"RG" (Contén)

PERSOEIRO

Elector de Brandenburgo (1640-1688) e duque de Prusia (1657-1688), fillo do elector Xurxo Guillerme I. Trala fin da Guerra dos Trinta Anos (1618-1648) recibiu a Pomerania oriental. En 1656 rompeu a súa alianza con Polonia cando esta foi invadida por Suecia e Rusia, co que conseguiu o ducado de Prusia. Impulsou a unión administrativa e de tributos nos seus estados e iniciou o recrutamento regular para manter un exército permanente. Fundou varias colonias en África occidental e a Biblioteca Real de Berlín.

PERSOEIRO

Elector e margrave de Brandenburgo (1417-1440), e burgrave de Nuremberg (1417-1440), fillo do burgrave Federico V. Iniciou a dinastía Hohenzollern. Apoiou a Sexismundo I de Hungría na súa elección como rei de Xermania e este, a cambio, concedeulle os títulos de elector e margrave.

PERSOEIRO

Duque (1797-1803), primeiro elector (1803-1806) e primeiro rei de Württemberg (1806-1816), fillo do duque Federico Uxío I. Aliouse con Napoleón contra Austria e recibiu polo Tratado de Presburgo (1805) gran parte das posesións austríacas. En 1806 acadou o título de rei, entrou na Confederación do Rin e anexionouse varios principados. Uniuse á coalición de 1813 contra Francia.

FILOSOFOS

Filósofo estadounidense. Doutor en Filosofía pola University of Michigan, foi profesor nas facultades de filosofía das universidades de Brown, Princeton e Rockefeller, e profesor emérito na Universidade de Arizona. Os seus estudios centráronse na ámbito da ética, a teoría de acción, a filosofía do dereito e a filosofía política, en concreto no ámbito das liberdades persoais e a lexitimidade da intervención estatal na esfera do comportamento individual. Das súas obras destacan Doing & deserving: essays in the theory of responsibility (Facendo e desexando: ensaios sobre a teoría da responsabilidade, 1970), The moral limits of the criminal law (Límites morais das leis criminais, 1984-1988) e Philosophy of law (Filosofía do dereito, 1990).

PERSOEIRO

Médico estadounidense. Inventou un aparato para practicar a respiración artificial mecánica en casos de asfixia.

PERSOEIRO

Educador suízo. En 1799 fundou en Hofwyl, cerca de Berna, unha institución agrónomo-educativa e favoreceu o ensino das diversas clases sociais. Á súa escola, orientada baixo postulados pestalozzianos, acudiron estudiantes de toda Europa e tivo unha grande influencia no desenvolvemento das teorías educativas, especialmente na educación baseada no traballo directo no campo. Foi un dos máximos difusores e continuadores da obra da educación popular que trazara Johann Heinrich Pestalozzi

CAPITAIS

Capital da oblast’ homónima de Uzbekistán (191.000 h[1995]). O cultivo de algodón e a súa transformación foi a principal actividade económica durante séculos. Destacou tamén como centro de produción e refinado de petróleo. Fundada polos rusos como gornición militar trala conquista do kanato de Kokand, nas súas orixes denominouse Novyy Margelan. En 1907 foi rebautizada co nome do seu conquistador ruso, Skobelev, e desde 1924 coñécese co nome de Fergana. Do seu patrimonio cultural destaca a casa de Skobolev, utilizada como teatro.

PERSOEIRO

Revolucionario irlandés. Loitou pola independencia dos países latinoamericanos. En 1810 incorporouse ás forzas do xeneral Páez durante a campaña de Apure e pasou despois a Isla Margarita, ás ordes de Urdaneta. Participou no sitio de Cartagena e na Batalla de Ayacucho (1824). Morreu no atentado do palacio de San Carlos (setembro de 1828), defendendo a vida de S. Bolívar.

PERSOEIRO

Xefe militar escoto. Liderou o grupo de colonos escotos que desde o Ulster se dirixiron a Aegyll entre o 495 e 498, onde fundaron o Reino de Dalriada.

FILOSOFOS

Filósofo e historiador escocés. Licenciado na University of St. Andrews, foi profesor de filosofía na University of Edinburgh (1759-1785). Foi pioneiro da moderna socioloxía ao considerar o ser humano como un animal progresivo propenso á corrupción do luxo e que combina a sociabilidade cunha instintiva afección á loita. Afirmou que o progreso social é un feito natural, pero nin inevitable nin irreversible. Das súas obras destacan Essay on the History of Civil Society (Ensaio sobre a historia da sociedade civil, 1767), onde desenvolveu a idea da división do traballo, e Principles of Moral and Political Science (Principios de ciencia moral e política, 1792).

