"llo" (Contén)

PERSOEIRO

Arqueólogo e viaxeiro británico. Descubridor das ruínas clásicas de Licia. Entre as súas obras destacan A Journal written during an excursion in Asia Minor (Diario escrito durante unha excursión por Asia Menor, 1839) e Coins of ancient Lycia before the reign of Alexander: with an essay on the relative dates of the Lycian monuments in the British Museum (Moedas da antiga Licia antes do reinado de Alexandre: cun ensaio con datas relativas aos monumentos licios do Museo Británico, 1855). Recibiu o título de sir.

GALICIA

Xornalista. Director xeral de Radio Principal-Cadena SER en Monforte de Lemos e Vilalba, e de TV-7 Sur. Realizou estudios de arte dramática na Real Escuela Superior de Arte Dramático de Madrid e especializouse en xestión e dirección comercial de empresas na Universidade de Santiago de Compostela. En 1974 comezou a súa actividade radiofónica en Radio Madrid (SER) e en 1979 en Radio Lugo. A mediados dos anos oitenta desenvolveu a súa faceta televisiva no programa Telegalicia de TVE. Posteriormente presentou na TVG Arestora, Que foi de..., De viva voz, Galeguidade e Cousa-cousiña. Volveu a RNE-4 para dirixir e presentar Hoxe en día e en 1990, de novo na televisión, Mar a Mar en TVE Internacional. Recibiu o premio Tertulia de RNE ao mellor programa televisivo por Telegalicia (1987) e diferentes premios TP como mellor presentador (1988) e mellor programa (1989).

GALICIA

Poeta, dramaturgo e editor. Realizou estudios de música no Conservatorio Superior de Música da Coruña e de psicoloxía e filoloxía hispánica na Universidade de Santiago de Compostela. Colaborador en distintas publicacións e prensa, en 1991 fundou Edicións Espiral Maior, foi secretario xeral da Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG) e membro da xunta directiva do Centro Español de Derechos Reprográficos (CEDRO). A súa obra, influenciada por Luigi Pirandello, supón unha reflexión permanente sobre a condición humana e sobre a vida, explicada como un xogo de roles onde os planos da realidade e a ficción se mesturan de forma permanente, ata chegar á recreación dunha Galicia máxica, habitada por soños e mortos. Da súa produción como poeta destaca Do desexo en corpo e sombra (1984), Seivas de amor e tránsito (1984), Memorial de brancura (1985), Poemas de lenta nudez (1994), As certezas do clima (1996) e Poemas (1999); como dramaturgo...

PERSOEIRO

Infante de Mallorca e príncipe de Acaia (1315-1316), fillo de Xaime II de Mallorca e de Esclarmunda de Foix. Coñecido como Fernando de Morea, estivo nas cortes de Xaime II de Aragón e Federico III de Sicilia, que o enviou como o seu lugartenente na Compañía Catalana. Trasladouse a Gallipoli en 1307 e fixérono prisioneiro os venecianos en Negroponte. Trasladado a Nápoles, foi liberado en 1308 e volveu á corte de Xaime II de Aragón, co que participou na expedición a Almería (1309). En 1312 trasladouse a Sicilia, onde recibiu de Federico III de Sicilia o feudo de Catania e o castelo de Ursino. Participou nas loitas entre Nápoles e Sicilia e en 1314 casou con Isabel de Sabran, neta de Guillerme de Villehardouin, príncipe de Acaia. Posteriormente, casou en segundas nupcias con Isabel de Ibelin. Morreu loitando por defender os dereitos do seu fillo, o futuro Xaime III de Mallorca, fronte a Luís de Borgoña e Xoán de Orsini en Acaia.

1. Barra ou mecanismo semellante, normalmente de ferro, que serve para trancar portas ou ventás.

2. Mecanismo dunha arma de fogo longa, como o fusil, que contén o dispositivo disparador e que serve para cargala, ao tempo que pecha a recámara mentres o proxectil está dentro da vaíña.

1. Torta doce moi fina que se elabora coa mestura de fariña, auga ou leite, ovos e sal. Unha vez mesturados estes ingredientes, o resultado bótase nunha tixola ou nunha filloeira e esténdese ata formar unha película fina que se doura un pouco por ambos os dous lados. Finalmente, bótaselle un pouco de azucre, mel ou nata por riba para darlle un sabor máis doce. É un postre tradicional do Entroido galego, xunto coas orellas. En moitas parroquias de Galicia engádeselle o sangue do porco para facer as filloas de sangue. Os crêpes ou galletes bretóns son moi semellantes na súa preparación e ingredientes.

2. 1. Un animal en relación ao seu pai ou nai. Na tradición oral recóllense ditos como: “A quen Deus lle negou fillos, o demo apareoulle sobriños. Fillo es e pai serás; como fixeres, así o terás. Fillo aínda non o temos e xa nome lle puxemos. Fillos criados, pesares dobrados. Nin para o fillo bo compre gañar, nin para o malo traballar. O fillo da miña filla ponmo onda a lareira para que coma; e o da miña nora, dálle unha codecha de pan para que vaia para fóra. Os fillos da miña filla, todos meus netiños son; e os das miña nora, serán ou non. O fillo do burro ben sabe ornear. O fillo do fidalgo, un pé calzo e o outro descalzo. Onde hai fillos, nin parentes nin amigos. Se o fillo sae ao pai, saca de dúbida a nai.

   2. Descendente máis directo dunha persoa que, respecto a esta, ocupa o primeiro grao de parentesco en liña recta.

   3. filla política

      nora.

   4. fillo adoptivo

      Descendente por adopción.

   5. fillo adulterino

      Fillo nacido dunha unión na que, polo menos, unha das persoas está unida validamente en matrimonio con outra.

   6. fillo espiritual

      Persoa que recibiu a herencia espiritual de alguén e que é continuador das súas ideas ou da súa obra.

   7. fillo ilexítimo

      Fillo que teñen dúas persoas que non poden casar.

   8. fillo incestuoso

      Fillo nado de persoas ligadas por parentesco nun grao en que teñen prohibido casar entre elas.

   9. ...

1. Prancha de ferro ou pedra, de diversas formas (redonda, rectangular ou con forma de trevo), con ou sen patas, que se emprega para facer as filloas.

2. Utensilio, especialmente unha tixola, que se emprega para facer filloas.

1. Que ou quen gosta moito das filloas.

2. filloeira.

PERSOEIRO

Historiador da arte francés. Os seus estudios abranguen, cunha mentalidade ensaística, dende a arte medieval ata o s XX. Das súas obras destacan Piranesi (Piranesi, 1918); L’art des sculpteurs romans (A arte dos escultores románicos, 1931), onde enunciou a lei do marco; La vie des formes (A vida das formas, 1934) onde, partidario da teoría cíclica dos estilos, detectou unha vida propia case biolóxica das formas artísticas no decurso da historia; e o ensaio inacabado L’an mil (O ano mil, 1942).

1. Bráctea que envolve a espiga do millo.

2. Pel fina que recobre algúns froitos, como a uva.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Viana do Bolo baixo a advocación de santa María.

1. Forno pequeno.

2. Oco na parede máis pequeno ca a fornela. OBS: O que nunhas zonas ou lugares de Galicia se designa coa forma masculina fornelo, noutras desígnase coa forma feminina fornela.