"AN" (Contén)

PERSOEIRO

Mártir cristiá. Foi castigada xunto co seu marido pola súa fe cristiá e foron enterrados vivos. Na iconografía represéntanse coma esposos cunha machada e un facho. Son venerados nas cidades italianas de Parma e Reggio, e en Salzburgo. A súa festividade conmemórase o 25 de outubro.

PERSOEIRO

Rei de Persia (521-486 a C), fillo de Histaspes, sátrapa de Partia. Participou no asasinato de Bardiya e sucedeu o seu irmán Cambises II, morto na campaña de Exipto, despois de lle dar morte ao usurpador Gaumata. Enfrontouse aos aspirantes ao trono e, coa sublevación dalgúns dos gobernadores das provincias e despois de cinco anos de batallas, fíxose co poder. Logo organizou o seu imperio, que se estendía entre o Mediterráneo, a India e o Mar Caspio, e dividiuno en vinte satrapías; estableceu vías de comunicacións entre as capitais das satrapías e dotounas de certa autonomía. Unificou tamén a moeda en todo o seu imperio e cuñou os dáricos de ouro. Emprendeu unha campaña en Europa na que se enfrontou aos escitas (512 a C) ao redor do Danubio, adquiriu o dominio sobre o Bósforo e someteu Tracia e Macedonia. Os enfrontamentos coas polis gregas, as Guerras Médicas, iniciáronse coa conquista de Sardes polos habitantes de de Mileto (498 a C). Malia a conquista desta cidade (490...

PERSOEIRO

Último rei de Persia (336-330 a C). Membro dunha rama lateral dos aqueménidas, accedeu ao poder despois do envelenamento de Artaxerxes III e mais o seu fillo. Enfrontouse á invasión de Alexandre o Grande, quen venceu o xeneral mercenario Memnón de Rodas na Batalla de Gránico (334 a C) e despois a Darío III en Isos (333 a C). Intentou deter o avance de Alexandre ofrecéndolle Asia Menor, pero este rexeitouno e Darío III foi derrotado de novo en Gaugamela (331 a C). Despois desta batalla Darío buscou refuxio na Bactriana, onde morreu asasinado polo sátrapa Bessos.

PERSOEIRO

Almirante e político francés. Comandante en xefe da flota desde 1939, foi ministro da Mariña e vicepresidente do goberno de Vichy (1941-1942). Trasladouse a Alxer, onde foi comandante en xefe das forzas francesas libres do norte de África en novembro de 1942. Pouco tempo despois morreu asasinado.

PERSOEIRO

Biólogo inglés. Catedrático de Botánica da Oxford University desde 1953, fixo numerosas investigacións sobre citoloxía, xenética e evolución. Da súa obra destacan Evolution on Genetic Systems (Evolución sobre sistemas xenéticos, 1958), Genetics and Man (A xenética e o home, 1964), Cytology (Citoloxía, 1965) e The Little Universe of Man (O pequeno universo do home, 1978).

PERSOEIRO

Actriz francesa. Actuou tanto en cine como en teatro. Comezou a súa carreira cinematográfica con Le bal (O baile, 1931), de W. Thiele. Alcanzou a popularidade con Mayerling (1936), de Anatole Litvak. Entre outras películas destacan La ronde (A rolda, 1950), Le plaisir (O pracer, 1951), Madame de... (Señora de..., 1953), Le rouge et le noir (Vermello e negro, 1954), Les demoiselles de Rochefort (As señoritas de Rochefort, 1966), Vingt-quatre heures de la vie d’une femme (Vintecatro horas de vida dunha muller, 1968), Une chambre en ville (Unha habitación na cidade, 1982) e Le jour des rois (O día dos reis, 1991). Os seus últimos traballos son A Chef in Love (1996) e Ça ira mieux damain (2000). En teatro foi protagonista de O vestido malva de Valentina (1963) de F. Sagan e Os amantes terribles (1973) de N. Coward, en París; Coco (1969), en Broadway, e Ambassador...

PERSOEIRO

Poeta bengalí. Dedicouse ao ensaio e ao xornalismo. Publicou Dhusar Pandulipi (A escritura gris, 1936) e Banalata Sen (1942).

FILOSOFOS

Filósofo e historiador. Relacionou a tradición filosófica india, particularmente co neorrealismo angloamericano e o evolucionismo. É autor de A History of Indian Philosophy (Historia da filosofía hindú, 1922-1955), obra en cinco volumes.

