"Arta" (Contén)

CIDADES

Cidade fundada no 228 a C por Asdrúbal durante a etapa de expansión cartaxinesa polo SL da Península Ibérica. Capital dos territorios cartaxineses en Hispania, foi conquistada por Publio Cornelio Escipión e converteuse na colonia romana de Vitrix Iulia Nova Cartago, capital da provincia Cartaxinense. Correspóndese coa actual Cartagena.

PERSOEIRO

Prehistoriador. Profesor de antropoloxía na Université de Toulouse, estudiou a presenza de industrias líticas en toda Europa e a súa sucesión cronolóxica; ademais, contribuíu ao debate sobre a cuestión do “home terciario”. Publicou, entre outras obras, La France préhistorique (Francia prehistórica, 1879) e Les âges préhistoriques de l’Espagne et de Portugal (As idades prehistóricas de España e Portugal, 1890).

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Málaga, Andalucía, situado nun amplo val drenado polo río Guadalhorce (12.713 h [1996]). Ten unha agricultura mediterránea baseada na produción de cítricos e de produtos de horta. Tamén destaca a gandería e as industrias alimentarias. No lugar hai restos dunha antiga fortaleza árabe.

PERSOEIRO

Matemático francés. Foi profesor en Montpellier, Lyon, Nancy e na Université de la Sorbonne. Traballou no campo da teoría de grupos. Xunto con H. Poincaré desenvolveu o cálculo de formas diferenciais exteriores sobre variedades diferenciables sentou as bases do concepto de fibrado.

PERSOEIRO

Matemático francés, fillo de Élie Cartan. Foi membro fundador do grupo Nicolas Bourbaki. Traballou nos campos da xeometría diferencial, a teoría de formas analíticas e a topoloxía alxébrica.

1. Relativo ou pertencente a Cartago ou aos cartaxineses.

2. Individuo dun pobo fenicio que habitou a cidade de Cartago.

3. Pobo de raíz fenicia, tamén denominado púnico, que tivo como centro a cidade de Cartago, no actual territorio de Tunes. Orixinariamente era unha factoría comercial que os fenicios estableceron no Mediterráneo central e occidental e, excepcionalmente, chegou a ser unha colonia de poboamento. Durante os ss VII e VI a C espallaron a súa influencia sobre outras colonias fenicias, na costa do N de África, ao O de Cartago, e no estreito de Xibraltar. Desde o s VI a C toparon coa competencia grega e mantiveron unha serie de guerras cos gregos de Sicilia, que acabaron sen unha conquista total malia estableceren factorías no oeste da illa. A política expansiva cara ao Occidente dirixiuna a familia dos bárquidas: Amílcar Barca, Asdrúbal e, sobre todo, Aníbal, pero viuse atrancada pola nova potencia que se creara no Occidente, Roma. As loitas entre cartaxineses e romanos orixinaron as tres Guerras Púnicas. A primeira (262-241 a C), acabou coa consolidación do dominio romano en Sicilia; a...

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Huelva, Andalucía, drenado polo río Piedras (11.435 h [1996]). A súa economía baséase principalmente na produción agrícola e pesqueira. Existen pequenas plantacións de cereais, viña, oliveiras e árbores froiteiras. A industria está relacionada coa conserva do peixe e con pequenas canteiras.

GALICIA

Historiadora da arte. Doutora en Historia da Arte Antiga e Medieval pola Universidade de Santiago de Compostela (1995), ampliou estudios en Estrasburgo, París e Perugia. Profesora de historia da arte na facultade de Xeografía e Historia dende 1994, especializouse no estudo da iconografía da morte na escultura funeraria do medievo galego. Realizou traballos de investigación relacionados coa diocese de Tui-Vigo, como a confección do seu inventario mobiliario litúrxico e o estudo histórico e estrutural da catedral tudense. Colaborou, entre outras publicacións en Tuy. Museo y Archivo histórico diocesano, Museo de Pontevedra, Cuadernos de Estudios Gallegos e Archivo Español de Arte. Dirixiu a colección de historia da arte da Fundación Cultural Rutas do Románico. Foi coautora, entre outras obras, de A comarca do Deza (1998), Pola beira do Miño en Galicia e Portugal (1999) e Arte y poder en la Galicia de los Trastámara: la provincia de La Coruña (2000). Entre as súas obras destacan La catedral...

PERSOEIRO

Escritor latino, mártir e un dos Pais da Igrexa. Tras vivir unha mocidade entregada aos vicios converteuse ao cristianismo no 246; tres anos despois foi elixido bispo de Cartago e reorganizou a Igrexa de África, malia a violenta persecución de Decio que o obrigara a saír da cidade. No 255 mantivo unha controversia co Papa Estevo, quen autorizaba os bautismos conferidos por herexes fronte á súa opinión, non tan indulxente, e á dos bispos africanos. O procónsul Paterno desterrouno ao tunesino cabo Bon, pero, tras volver ser arrestado, regresou a Cartago; meses despois foi decapitado ao se negar a sacrificar os ídolos. A súa obra divídese en cartas e tratados (sermones, libelli, tractatus), entre os que destaca De habitu virginum, Catholicae ecclesiaeunitate ou De lapsis. A súa festa celébrase o 16 ou o 26 de setembro.

PERSOEIRO

Rei de Esparta (520-490 a C). Membro da dinastía dos Áxidas, buscou a consolidación da hexemonía espartana en Grecia. Á fronte dun exército espartano axudou a expulsar a Hipias de Atenas (510 a C) e mantivo o partido aristocrático ateniense oposto a Clístenes. No ano 500 a C negouse a axudar aos xonios contra os persas. Enfrontado co seu colega Demarato, depúxoo valéndose dun oráculo pero, ao descubrirse a fraude, tivo que exiliarse. Chamado outra vez polos espartanos, toleou e suicidouse.

PERSOEIRO

Rei de Esparta (236-219 a C). Continuou a política do seu predecesor Axis IV, co restablecemento das leis de Licurgo, coa represión do luxo e a imposición dunha férrea disciplina. Ocupouse tamén de reformar o exército e nomeou cidadáns de pleno dereito a 4.000 periecos, entre os que repartiu terras. Envelenou o seu colega e nomeou o seu irmán Euclides para compartir a monarquía. Tentou controlar a Liga Aquea e, logo da vitoria de Megalópolis (227 a C), tomou as cidades de Argos e Corinto (223 a C), pero foi vencido en Selasia (221 a C). Fuxiu a Exipto, onde foi encarcerado por Ptolomeo IV Filopátor e logo suicidouse.

1. Acción e efecto de coartar.

2. Obriga que tiñan antigamente os clérigos de ordenarse dentro dun certo termo, segundo as condicións do beneficio eclesiástico obtido.

3. 1. Diminución conxénita ou adquirida do diámetro dunha estrutura anatómica.

   2. coartación da aorta

      Estenose da arteria aorta, case sempre por baixo do nacemento da arteria subclavia esquerda. O signo clínico máis característico é unha hipertensión arterial nos brazos xunto cunha tensión normal ou baixa nas pernas.

1. Circunstancia que demostra a ausencia dun sospeitoso do lugar do delito no momento no que se cometeu.

2. Razón ou escusa coa que se pretende esconder o motivo real dalgunha cousa.