (1988-1992), de Asuntos Exteriores (1992-1995) e voceiro do Goberno (1985-1988) en España. Secretario xeral da OTAN (1995-1999), desde 1999 foi nomeado secretario xeral da Unión Europea Occidental (UEO), do Consello de Ministros da Unión Europea e alto representante da Unión Europea no ámbito da Política Exterior e de Seguridade Común (PESC), cargo para o que foi reelixido en 2004.

GALICIA

Ilustrado. Foi avogado, procurador xeral e rexedor da Coruña. Foi deputado pola Coruña na Xunta do Reino celebrada en 1800, un dos fundadores da Academia de Agricultura e un dos membros da Xunta Suprema e Gobernativa de Galicia (1808). Analizou o atraso económico de Galicia. Escribiu Estorbos y remedios de la riqueza de Galicia (1775).

GALICIA

Político, xornalista e escritor. Emigrou a Uruguay e Arxentina, onde ocupou diversos cargos e colaborou en diversas publicacións. Regresou a Ferrol en 1860. En 1867 mercou a imprenta coruñesa de C. Míguez e trasladouna a Ferrol onde imprimiu diversos xornais, e fundou e dirixiu La Democracia. Presidente do comité do Partido Republicano Democrático, foi alcalde da cidade (1868). Participou na sublevación cantonal de 1872 e en 1873 foi elixido deputado por Ferrol. Coa Restauración estivo desterrado en Portugal e, expulsado, exiliouse en París ata 1877. Foi un dos fundadores do Ateneo Artístico (1879) e pertenceu á xunta que dirixiu a Escola de Artes e Oficios ferrolá. Das súas obras destacan Los Guaraníes (1861), Los Demócratas ou El Ángel de la libertad.

GALICIA

Sacerdote, xornalista e escritor. Colaborou en xornais como La Cruz, El Libredón, La Gaceta de Galicia, El Ciclón, El Pensamento Galaico, de Santiago; La Voz de Galicia, da Coruña; e El Siglo Futuro, El Noticiero e El Imparcial, de Madrid. Fundou os semanarios La Verdad, en Santiago de Compostela, e Varapalo de Picaños, en Carril, e dirixiu a revista Acción Católica (1903).

PERSOEIRO

Teólogo, filósofo e teórico xurídico-político. Coñecido como doctor eximius, foi xesuíta (1564) e interpretou libremente a san Tomé de Aquino. Estableceu o suarismo. A súa obra central é Disputationes metaphysicae (1597), onde a metafísica queda ao servizo da teoloxía. Destacan tamén Tractatus de legibus ac Deo legislatore (1612) e Defensio fidei catholicae et apostolicae adversus Anglicanae sectae errores (1613).

GALICIA

Dramaturgo e guionista. Pioneiro do teatro galego, é autor da primeira peza teatral representada en galego polo grupo Troula O Velorio (1978). Seguíronlle Lenta raigame (1982), Caderno de bitácora (1985) e Casta i Albito (2003). Colaborador de La Voz de Galicia, Faro de Vigo e A Nosa Terra, participou en diversos programas da TVG e de RNE, como “Catro Ventos” (RNE 1) e “O láparo cabileiro” (Radio 4). Foi guionista do conto A tola (1974), de M. Gato; e dos filmes O cadaleito (1976) e O caso das galiñas aforcadas (1991). Como actor participou nas producións Fendetestas (1975) e La novia de medianoche (1997).

PERSOEIRO

Adestrador de balonmán. Coñecido como Fran Teixeira, iniciou a súa andaina no S.A. Ceuti (1981-1982), no Santa Cristina (1982-1983), no B. M. Lalín (1983-1985) e no Círculo Mercantil de Vigo (1985-1989). Posteriormente adestrou os equipos S. D. Teucro (1989-1996), B. M. Chapela (1996-1999) e Pilotes Posada Octavio (1999-2002). Desde 2003 adestrou o Sporting Clube de Portugal. Recibiu o Premio de Mellor Adestrador Galego (1996, 1999 e 2000) e a Medalla de Oro al Mérito da Real Federación Española de Balonmano.

PERSOEIRO

Político e eclesiástico. Pertenceu á Inquisición de Toledo ata 1543 e foi destinado ao Consello de Indias, que presidiu (1564). Visitador do vicerrei (1544-1547) en Nueva España, promulgou as Leis Novas contra os encomendeiros. En España ocupou as chancelarías de Granada (1557) e Valladolid (1559), e os bispados de Osma (1567) e Plasencia (1578).

GALICIA

Escritor e historiador. Colaborou con numerosas publicacións periódicas e escribiu poemas históricos, como a colección de poesías Enredadas (1902), o poema descritivo O castro de Cañás (1903), a lenda histórica Diego de Samboulo (1903), en prosa e verso; e o romance curto Boicentril. O druísmo e o celtismo gallegos. A epopeya irlandesa (1912); ademais de traballos históricos, como Apuntes para la historia comercial de La Coruña (1900), La revolución gallega de 1846 (1908), Batallón Literario de Santiago. Diario de campaña (1808 al 1812) (1908), Los mártires de Carral (1912) e La torre del homenaje del castillo de Villalba (1912). Foi membro numerario da Real Academia Galega.