"AN" (Contén)

MUNICIPIOS

Municipio da Comunidad Autónoma de Cantabria, drenado polo río Pas (1.566 h [1996]). O sector gandeiro bovino de orientación láctea ten unha grande importancia na súa economía. O municipio conta cunha ampla superficie forestal poboada de castiñeiros e carballos. Polo que respecta ao seu patrimonio cultural, destaca a colexiata románica de Santa Cruz, de finais do s XII, que fora inicialmente mosteiro.

PERSOEIRO

Economista e enxeñeiro industrial. Catedrático de Economía na Universidad de Madrid, está considerado como un dos introdutores da econometría en España. Publicou Lecciones de teoría económica (1968).

PARROQUIA

Parroquia do concello de Arzúa baixo a advocación de santa María.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Navia de Suarna baixo a advocación de Santiago.

1. Aplícase á madeira de freixo e de carballo semellante á do castiñeiro, pero de calidade inferior.

2. Aplícase aos froitos que maduran cando están en sazón as castañas, especialmente os figos.

ENSEADAS

Enseada e praia do litoral occidental da península do Grove, situada na parroquia de San Vicente do Grove, no concello do Grove, que se abre entre as puntas de Pateiro, ao N, e de Borreiro, ao S.

PERSOEIRO

Impresor. Mercou parte das súas rotativas a Benito Pérez Mon, impresor de Lugo, e estableceuse na vila de Betanzos. Nela imprimiu a obra Torre de Hércules, de Xosé Villar Sánchez e o primeiro xornal da localidade, El Censor, xunto con outras publicacións periódicas.

1. Persoa que asa e vende castañas polas rúas.

2. castiñeiro.

3. Época na que as castañas están en sazón e na que se recollen.

PERSOEIRO

Militar. Capitán do rexemento de infantería de León e de Lugo, foi xefe da escolta que acompañou a Juan Díaz Porlier durante a súa estancia en Pastoriza e Arteixo. Participou no alzamento que dirixiu Porlier na Coruña en 1815, polo que foi apresado e acusado de cómplice de sedición. Fuxiu do cárcere en xullo de 1817.

1. Soar os dentes ao tocar uns contra os outros por mor do frío.

2. Bater os dentes de arriba cos de abaixo facendo ruído.

PERSOEIRO

Historiador portugués. Marchou á India en 1528, onde permaneceu dez anos. Neste período recolleu a información coa que elaborou a súa Historia do descobrimento e conquista da Índia pelos portugueses (1551-1561), en dez volumes.

1. 1. Árbore do xénero Castanea, da familia das fagáceas, propia das rexións temperadas do hemisferio Norte, que se caracteriza por producir froitos comestibles, as castañas. As árbores, como o Aesculus hippocastanum, que teñen sementes semellantes, tamén se denominan castiñeiros.

   2. castiñeiro americano

      Nome que reciben as especies Castanea dentata e Castanea pumila, propias de áreas de montaña dos Apalaches, na costa oriental dos EE UU.

   3. castiñeiro asiático

      Nome que reciben as especies Castanea crenata, de Xapón, Corea e China Nororiental; Castanea mollisima, de China oriental e meridional; e Castanea henryi, da conca do río Iang-Tsé en China.

   4. castiñeiro común [Castanea sativa, Fam das fagáceas]

      Árbore corpulenta e frondosa, que pode acadar unha altura de 30 m. As follas caducas son grandes, lanceoladas, fortemente dentadas, glabras, lustrosas e coriáceas. As flores masculinas dispóñense en amentos e as femininas, en número de 1 a 3, sitúanse no medio dun involucro de brácteas soldadas. Os seus froitos, as castañas, reúnense en grupos de tres como máximo dentro dun ourizo coriáceo e espiñento. Vive en terreos profundos, ricos en materia orgánica e pouco arxilosos. O castiñeiro constitúe en Galicia unha especie autóctona, aínda que o seu cultivo se promoveu coa entrada en Galicia dos romanos no s I a C, que, á vez que traían variedades procedentes dos Balcáns e de Oriente Medio, introduciron novas técnicas de aproveitamento e cultivo, como muíños especiais, secado dos froitos e ordenación das plantacións. Estas melloras converteron o castiñeiro nunha árbore primordial dentro da economía familiar, de feito chegouse a denominar árbore do pan. Nos foros recóllese, mesmo, a...

   5. castiñeiro da India [Aesculus hippocastanum, Fam das hipocastanáceas]

      Árbore de ata 25 m de altura, de copa densa. Ten follas caducas palmicompostas. As flores, brancas e lixeiramente tinguidas de amarelo e vermello, están dispostas en panículas piramidais. Os froitos ábrense por tres valvas e conteñen 1 ou 2 sementes semellantes ás castañas, con acción antiinflamatoria. A madeira é pouco apreciada e unicamente serve para leña e para a elaboración de caixas. Natural da Península Balcánica, plántase a miúdo como árbore ornamental e de sombra en Galicia.

2. Extracto acuoso da madeira e da cortiza do castiñeiro, moi empregado para o adobe de peles.

1. Que presenta unha cor parda escura similar á cor da casca das castañas.

2. Cor semellante á da castaña.

1. Cor semellante á da castaña.

2. Que presenta unha cor parda escura similar á cor da casca das castañas.

PERSOEIRO

Pintor. Estudiou na Escola de Artes e Oficios Mestre Mateo de Santiago de Compostela. Realizou exposicións individuais e participou en mostras colectivas entre as que destaca a Mostra de Pintura Galaico-Norportuguesa “Eixo Atlántico” (1997).

GALICIA

Xornalista. Coñecido como Pepe Castaño, presentou varios programas en TVE. Colaborador habitual da revista Hola e locutor de radio da Cadena Ser no programa Carrusel Deportivo, publicou o libro Andadura. Entre os premios recibidos figuran o Premio Ondas, en 1975, o Premio Guacaipuro polo programa 300 millones de TVE, e o nomeamento como Fillo Adoptivo da vila de Padrón.