"To" (Contén)

PERSOEIRO

Eclesiástico. Despois de residir como encomendeiro e como misioneiro nas illas de Santo Domingo e de Cuba, en 1514 abandonou o usufruto dos indios e, en 1515, constituíuse no seu defensor. Ingresou na orde dominicana en 1522, e entre 1535 e 1540 promoveu proxectos de colonización pacífica. Entre 1540 e 1544 residiu na Península Ibérica, onde impulsou as Leyes Nuevas de 1542, que tentaban suprimir a encomenda, pero fracasaron despois da sublevación de colonos en Perú. Foi nomeado bispo de Chiapas e combateu o incumprimento das Leyes Nuevas. En 1546 pasou a México, onde difundiu Avisos y reglas para los confesores, que produciu un grande escándalo. Entre 1547 e 1551, regresou á Corte e continuou a loita pola reforma do goberno das Indias e promoveu as discusións con Juan Ginés de Sepúlveda. Impulsou o respecto polas culturas autóctonas e negoulle ao emperador o dereito de destruílas. Escribiu Historia de las Indias (publicada en 1875) e Brevísima historia de la destrución...

GALICIA

Escultor. Discípulo de Asorey na Escola de Artes e Oficios de Santiago de Compostela, traballou a pedra e a madeira, aínda que experimentou con outros materiais, como o acibeche. Realizou a escultura da virxe do Seminario Maior de Santiago de Compostela e o retrato do cardeal Quiroga do Seminario Menor de Belvís, na mesma cidade. Foi académico numerario da Real Academia de Bellas Artes Nuestra Señora del Rosario.

1. Que ocupa máis espazo do que lle corresponde.

2. Aplícase ao sentido máis amplo das palabras, fóra do sentido estricto ou literal.

PERSOEIRO

Actor estadounidense. De orixe inglesa, utilizou a súa grande humanidade para matizar personaxes despóticos e repulsivos (Moutiny on the Bounty, 1935; The Hunchback of Notre-Dame, 1939), humorísticos (Ruggles of the Red Gap, 1934; Hobson’s Choice, 1954; Witness for the prosecution, 1957), ou as dúas cousas á vez (The Private Live of Henry VIII, 1933). En 1955 dirixiu The Night of the Hunter.

GALICIA

Fotógrafo, xornalista e pintor. Promotor e cofundador da Asociación Fotográfica Compostelana, abriu o seu propio estudo en Santiago de Compostela en 1959. No eido xornalístico, ademais de colaborar con diversos medios, foi redactor gráfico de Blanco y Negro, Arriba e Nuevo Diario. Ademais, exerceu como redactor e editor gráfico da axencia EFE. Realizou as series fotográficas “A feira de Santiago”, “Santiago monumental” e “Las ciudades más bellas de España”, e publicou La Carrilana: manual para andar de pie por el mundo (1990). Recibiu o Premio Galicia de Comucación en 1998.

1. Acción de lavar ou lavarse.

2. Lugar destinado a lavar as mans ou a cara.

3. Acto da liturxia en que o cura lava as mans durante a misa.

4. Rito peculiar do Xoves Santo que consiste en lavar os pés a doce persoas, tradicionalmente doce pobres, para commemorar a acción de Xesús Cristo que lavou os pés aos doce apóstolos.

5. Escena que representa a Xesús Cristo lavando os pés aos apóstolos. Na iconografía occidental Xesús Cristo aparece representado de xeonllos lavando os pés de Pedro, mentres que na bizantina permanece de pé.

PERSOEIRO

Químico. Desenvolveu a teoría correcta da combustión, desterrou a vella idea do floxisto e fixo nacer a química moderna baixo o principio da conservación da materia. Perfeccionou os experimentos de Cavendish e de Priestley, obtendo o “aire inflamable” e o “aire vital”, que denominou hidróxeno e osíxeno, respectivamente. Sinalou que son os dous compoñentes da auga, que descompuxo e despois sintetizou no laboratorio en colaboración con Meusnier en 1785. Tamén demostrou que o aire atmosférico non é un corpo simple, senón unha mestura de osíxeno e nitróxeno, e interpretou correctamente a natureza composta dos ácidos sulfúrico, fosfórico e outros. Finalmente, aplicou os seus coñecementos químicos na fisioloxía, feito que permitiu esclarecer o mecanismo da respiración e da combustión interna dos seres vivos. Entre as súas obras destacan a obra colectiva Méthode de nomenclature chimique (1787), onde contribuíu decididamente a poñer as bases da nomenclatura química actual,...

PERSOEIRO

Actor, director e profesor estadounidense. Formouse na escola do Método, particularmente con Lee Strasberg e con Sanford Meisner. Do seu labor como formador de actores e actrices dá conta a súa actividade en centros como a American Academy of Dramatic Arts de Nova York, a Real Escuela Superior de Arte Dramático de Madrid ou o Institut del Teatre de Barcelona. Instalado en España desde 1958, participou, con Miguel Narros, na creación do Teatro Estudio de Madrid, unha das primeiras estruturas de formación desde a que promoveu a introdución do Método. En España dirixiu diversos espectáculos con textos de Edward Albee, Harold Pinter, Čekhov, Strindberg e Alfonso Vallejo.