"Abe" (Contén)

GALICIA

Escultora. Realiza estudios de Belas Artes na Escola Mestre Mateo de Santiago de Compostela e na Escola de Restauración do Mosteiro de Poio. A súa escultura caracterizouse nos seus inicios polos volumes desproporcionados, nos que predomina a liña curva e envolvente. Pasado o tempo, inclinouse por pezas de maior formato nas cales esquece o detalle para dar á obra un valor máis xeral, podéndose percibir intereses vangardistas.

MONTES

Monte da parroquia de Cangas, concello de Lalín (539 m de alt).

1. Pertencente ou relativo ás abellas.

2. Persoa que coida as colmeas ou que se dedica á cría das abellas.

3. Niño construído polas abellas, xeralmente no tronco das árbores.

4. Gran cantidade de abellas, da mesma ou de distintas colmeas, que non forman un enxame.

5. abellaruco.

6. Nome que recibe a variedade de uva branca coñecida habitualmente como albariño.

7. Herba perenne, de ata 70 cm de altura, de talos pilosos, follas ovaladas e crenadas que desprende un forte cheiro a limón. As flores son abrancazadas ou rosadas, coa corola bilabiada co labio superior erecto e o inferior trilobulado. En Galicia aparece de forma cultivada ou naturalizada en matogueiras e lugares sombríos. Empréganse as súas follas como medicamento depurativo, polas súas virtudes tónicas e estimulantes, e na festividade de san Xoán para adornar os marcos de portas e ventás e para aromatizar a auga coa que se lava a xente, co fin de protexerse de meigas e mal de ollo.

8. orquídea.

PERSOEIRO

Escritor occitano en francés. Conciliou a súa condición católica co marxismo. Exiliouse en Suíza entre 1944 e 1951. Autor de ensaios e dunhas memorias, publicou tres novelas onde o tema político se mestura cunha inspiración visionaria e esotérica: Heureux les pacífiques (Benaventurados os pacíficos, 1946); Les yeux d’Ezéchiel sont ouverts (Os ollos de Ezequiel están abertos, 1949) e La fosse de Babel (A fosa de Babel, 1962).

1. Incitar a alguén.

2. Anoxar a alguén mediante feitos ou ditos.

1. 1. Insecto himenóptero do xénero Bombus, semellante á abella pero máis grande (pode acadar os 3 cm), de voo ruidoso, co corpo robusto e moi peludo, de cores escuras ou claras e raiadas. Moi frecuente en todos os países temperados, vive en sociedades anuais non moi numerosas (50-200 individuos), en niños no chan construídos con brións, herbas e follas.

   2. abellón cuco /

      Abellón do xénero Psithyrus, parasito doutros abellóns aos que se semella; penetra nos seus niños, mata a raíña e deposita os propios ovos no lugar dos orixinais.

   3. abellón tinto /

      Abellón do xénero Xylocopa de corpo e ás de cor violácea intensa.

2. Nome para designar o macho da abella doméstica.

3. 1. As bruxas en Galicia fan uso da capacidade de transmutación que, entre outras cousas, as caracteriza para se transformar en abellón e poder danar os animais caseiros. Esta crenza fornece ditos como “quen mata un abellón ten cen anos de perdón”.

   2. danza do abellón

      Ritual funerario, segundo semella só das Rías Baixas e hoxe en día desaparecido, que consistía en bailar ao redor do leito dun defunto durante o velatorio, tralo xantar ofrecido polos parentes. Os danzantes, collidos das mans, daban tres voltas ao redor do morto mentres imitaban o zunido do abellón; se algún deles interrompía calquera destas accións, sería o primeiro dos presentes en morrer. Este ritual semella estar representado plasticamente nas ‘danzas da morte’ dos tímpanos das igrexas románicas, onde se ve un esqueleto tocando un instrumento e dúas ou máis persoas en actitude de baile.

1. Elemento decorativo que consiste nunha pequena bóla de vidro aburatada. Normalmente ten diversas cores, vai combinada ao chou con outras e na súa disposición emprégase un arame ou fío no que vai ensartada formando parte dun conxunto.

2. Colar, pendentes, pulseira ou calquera outro adorno feito con esas pezas.

3. Atavíos empregados como adorno na vestimenta feminina, especialmente nas pezas do traxe tradicional como o dengue ou o mantelo. Tamén serven para decorar utensilios e trebellos caseiros.

4. Adorno insignificante, de pouco valor ou consideración.

1. Herba ou arbusto do xénero Hypericum, de follas enteiras, opostas, sentadas e con glándulas translúcidas con aspecto de salpicaduras brancas. As flores son regulares, dispostas en cimas, amarelas, con cinco pétalos caedizos e cinco sépalos e estames moi numerosos dispostos en feixes. En Galicia son comúns as especies: H. androsaemum, en ambientes sombrizos; H. elodes, acuática; H. humifusum, en solos húmidos; H. linarifolium, en ambientes secos; H. perforatum, en ambientes antrópicos; H. pulchrum, en bosques e H. undulatum, en ambientes húmidos.

2. estraloque.

PERSOEIRO

Químico-físico norteamericano.
Descubriu, xunto con E. M. McMillan, o elemento 93, o neptunio. Suxeriu un proceso de obtención de mostras enriquecidas de uranio 235, empregado aínda hoxe na industria nuclear.
Propuxo o uso de radioisótopos en biofísica e atopou aminoácidos e ácidos graxos en materiais de máis de 1.000 millóns de anos.

1. Tipo de trasno nocturno, doméstico e trouleiro.

2. Rapaz que gusta de enredar, facer trasnadas ou falcatruadas que poden causar molestia aos demais ou dano a si mesmo.

3. Persoa que molesta coa súa actitude insolente e pesada.

PERSOEIRO

Militar ruso. Enviado aos EE UU (1950), encabezou unha rede de espionaxe que se apoderou dos planos do primeiro cruceiro nuclear norteamericano. Foi detido en 1957 e cinco anos despois intercambiárono por dous espías norteamericanos.