PERSOEIRO

Princesa e escritora. Comezou a publicar baixo o pseudónimo de Unha muller rusa e foi responsable da saída do prelo do primeiro gran dicionario de ruso. Contribuíu á entronización de Catarina II, foi directora da Academia Rusa de Ciencias (1783) e fundadora da Academia Rusa da Lingua. Colaborou na revista Nevinnoje upražnenije. Tamén escribiu Memoirs of the Princess Dashkow Written by Herself (Memorias da princesa Dashkow escritas por ela mesma, 1840), obra escrita orixinariamente en francés.

PERSOEIRO

Actor e director teatral. Discípulo de Jacques Copeau, participou activamente no movemento de descentralización teatral que tivo lugar en Francia ao rematar a Segunda Guerra Mundial. En 1947 fundou en Saint-Étienne o segundo Centre Dramatique National co apoio do concello e do Estado, compañía coa que desenvolveu un programa de promoción teatral e de creación de públicos a partir da posta en escena de textos clásicos europeos e franceses, da exploración doutras tradicións teatrais, como a xaponesa, e da busca de novos autores.

PERSOEIRO

Poeta occitano. Estudiou en Toulouse e foi capelán. Constitúe unha das maiores testemuñas da amplitude da renacenza occitana na Gascoña do s XVII. Da súa ampla produción destacan Lou beray e naturau gascou en las quate sasous de l’an (1636) e Lou trimfe de la lengouo gascouo am playdeiatz de las quouate sasous e deus quouate Elemens, daouant lou pastou de Loumaigne (1642).

GALICIA

Pintor. Estudiou na Escola de Artes e Oficios da Coruña (1948-1956) e trasladouse a Madrid como bolseiro pola Deputación da Coruña. En Madrid estudiou na Escuela de Bellas Artes de San Fernando (1956-1961), centro no que foi profesor de colorido e composición (1969-1976). Foi catedrático de Pintura da facultade de Bellas Artes da Universidad Complutense de Madrid. Recibiu unha bolsa do ministerio de Asuntos Exteriores e trasladouse a Venecia, onde estudiou pintura mural con Bruno Saetti (1961-1962). Entre 1965 e 1968 recibiu unha pensión da Academia Española de Bellas Artes de Roma. A súa estética transcorreu dende o neorrealismo á abstracción máis absoluta e achegouse a propostas próximas á pop art, nas que as súas visións persoais se mesturan con imaxes de prensa e tipografías diversas, pero sen perder o poder da mancha e do debuxo. Nas súas obras o feo, o pobre, o mundo dos desapercibidos e do suburbio adquiren unha dimensión nova. Nun primeiro momento, as súas pinceladas tinguiron...

PERSOEIRO

Comerciante italiano. Creou multitude de compañías mercantís en Florencia (1383), Pisa (1383), Xénova (1392) e Barcelona (1393), con filiais en València (1393) e Mallorca (1394), dedicadas ao comercio de artigos diversos (tecidos, la, viño, aceite, etc). Legou os seus bens a unha obra de beneficencia, O Cepo de Poveri, feito que permitiu a conservación do seu arquivo comercial, o Archivio Datini, situado no pazo que fixo construír en Prato.

PERSOEIRO

Naturalista francés. Colaborou con Georges-Louis Leclerc, conde de Buffon, nas descricións anatómicas de mamíferos da Histoire naturelle (Historia natural, 1749-1804) e interveu en diferentes intentos de aclimatación de animais domésticos exóticos en Francia. Foi o primeiro director e catedrático de Mineraloxía do Muséum National d’Histoire Naturelle.

PERSOEIRO

Pintor e gravador. Fillo do tamén pintor Edmé-François Daubigny (1789-1843), estudiou na École des Beaux Arts con Paul Delaroche. Cultivou a paisaxe e relacionouse coa escola de Barbizon, pero o luminismo dos seus cadros achegárono ao impresionismo. Empregou a técnica da augaforte nos seus gravados.

PERSOEIRO

Médico francés. Realizou estudios na Université de Paris, onde se doutorou en 1945, e no Harvard Medical School. Os seus traballos máis importantes están dedicados ao estudo dos antíxenos de superficie dos leucocitos e á localización dos xenes que controlan a súa produción e transmisión hereditaria. Membro do Comité de Bioética da UNESCO. No ano 1980 recibiu o Premio Nobel de Medicina e Fisioloxía, que compartiu con G. Snell e B. Benacerraf.

PERSOEIRO

Escritor arxentino. Fundador dunha familia de poetas e cantores, a súa obra encádrase dentro da estética do rexionalismo. Da súa produción destacan: De mi vida y de mi tierra (1914), Salta (1921), El viento blanco (1922), Los casos del zorro (1925), Relatos lugareños (1930) e Cuentos y relatos del norte de Argentina (1946).