"Van" (Contén)

PERSOEIRO

Zoólogo e xenetista. Xunto con T. H. Morgan, contribuíu ao estudo da localización dos xenes nos cromosomas.

PERSOEIRO

Psiquiatra. Creador da teoría interpersoal, destacou a influencia dos feitos cultural e social sobre a formación da personalidade. Escribiu Conceptions of Modern Psychiatry (1947) e Schizophrenia as a Human Process (1962).

PERSOEIRO

Militar e político estadounidense. Logo do asedio de Boston (1775), invadiu Canadá, pero a Desfeita de Québec obrigouno a retirarse (1775). Prisioneiro en Long Island (1776), dirixiu a columna de Washington (1776-1777). Presidiu a convención que ratificou a constitución federal de EE UU (1788).

PERSOEIRO

Arquitecto. Comezou a traballar en Boston, e despois en Chicago, na oficina de Dankar Adler, con quen se asociou. Xuntos investigaron as posibilidades que ofrecían as estruturas metálicas aplicadas a grandes edificios comerciais e rañaceos, como o Wainwright Building, en Saint Louis (1891), e o Carson Pirie Scott Department Store, en Chicago (1899-1904). Escribiu The Autobiography of an Idea (1924).

PERSOEIRO

Político laosiano. Venceu nas eleccións de 1951 e 1955 co partido progresista. En 1958 formou un goberno de coalición, que caeu a causa das presións dos clans dereitistas e, aínda que en 1960 volveu ocupar o posto de primeiro ministro, foi derrocado por outro golpe de estado. Presidiu un novo goberno de coalición co seu medio irmán, Sufanuvong (1962), que fracasou en 1964. Un novo golpe de estado prooccidental mantívoo como primeiro ministro e, despois de facerse co poder o Pathet Lao (1975), exerceu como conselleiro do novo goberno comunista.

REXIÓNS

Rexión montañosa de Xeorxia, na cara meridional do Cáucaso central, onde se atopa o val de Inguri.

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico. Os seus filmes caracterizáronse por un forte intimismo. Destacan Apa (O pai, 1966), Budapesti mesék (Condes de Budapest, 1977), Redl ezredes (O coronel Red, 1985) e Édes Emma, Drága Böbe (Doce Emma, estimada Böbe, 1991). Con Mephisto (1981) gañou o Oscar ao mellor filme en lingua estranxeira en 1982.

PERSOEIRO

Romanista. Catedrático de Filoloxía Románica e profesor emérito da Universidade de Roma La Sapienza. É autor de numerosas obras sobre poesía medieval provenzal, francesa, galego-portuguesa, catalá e castelá, e estudou a vida e obra de Gil Vicente e Camões, a literatura portuguesa do s XVI e a poesía contemporánea portuguesa, galega e catalá. Das súas obras destacan Repertorio metrico della lirica galego-portoghese (1967), La poesia lirica galego-portoghese (1980), Ensaios portugueses: filologia e linguística (1980), Poesia e ritmo: proposta para uma leitura do texto poético (1983), Methodologie et practique de l’édition critique des textes littéraires contemporains (1985), As Cantigas de escarnio (1995) e Trovadores e Jograis. Introdução à Poesia Medieval Galego-Portuguesa (2002); e edicións críticas como A poesía de Airas Nunez (1992), Arte de trovar do Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa (1999) e...

GALICIA

Xornalista e escritor. Traballou en El Diario Universal e La Mañana e foi redactor xefe de El Fígaro, e correspondente en Lisboa, Roma e París. Escribiu as novelas Charla. Críticas al día (1912), La vida a distancia (1923), Mi amigo el soldado Kanya (1943) e Amores de las reinas de España (1944), e relatos curtos, traducións e biografías de persoeiros relevantes da época, como Honor y amor al mar: cuatro vidas de navegantes españoles: el Duque de Osuna, Francisco Ribera, el Marqués de la Victoria, Pedro Alonso Niño (1945) e Políticos del siglo XIX (1951).

PERSOEIRO

Escritor italiano. Neorrealista, escribiu contos, como Il dio di Reoserio (1954) e novelas, como La catedrale (1974). Cultivou tamén a poesía, en L’amore (1968), e teatro, SdisOré (1991), ademais de versións actualizadas de traxedias clásicas, como Macbetto (1974) e Edipo (1977).

