"Uri" (Contén)

PERSOEIRO

Político francés. En 1920 participou na fundación do Partido Comunista Francés, do que se converteu no seu secretario xeral en 1930. Deputado en 1932 e impulsor da Fronte Popular, foi perseguido polo goberno de Vichy e refuxiouse na URSS. Ao volver a Francia, foi deputado en 1945, ministro de Estado (1945-1946) e vicepresidente (1946-1947).

PERSOEIRO

Teólogo. De familia protestante, converteuse ao catolicismo e foi sacerdote. Centrou a súa reflexión teolóxica na experiencia nova de vida monástica e de liturxia que caracterizan a comunidade reformada de Taizé, da que foi membro. Das súas obras destacan Mariage et célibat (1955), L’Eucharistie (1959) e Le Mystère de l’eucharistie (1981).

1. Relativo ou pertencente á dinastía timúrida.

2. Membro da dinastía musulmá formada polos descendentes de Tamerlán que gobernaron Persia oriental e Transoxiana (ss XV-XVI). A pesar de que Tamerlán designou como sucesor ao seu neto Pir Muḥammad, o seu asasinato e o do novo sucesor Khalil deron o poder ao cuarto dos fillos do fundador da dinastía Shāh Rokh, que derrotou os Kara Koyünlü e se apoderou de Acerbaixán. Á morte de Sah Ruh iniciouse a decadencia timúrida. Un dos membros da familia conseguiu situarse en India, onde fundou o imperio do Gran Mogol.

PERSOEIRO

Bioquímico sueco. Estudou na Universidade de Uppsala onde se doutorou en 1931. Creou o método de electroforese, que lle permitiu descubrir que os anticorpos están principalmente na fracción gamma das globulinas do soro. En 1948 recibiu o premio Nobel de Química polas súas investigacións sobre a análise química mediante a cromatografía de adsorción e a electroforese.

PERSOEIRO

Militar e político. Durante a restauración absolutista interveu en diversas conspiracións liberais e foi encarcerado. En 1824, restaurado de novo o absolutismo tras o Trienio Liberal, tivo que refuxiarse en Londres desde onde organizou unha expedición antiabsolutista. Vítima dunha trampa que urdiu o xeneral Vicente González Moreno, gobernador militar de Málaga, desembarcou en Fuengirola con 50 homes, onde foi capturado e fusilado cos seus compañeiros.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Muxía baixo a advocación de san Martiño.

GALICIA

Pedagogo. Foi director xeral de Ordenación Universitaria e Política Lingüística da Xunta de Galicia e director-xerente da Fundación Caixa Galicia. Desempeñou outros cargos públicos, como o de director de Universidades e Investigación (1990-1997) e foi responsable da Rede de Ciencia e Tecnoloxía de Galicia (RECETGA). Escribiu O sentido da liberdade na educación (1979), Teoría da educación (1987) e Avances no desenvolvemento do sistema universitario de Galicia (1993). Recibiu a Insignia de Ouro da Universidade de Santiago de Compostela (1988) e a Medalla de Prata de Galicia (1998).

CABOS

Cabo da Costa da Morte, situado no litoral da parroquia de Touriñán (concello de Muxía), que constitúe o extremo máis occidental da España peninsular.

PERSOEIRO

Sacerdote. Coñecido como o abade de Vilar e Couto, actuou como guerrilleiro durante a Guerra da Independencia na provincia de Tui. Atacou a cabalaría francesa na ponte de Mourentán (Arbo), participou no sitio de Tui e na reconquista de Vigo e Santiago de Compostela. Foi nomeado xeneral dos patriotas de Miño, cóengo da catedral de Santiago de Compostela e recibiu a Cruz de Carlos III.

RIOS

Río da vertente mediterránea da Península Ibérica que nace no Sistema Ibérico, en Muela de San Juan (Aragón), co nome de Guadalaviar e desemboca na cidade de València, tras 243 km de percorrido. Percorre as provincias de Teruel, Cuenca e València. O réxime das augas é pluvionival. As augas da cabeceira mostran o mínimo anual en agosto e un máximo invernal que logra remontar o caudal. Destacan as súas cheas.

CAPITAIS

Capital de Piemonte, Italia, e da provincia homónima (857.433 h [2001]). Está situada na confluencia do Po e do seu afluente, o Dora Riparia, nunha chaira ao pé dunha zona de outeiros morénicos. A comezos do s XX comezou o desenvolvemento industrial, ligado á industria metalúrxica, principalmente á rama automobilística e orixinou unha industria subsidiaria e auxiliar. Antiga Augusta Taurinorum romana, foi ocupada polos longobardos (s VII) e foi sede dun inmenso ducado. A casa de Savoia ocupou a cidade en 1280. Capital do ducado de Savoia (1563), foi ocupada (1798 e 1800) polos franceses. Restituída a casa Savoia durante a Restauración, tivo unha grande importancia entre 1848 e 1865, aínda que coa unificación de Italia deixou de ser sede da corte. É unha cidade renacentista e barroca. Destaca a catedral (s XV) e as construcións de F. Juvara. En 1863 A. Antonelli iniciou a Mole Antonelliana, que domina o panorama da cidade. Entre os ss X e XV destacou a capela de música da catedral.