PERSOEIRO

Sociolingüista. Estudiou filosofía e linguas orientais na University of Pennsylvania. Especializouse en árabe e bengalí e traballou como especialista en linguas do Próximo Oriente en Washington DC (1947-1955) e, ata 1959, foi lector de lingüística e árabe na Harvard University. De 1959 a 1966 foi director do Center of Applied Linguistics (Centro de Lingüística Aplicada), en Washington DC. Despois continuou cos seus traballos de lingüística aplicada no Committee of Linguistics en Stanford. En 1967 converteuse en profesor de lingüística e director do programa de lingüística da Stanford University. Centrou os seus estudios na linguaxe universal, na adquisición da primeira e da segunda lingua, na relación lingua e sociedade (diglosia), na substitución lingüística e na lingua dos nenos. No debate sociolingüístico recuperou o concepto de diglosia para definir un tipo de situación en que se dá a convivencia, nunha mesma comunidade, entre dúas variedades dunha mesma lingua: unha variedade...

PERSOEIRO

Industrial e inventor británico. Propulsor dun gran número de empresas automobilísticas e aeronáuticas, como a Harr Ferguson Motors Limited e a Harry Ferguson Research Limited. Inventou un sistema de produción agraria, integrado de tractor e produtor, e contribuíu ao perfeccionamento dos sistemas de transmisión para automóbiles. Foi membro da Institution of Automobile Engineers e da Royal Aeronautic Society.

PERSOEIRO

Arqueólogo e historiador da arte escocés. Formado na University of Edinburgh, estudiou a arquitectura da India, China e Europa. Das súas obras destaca The palaces of Nineveh and Persepolis restored; an essay on ancient Assyrian and Persian architecture (Os palacios restaurados de Nínive e Persépolis: un ensaio sobre arquitectura antiga asiria e persa, 1851).

PERSOEIRO

Pintor e escultor. Comezou a pintar en León, onde realizou a súa primeira exposición individual na Deputación. En 1940 trasladouse a Madrid, onde estudiou naútica, ao tempo que asistía, por libre, á Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, ao Círculo de Bellas Artes e, entre outros, ao taller de D. Vázquez Díaz. En 1944 trasladouse a Barcelona, onde coñeceu o informalismo. Compaxinou o seu labor artístico coa profesión de mariño mercante. En 1950 trasladouse á Coruña, onde foi profesor de debuxo (1963). Foi catedrático de Dereito Marítimo (1966) na Escola Superior da Mariña Civil, da que tamén foi director (1968). Traballou o gran formato, a pintura de cabalete e o linóleo, e cultivou o retrato, o bodegón e a paisaxe, mais os seus temas predominantes foron o mar e a muller. As súas obras de temática relixosa amosan un carácter místico que, co emprego dos canons alongados, evocan a El Greco; as paisaxes e bodegóns mostran o coñecemento das vangardas e neles destaca a ambientación esceanográfica...

GALICIA

Pintora, filla de Xulio Antón Fernánez Argüelles. Coñecida como Coco Argüelles, formouse co seu pai e co pintor Juan Luis e no Círculo de Bellas Artes de Madrid. Na súa obra, de carácter intimista, predomina o debuxo. Cultivou a paisaxe e as escenas de interiores. Aínda que a súa obra é figurativa, en ocasións achégase á abstracción. Os seus traballos foron seleccionados, entre outras mostras, na VI Bienal de Pontevedra (1982), no Premio Concello de Cambre (1985 e 1987), na I Mostra Unión Fenosa (1989), 33 artistas con Amnistía Internacional (1991) e na Exposición Homenaxe Laureano Álvarez (1999).

PERSOEIRO

Escritor portugués. Licenciouse en Filoloxía Clásica na Universidade de Coimbra (1940) e, posteriormente, exerceu a docencia. Cultivou a novela neorrealista (O caminho fica longe, 1943) e o existencialismo marcou a súa obra posterior (Mudança, 1949; A face sangrenta, 1953). Da súa produción destacan ademais Do mundo original (1957), Carta ao futuro (1958), Aparição (Prémio Camilo Castelo Branco 1959), Espaço do invisível (1965), Alegria breve (Prémio da Casa da Imprensa 1965), Invocação ao meu corpo (1969), Para sempre (1983), Até ao fim (Grande Prémio Romance da Associação Portuguesa de Escritores 1987) e Cartas a Sandra (1996). Así mesmo, gañou o Prémio do Centro Português da Associação Internacional de Críticos Litérarios (1985), o Prémio Fémina (1990), o Prémio Europália (1991) e o Prémio Camões (1992).

PERSOEIRO

Dramaturgo francés. Destacou como escritor de farsas, comedias, bufonadas e pezas propias do teatro de vaudeville, xénero no que mostrou unha considerable habilidade para construír tramas e situacións nas que os personaxes sempre semellan estar no lugar inapropiado no momento menos axeitado, e que en moitas ocasións están relacionadas coas aventuras amorosas da burguesía acomodada. Entre os textos máis coñecidos destacan Tailleur pour Dames (Xastre para señoras, 1886), Le Dindon (1896), La Puce à l’oreille (Unha pulga na orella, 1907) ou Occupe-toi d’Amélie (Ocúpate de Amelia, 1908).