"To" (Contén)

GALICIA

Poeta. Emigrou a Arxentina e instalouse no estado de Ohio (EE UU). Pertencente á segunda xeración de posguerra, a súa poesía afástase das liñas cultas do s XX. Destacan as súas obras Poesías dun labrego emigrante (1979) e A miña estrela (1982).

GALICIA

Institucionista, filla de Xosé Pascual López Cortón. Preocupada polos temas pedagóxicos, educativos e sociais, especialmente relativos á educación da muller, estivo ligada á Institución Libre de Enseñanza (ILE). Nesta liña publicou varios artigos no Boletín de la Institución Libre de Enseñanza.

1. Que está cheo de lorda.

2. Termo do barallete ou xerga dos afiadores que corresponde á voz ‘sucio’.

PERSOEIRO

Activista libertario galego. Dirixiu en Catalunya o xornal Tierra y Libertad, participou no comité de folga durante a Semana Tráxica e formou parte da comisión clandestina da CNT catalá en 1913 e 1914. Participou no Congreso Internacional da Paz celebrado en Ferrol (1915) e celebrou mitins en Betanzos, Pontedeume, Santiago de Compostela e A Coruña.

PERSOEIRO

Físico neerlandés. Foi un dos primeiros en considerar a natureza eléctrica da materia e, xunto con FitzGerald, explicou o resultado contraditorio do experimento de Michelson sobre a velocidade da luz. A súa idea sobre a contracción da materia producida polo movemento conduciu á teoría da relatividade. Recibiu, o Premio Nobel de Física (1902), xunto con Zeeman, polos seus descubrimentos sobre a influencia do magnetismo no fenómeno da radiación.

PERSOEIRO

Clérigo e deputado. Foi denunciado á Inquisición en diversas ocasións entre 1796 e 1820 por defender posicións atrevidas en materia teolóxica e en 1809 por colaborar cos franceses. Tralo retorno do absolutismo sufriu unha nova persecución (1814-1820). Deputado nas cortes liberais (1820-1823), en 1825 sufriu a represión dos absolutistas.

PERSOEIRO

Relixioso. Arcebispo (1772) e cardeal (1789) de Toledo, foi tamén arcebispo de México (1766). En Toledo, fomentou os estudios históricos e litúrxicos e traballou para a conservación do rito mozárabe, do que editou o Breviario. Renunciou ao arcebispado da cidade para quedar en Roma, despois de organizar o cónclave para a elección de Pío VII. Publicou o SS. PP. Toletanorum quotquot exstant opera (en tres volumes, 1782-1783).

PERSOEIRO

Actor. Iniciou a súa actividade escénica en grupos afeccionados como Trasno, Tespis, Sapoconcho e O Moucho Clerc, e tamén traballou para o centro Dramático Galego (CDG) en espectáculos como O Incerto señor don Hamlet e Un soño de verán, co que obtivo o Premio Compostela ao mellor actor de reparto. Coa compañía Ollomoltranvía participou en Commedia e Raíñas de pedra, e con Mofa e Befa destacan Para ser exactos (1993) e Finis Mundi Circus (1998), co que logrou o Premio María Casares ao mellor actor de reparto. Tamén realizou traballos para cine e televisión en series como Mareas Vivas ou Un paso adelante.

GALICIA

Escritor e profesor. Realizou diversos traballos etnográficos publicados en revistas especializadas. Da súa produción narrativa destacan A cidade branca (1987), O paxaro que canta un nome (1996) e Animados na sombra (1999).

GALICIA

Actor. Coñecido como Francis Lorenzo, comezou a súa actividade como actor no Centro Dramático Galego. En 1985 participou nalgunhas montaxes do Centro Dramático Nacional e a partir de 1990 participou en distintas series de televisión, das que destacaron Médico de familia e Compañeros. En cine traballou con directores como Antonio Drove, Jaime Chávarri e José Luis García Sánchez, e nos filmes Antártida (1995), El Florido pensil (2002) e El año del diluvio (2004).

GALICIA

Director de programación. Estudiou na Escola de Enxeñeiros Industriais de Madrid e formouse en dirección de teatro e cine pola TAI. Traballou como enxeñeiro de sistemas na central nuclear de Trillo, foi director comercial de RTVE e director xeral de Antena 3 TV (1993-1998). Desde ese ano ocupou os cargos de director xeral de Canal+ e de contidos de programación da plataforma DIGITAL+ de Sogecable ata xaneiro de 2004. Participou como actor secundario nos filmes París-Tombutú (1999), Gitano (2000), Sin noticias de Dios (2001) e Historia de un beso (2002).

CIDADES

Cidade situada na provincia de Ancona, Marcas, Italia (10.303 h [1991]). Situada sobre un outeiro que domina o Adriático, é un centro de peregrinaxe mariana moi importante. A difusión da lenda de que en 1294 foi transportada a este outeiro a casa onde a Virxe recibiu o anuncio do arcanxo, deu pé á construción dunha igrexa onde se acumularon valiosas pinturas e esculturas.

DEPARTAMENTOS

Departamento de Perú (368.852 km2; 839.748 h [estim 1998]). A súa capital é Iquitos.

PERSOEIRO

Militar e político. Ingresou no Colexio de Artillería en 1799 e participou na Guerra de Indepedencia. Pola súa ideloloxía liberal foi nomeado xefe político interino de Galicia e presidente da Deputación galega (1822). Director da Fábrica de Armas de Trubia e de Sargadelos, en 1828 acadou o grao de tenente coronel e foi profesor da Academia de Artillería, director da Mestranza da Coruña (1833) e gobernador da Coruña (1834). Representou a Galicia no parlamento nas lexislaturas 1837-1838 e 1840-1841. Ascendeu a brigadier en 1842 e chegou a mariscal de campo en 1848.