"AN" (Contén)

1. Canle para conducir a auga.

2. Canle de madeira dos muíños, pola que cae o gran desde a moega ata o ollo da moa.

3. al ou camiño estreito e fondo que se utiliza como paso entre montañas.

1. Peixe condritio, de preto de 3,5 m, co corpo alongado e fusiforme, ollos pequenos e redondos, sen membrana nictitante e cunha crista dérmica delgada nos lados do pedúnculo caudal. Ten dúas aletas dorsais, a primeira máis do dobre de grande ca a segunda, e as peitorais moi longas e estreitas en forma de gadaña. Carece de liña dorsal e na base do pedúnculo caudal amosa unhas quillas pouco marcadas. Ten dentes triangulares e serrados ao longo das arestas, nas dúas mandíbulas. Amosa unha cor azulada intensa, máis escura no dorso e algo máis pálida nos costados, e clara na rexión ventral. Localízanse tanto en alta mar como preto das costas, ás veces en grandes cantidades. De hábitos nocturnos, aliméntase principalmente de pequenas presas, como peixes óseos e luras.

2. tiburón.

1. 1. Recipiente cilíndrico de madeira ou latón que se emprega para recoller o leite muxido das vacas.

   2. Recipiente de arxila para conter auga.

2. 1. Medida de capacidade para líquidos, especialmente para o viño, que adoita ser de dúas olas ou trinta e dous litros.

   2. Cantidade de líquido que pode conter un canado.

1. Apelido de orixe toponímica que remite ao latín canale ‘canle’.

2. 1. Obra destinada a conducir, y con diversas finalidades, masas de auga derivadas de ríos, torrentes, lagos naturais e artificiais ou augas subterráneas mediante unha captación adecuada. Poden clasificarse en industriais, de abastecemento de poboacións, de regadío e de drenaxe (ou de saneamento); os dous primeiros tipos levan un caudal constante, mentres que nos de regadío diminúe e nos de drenaxe aumenta. Os principais problemas técnicos que aparecen ao proxectar un canal son: a impermeabilidade, a estabilidade mecánica e os cálculos hidráulicos. O tipo de sección e as obras están condicionadas polo terreo, de modo que un canal pode ser de sección de trapecio, en terreos pouco compactos; rectangular, sobre rocha; revestido ou non, segundo o terreo sexa ou non permeable; aberto ou cuberto para evitar a caída de materiais estraños; e en túnel, en terreos moi accidentados. Para asegurar a súa impermeabilidade, os canais construídos...

   2. ía, xeralmente realizada mediante a escavación do terreo, que se abre á navegación grazas a traballos de dragado. O canal de substitución substitúe un tramo dun río tamén navegable. O canal de penetración permite aos barcos acceder a zonas ás que doutra maneira non poderían chegar. O canal de enlace une dous mares ou dous océanos co fin de acurtar as distancias marítimas, e pode ser a nivel, como o canal de Suez, ou con esclusas, como o canal de Panamá.

   3. Estreitamento artificial feito nun río para facilitar a pesca.

   4. canal internacional

      Canal de enlace que une dous puntos de alta mar e que ten un réxime xurídico internacional especial, polo que está aberto á libre navegación como os canais de Suez, Panamá e Kiel.

   5. canal de descarga

      Canal empregado para devolver ao río ou a outro canal as augas procedentes de vertedoiros ou de comportas de limpeza. Nel admítense velocidades moito maiores que nun canal normal.

3. 1. Brazo de mar natural ou artificial situado entre dúas illas ou entre unha illa e o continente.

   2. canal de navegación

      Interrupción do cinto coralino dun atol, que permite o paso entre o lagoon e o mar aberto.

   3. ...

1. 1. Obra destinada a conducir, y con diversas finalidades, masas de auga derivadas de ríos, torrentes, lagos naturais e artificiais ou augas subterráneas mediante unha captación adecuada. Poden clasificarse en industriais, de abastecemento de poboacións, de regadío e de drenaxe (ou de saneamento); os dous primeiros tipos levan un caudal constante, mentres que nos de regadío diminúe e nos de drenaxe aumenta. Os principais problemas técnicos que aparecen ao proxectar un canal son: a impermeabilidade, a estabilidade mecánica e os cálculos hidráulicos. O tipo de sección e as obras están condicionadas polo terreo, de modo que un canal pode ser de sección de trapecio, en terreos pouco compactos; rectangular, sobre rocha; revestido ou non, segundo o terreo sexa ou non permeable; aberto ou cuberto para evitar a caída de materiais estraños; e en túnel, en terreos moi accidentados. Para asegurar a súa impermeabilidade, os canais construídos...

