"To" (Contén)

1. Que ocupa o lugar número cinco nunha serie.

2. Que equivale a cada unha das porcións que resulta de dividir un todo en cinco partes.

3. Botella de cervexa que equivale a 1/5 de litro.

4. 1. Dereito que percibía o señor da terra ou o monarca sobre as vendas ou concesións de algo, e que se correspondía cunha quinta parte do valor das mesmas.

   2. quinto real

      Tributo percibido pola Coroa de Castela desde a época medieval, que correspondía á explotación das minas dos seus dominios, das que recibían os dous terzos da produción.

5. Moeda castelá, referida ao ordenamento de 1373, concedido por Enrique II de Castela.

6. Termo da verba dos arxinas ou xerga dos canteiros que corresponde á voz ‘cicel’.

PERSOEIRO

Escritor. Coñecido como Quinto Cálabre desde que Besarión (1403-1472) descubriu un manuscrito en Otranto, antiga Calabria. É autor do poema épico Ομηου sobre os acontecementos entre a Ilíada e a Odisea.

PERSOEIRO

Fisiólogo francés. Investigou o plasma sanguíneo humano e localizou sorprendentes analoxías coa auga de mar. Escribiu L’eau de mer, milieu organique (1904).

GALICIA

Actor. De nome Héitor González Gutiérrez, desenvolveu o seu labor en diversos países de Hispanoamérica, ata que en 1960 regresou a España para interpretar un papel secundario en Pecado de amor (1961). A partir dese momento participou en diversas producións españolas, como Crimen de doble filo (1964) e La busca (1966), e estranxeiras, como 55 Days at Peking (1963) e Doctor Zhivago (1965).

GALICIA

Político e militar. Ingresou na Armada como gardamariña en Ferrol, pero en 1808 pasou ao exército de terra para combater na Guerra da Independencia. Acadou o grao de xeneral e apoiou o Pronunciamento de Las Cabezas de San Juan de del Riego (1820). Foi elixido deputado polo Reino de Galicia (1820-1821) e vicepresidente nas Cortes. Defendeu a capitalidade da provincia para A Coruña e Pontevedra. Durante o Trienio Liberal (1820-1823) foi mariscal de campo. Exiliado en Londres durante a Dédada Ominosa (1823-1833), á súa volta (1834) ascendeu a tenente xeneral e foi capitán xeneral de Castela a Nova. Foi elixido deputado (1836-1838) e senador (1837-1838) pola provincia da Coruña.

GALICIA

Oceanógrafo. Licenciado en Ciencias pola Universidad Complutense de Madrid, foi oceanógrafo-xefe de equipo no Centro Oceanográfico da Coruña, secretario da comisión técnica científica da consellería de Pesca, xefe do servizo e sección da dirección provincial do ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación e concelleiro na Coruña. Boa parte do seu labor dedicouno á investigación sobre os mamíferos mariños e a pesca da balea en España. Escribiu La riqueza marisquera de Galicia (1974) e Guía de cetáceos. Cetáceos de las costas ibéricas atlánticas (1996).

CAPITAIS

Capital de Ecuador e da provincia de Pichincha (1.399.378 h [2001]). Está situada a 2.800 m de altitude, na aba L do volcán Pichincha, á beira do río Machangara. O crecemento da cidade quintuplicou a poboación ao longo do s XX, motivado en parte, pola construción do ferrocarril en Guayaquil, que tamén impulsou a industrialización. Fundada no s XV, foi a capital dun reino precolombino ata que a ocuparon os incas. En 1526 chegou a ser capital do imperio escindido fronte ao Reino de Cuzco (1534). Escenario das guerras civís peruanas, en 1556 converteuse en capital dunha gobernación e da audiencia desde 1563. Foi residencia da aristocracia terratenente colonial e no s XVII sufriu un forte descenso a causa das pestes. En 1809 a aristocracia local uniuse aos independentistas pero foi reconquistada polos españois en 1812, e non foi liberada ata 1822 por José de Sucre e incorporada á Gran Colombia. En 1830 a aristocracia de Quito formou o estado independente de Ecuador. A cidade foi a sede dos...

1. Túnica de liño ou la, longa e sen mangas, que usaban na antiga Grecia.

2. Nome que reciben os moluscos anfineuros, da clase dos poliplacóforos, de corpo oval e sen saco visceral, cuncha dorsal de oito placas imbricadas en posición diagonal, aparato dixestivo en liña recta, cabeza sen ollos nin tentáculos, e pé como o dos gasterópodos. É mariño e habita sobre rochas calcarias litorais, a pouca profundidade, onde se alimenta de algas.

1. Relativo ou pertencente aos quitridiomicetos.

2. Fungo da clase dos quitridiomicetos.

3. Clase de fungos, da división dos mastigomicotas, con células reprodutoras flaxeladas. A maioría son parasitos de vexetais, doutros fungos e de invertebrados acuáticos, malia que algunhas especies son saprófitas.

MONTES

Monte situado no límite entre as parroquias de Lobeira e Santa Cruz de Grou (Lobeira). O seu cumio acada os 850 m de altitude.

1. Acción e efecto de racionar.

2. Control da demanda de determinados artigos, xeralmente destinados a cubrir necesidades básicas de consumo persoal, debido a circunstancias excepcionais ou a unha escaseza continuada da oferta. En España introduciuse ao termo da Guerra Civil o 14 de maio de 1939, co establecemento da cartilla de racionamento, e suprimiuse o 1 de xuño de 1952.