PERSOEIRO

Político, sociólogo e xurista. Alcalde de Madrid (1979-1986) e catedrático de dereito político, foi expulsado (1965) da universidade pola súa oposición ao franquismo, polo que entre 1966 e 1967 exerceu en Princeton. En 1968 fundou o Partido Socialista del Interior que, xunto co Partido Comunista Español e o Partido Carlista, formaron a Junta Democrática de España. Resposto na súa cátedra desde 1975, foi deputado polo PSP (1977) e acabou integrando o seu partido no PSOE, do que foi elixido presidente honorario (1978). Autor do preámbulo da Constitución Española de 1978, publicou Sociología y situación (1954), Humanismo y sociedad (1964), Leyes políticas españolas fundamentales: 1808-1936 (1975), Democracia, socialismo y libertad (1977) e as súas memorias, Cabos sueltos (1981).

PERSOEIRO

Político húngaro, fillo de Kálmán Tisza, conde de Tisza. Calvinista, foi deputado liberal (1886). Membro do Partido Nacional do Traballo, foi primeiro ministro (1903-1905 e 1913-1917). Opúxose ás reformas democráticas e involucrou o seu país na Primeira Guerra Mundial. Dimitiu en 1917 e foi asasinado por soldados amotinados.

PERSOEIRO

Mariscal ruso. Antigo oficial tsarista, colaborou na organización do Exército Vermello. Durante a Segunda Guerra Mundial tomou parte na Batalla de Stalingrado (1942) e liberou Stalino (1943). Á fronte do exército do sur, liberou Romanía, Bulgaria e Iugoslavia e avanzou en territorio austríaco ata atoparse co exército estadounidense. Foi nomeado xefe das tropas rusas de ocupación de Austria.

PERSOEIRO

Pintor. Coñecido como Masaccio, documéntase en Florencia desde 1417. Recolleu as experiencias artísticas do seu tempo e continuou coa renovación pictórica que iniciara un século antes Giotto di Bondone. Das súas primeiras obras destacan o Triptico de San Giovanale en Cascia (1422) e o Poliptico de Pisa (1426). A partir de 1424 colaborou con Masolino da Panicale na Madonna col Bambino e Santa’Anna e nos frescos da capela Brancacci na igrexa do Carmine en Florencia. A súa obra ten unha consciencia concreta da realidade, obxectivo que conseguiu mediante a masa plástica e a caracterización dos personaxes, o estudo da luz e as sombras e a aplicación dos métodos da perspectiva. En Florencia (1425-1427) pintou a Trinità para Santa Maria Novella e, en Roma, colaborou probablemente con Masolino da Panicale no Triptico de Santa Maria Maggiore, e nos frescos da basílica de San Clemente.

PERSOEIRO

Físico e matemático italiano. Estudou en Faenza e Roma. Sucedeu a Galileo como matemático do gran duque de Toscana. Estudou o movemento dos corpos e o seu equilibrio, así como a caída dos líquidos. Construíu diversos instrumentos, entre eles un termómetro, e en 1643 realizou unha experiencia para medir a presión atmosférica mediante un tubo de mercurio, que constitúe o fundamento do barómetro. Publicou Trattato del moto (1640) e Opera geométrica (1644).

REXIÓNS

Rexión do centro de Romanía formada por un altiplano rodeado polos Cárpatos Meridionais. Morfoloxicamente constitúe unha depresión de orixe tectónica formada durante o Secundario, cando se alzou a cordilleira carpática. Ten unha altitude media duns 500 m, e unha inclinación cara ao O e o N, onde descende ata os 200 m, mentres que polo S chega ata os 1.000 m. Está drenada polo Olt, o Mureş e o Someş. É unha das rexións máis poboadas, e xunto aos romaneses establecéronse nela húngaros e alemáns, sobre todo no SL. Cunha rica economía agrícola, con abundancia de bosques e recursos minerais, ten cultivos de vide, remolacha, xirasol e cereais. Tamén ten xacementos de gas natural, sal e ferro. Corazón do reino dacio, formou parte da provincia romana de Dacia. A principios do s XI, o Rei Estevo I de Hungría reuniu as terras de Transilvania nun condado gobernado por un voivoda, pero o seu relevo, accidentado, dificultou a integración política do país. Ademais, os húngaros instalaron alí...

1. Relativo ou pertencente a Transilvania.

2. Natural ou habitante de Transilvania.

CAPITAIS

Capital do estado de Kerala, India, situado no extremo suroccidental da rexión e da península (524.006h [1991]). A súas principais actividades son a industria de pulimento de pedras preciosas, a ourivaría, e os tecidos de rafia, de seda e de algodón. Posúe un templo de Vixnu, centro de peregrinacións.