   2. ía, xeralmente realizada mediante a escavación do terreo, que se abre á navegación gracias a traballos de dragado. O canal de substitución substitúe un tramo dun río tamén navegable. O canal de penetración permite aos barcos acceder a zonas ás que doutra maneira non poderían chegar. O canal de enlace une dous mares ou dous océanos co fin de acurtar as distancias marítimas, e pode ser a nivel, como o canal de Suez, ou con esclusas, como o canal de Panamá.

   3. Estreitamento artificial feito nun río para facilitar a pesca.

   4. canal internacional

      Canal de enlace que une dous puntos de alta mar e que ten un réxime xurídico internacional especial, polo que está aberto á libre navegación como os canais de Suez, Panamá e Kiel.

   5. canal de descarga

      Canal empregado para devolver ao río ou a outro canal as augas procedentes de vertedoiros ou de comportas de limpeza. Nel admítense velocidades moito maiores que nun canal normal.

2. 1. Brazo de mar natural ou artificial situado entre dúas illas ou entre unha illa e o continente.

   2. canal de navegación

      Interrupción do cinto coralino dun atol, que permite o paso entre o lagoon e o mar aberto.

   3. canal submarino

      al pouco encaixado e abrupto, lixeiramente sinuoso, que entalla o glacis continental e os abanos submarinos, ou que ocupa a valgada na intersección de dous glacis opostos.

3. ...

PERSOEIRO

Pintor. Coñecido co sobrenome de Il Canaletto, formouse co seu pai, Bernardo, decorador de teatro. En 1719, influído pola súa estancia en Roma e polas ensinanzas de Lucca Carlevaris, Gaspard van Wittel e Marco Rici, iniciou a temática de paisaxes urbanas ou vedute de Venecia que o fixeron moi popular, especialmente en Inglaterra. O seu estilo inicial sitúase dentro dunha tradición cromática e lumínica caravaggista, reflectido nas súas obras Esclusas de Dolo e Taller de marmorista en San Vitale, que a partir de 1727 cobrou máis claridade. Entre 1730 e 1746 o aumento da súa produción implicou a intervención activa do seu taller e un manierismo progresivo, como por exemplo en Regata sobre o Gran Canal e Dársena de San Marcos, aínda que gravou unha serie de trinta e unha augafortes de gran calidade. Entre 1746 e 1755 residiu en Inglaterra onde pintou paisaxes e casas de campo. A súa produción caracterízase por un obxectivismo topográfico,...

PERSOEIRO

Eclesiástico e historiador. Foi profesor de teoloxía en Salamanca, Burgos, Toledo e Madrid, e no 1814 confinárono en Ávila. Colaborou no xornal de tendencia liberal El Universal. Novamente en Madrid continuou, xunto con Antolín Merino, o libro España Sagrada de Enrique Flórez. Publicou Pintura de un jansenista (1799). En 1844 foi nomeado director da Academia de la Historia.

GALICIA

Avogado e político liberal. Doutor en Dereito e Filosofía e Letras, dende moi novo dedicouse ao xornalismo político: fundou El Demócrata e dirixiu El Heraldo de Madrid. Vinculado ao partido republicano, pasou máis tarde ao partido liberal. Deputado desde 1881, ocupou a subsecretaría da presidencia do goberno de Posada Herrera (1883) e foi ministro con Sagasta, etapa na que se encargou das carteiras de Fomento, Gracia e Xustiza, Facenda e Agricultura. En 1903 apoiou a Uxío Montero Ríos na loita entre faccións que se abriu no partido para suceder a Sagasta. Foi presidente do Congreso de los Diputados (1905-1906) e presidente do Consello de Ministros (1910-1912). Recoñeceu a necesidade de negociar cos representantes do movemento obreiro e elaborou diversas leis de protección social sobre xornadas máximas de traballo, sobre o emprego das mulleres, os contratos de aprendizaxe, etc. Intentou reducir o papel político do exército. Trala súa morte, víctima dun atentado perpetrado...

DUCADOS

Título concedido por Real Decreto o 23 de novembro de 1913 a María Purificación Fernández Cadenas, nada en Valladolid e viúva de Xosé Canalejas. O título foi herdado polos seus fillos María Asunción e José, morto en 1936.

GALICIA

Militar. Retirouse da carreira militar co grao de tenente de intendencia en 1929. Fundou en 1933 a Falange Española da Coruña. En abril de 1936 fuxiu da cidade herculina e trasladouse a Madrid onde participou na reunión de mandos rexionais da Falange. Foi detido polas autoridades republicanas, xulgado e fusilado.