"Ende" (Contén)

1. Abrir un corpo sólido en dúas partes cun obxecto cortante ou introducindo un obxecto punzante.

2. Arar a terra despois de ter recollido a colleita.

3. Atravesar a superficie dun fluído ou dun líquido un obxecto en movemento.

4. Abrirse unha fenda nun obxecto sólido.

PERSOEIRO

Bispo de Mondoñedo (1890-1905). En 1858 foi ordenado sacerdote. Durante a súa etapa ovetense fundou e dirixiu a Igrexa de Santo Domingo de la Santa Obra do Catecismo. Foi profesor de latín, catedrático de teoloxía dogmática e reitor do Seminario de Oviedo. Escribiu en numerosas revistas e xornais, entre outras La Unidad, e traduciu ao asturiano o Evanxeo de san Mateo. Durante o seu mandato fundou varias escolas dominicais para o estudo do catecismo.

PERSOEIRO

Xornalista. Exerceu como subdirector do xornal coruñés El Ideal Gallego. Publicou Estampas gallegas (1961), con debuxos de Ramón Villar Chao, Dibuxos de Cebreiro (1965) e Sensibilidade de Galicia en la pintura de Julia Minguillón (1970). Membro da Real Academia Galega e da Real Academia de Bellas Artes Nuestra Señora del Rosario de la Coruña.

GALICIA

Político. Foi director xerente e secretario do Padroado da Fundación para a Investigación e o Desenvolvemento de Recursos Mariños. Deputado autonómico pola Coruña na II lexislatura (1985-1989) por Coalición Popular e na III, IV e V lexislaturas (1989-2001) polo Partido Popular, pertenceu ás Comisións de Ordenación Territorial, Obras Públicas, Medio Ambiente e Servicios e Economía.

PERSOEIRO

Pintor italiano. O seu estilo inscríbese no gótico tardío con influencias do Renacemento alemán. Das súas obras destaca Adoración nocturna (1510) e Políptico do nacemento (1511), en San Giovanni d’Avigliana.

GALICIA

Actriz e pedagoga. Mestra de educación infantil, inicou a súa carreira teatral coa compañía Sarabela, coa que participou en diversos espectáculos como Cama de dous por dous para dous, co que obtivo o Premio Compostela de Interpretación, ou A Esmorga. Tamén traballou co Centro Dramático Galego en espectáculos como Un soño de verán e Leoncio e Helena.

GALICIA

Mestre de arquitectura, pai de frei Martín Sarmiento. Formouse na arte da arquitectura e en humanidades en Santiago de Compostela. Traballou, entre outras obras, no claustro das Procesións no mosteiro de Samos e na colexiata de Villafranca del Bierzo, a onde se trasladou en 1681. En 1682 trasladouse a Pontevedra, onde foi correo maior.

PERSOEIRO

Poeta e historiógrafo portugués. Na corte de Xoán I destacou polo seu labor político e artístico. Realizou a compilación e elaborou o prefacio do Cancioneiro Geral, que reúne a poesía producida en Portugal desde mediados do s XV ata 1516. Entre outras obras escribiu tamén a Miscelânea, longa composición rimada que recolle, a xeito de memorial, os eventos máis relevantes desta época, as “Trovas á morte de D. Inês de Castro” e o panexírico “Voda e feitos de D. João II”.

PERSOEIRO

Exiptólogo e teórico da lingua británico. Aprendeu exipcio antigo na Sorbonne con G. Maspéro e revolucionou a transcrición e elucidación dos textos literarios do antigo exipcio. Editou o The Journal of Egyptian Archaeology (1916-1921, 1934 e 1941-1946). Escribiu, entre outras obras, Egyptian Grammar (1927), un traballo que trata o exipcio medio e unha nova e particular mirada sobre as fontes dos xeroglíficos, The Theory of Speech and Language (1932), The Theory of Proper Names (1940) e Ancient Egyptian Onomastica (1947).

GALICIA

Concello da Terra de Celanova, situado na provincia de Ourense no S da Comunidade Autónoma de Galicia. Limita ao N cos concellos da Arnoia (O Ribeiro) e Cartelle (Terra de Celanova), ao L co de Ramirás (Terra de Celanova), ao S co de Quintela de Leirado (Terra de Celanova) e ao O cos de Cortegada (O Ribeiro) e Pontedeva (Terra de Celanova). Abrangue unha superficie de 28,3 km2 cunha poboación 1.060 h (2007), distribuída nas parroquias da Guía, O Pao, Poulo, San Lourenzo de Fustáns e O Val; ademais, un sector da poboación reside na parroquia de Penosiños, que ten a súa cabeceira e máis de tres cuartas partes do seu territorio no concello de Ramirás. A capital municipal é a vila de Sobrado, na parroquia de Poulo, situada a 42° 11’ de latitude N e 8° 5’ de lonxitude O, 45 km ao SO de Ourense e 152 km ao SL de Santiago de Compostela. Está adscrito ao partido xudicial de Celanova e á diocese de Ourense.
Xeografía física
Gomesende sitúase baixo o dominio...

GALICIA

Xornalista. Exerceu como director de relacións externas da TVG, director xeral de La Región Internacional, xefe do gabinete do director xeral da CRTVG e director da Axencia Galega de Noticias (AGN).

PERSOEIRO

Profesor e poeta. Coñecido como Sechu Sende, foi un dos activistas culturais ligados á plataforma Burla Negra e Nunca Máis. Da súa produción destacan o libro de poemas Odisea e a novela Orixe (Premio Blanco Amor 2004).

1. Forma prefixada de orixe grega que se emprega na formación de palabras co significado de ‘once’.

2. undeca-.

1. Relativo ou pertencente ao hendecágono.

2. Que ten once ángulos.

3. Que ten por base un hendecágono.

1. Que ten once sílabas.

2. erso de once sílabas de acentuación variable. A súa orixe pode establecerse nos versos latinos sáfico e senario iámbico, que cambiaron o seu carácter cuantitativo para converterse en versos rítmicos. Nos ss X e XI localízanse as primeiras mostras deste tipo de verso. No s XII incorporouse á poesía italiana, catalá e galego-portuguesa; nesta última puido existir un verso semellante ao hendecasílabo e do que deriva o verso de arte maior castelán. Garcilaso de la Vega foi un dos grandes cultivadores deste tipo de verso na lírica castelá. Segundo a acentuación, poden distinguirse os seguintes tipos de hendecasílabo: enfático, heroico, melódico, sáfico, dactílico, á francesa e galego antigo. E ste último equivale a un hexasílabo e mais un pentasílabo. Na lírica galega algúns autores como Aquilino Iglesia Alvariño, Faustino Rey Romero e Xosé Mª Álvarez Cáccamo cultivaron este tipo de metro.

PERSOEIRO

Político escocés. Líder laborista, presidiu a Conferencia de Desarmamento de Xenebra (1932). Foi Premio Nobel da Paz en 1934.