"Ya" (Contén)

PERSOEIRO

Místico e reformador hindú. Fundou unha seita vai ṣ hnava moi popular en Bengala e Orissa, e propagou unha devoción extremadamente emotiva a Kri ṣ hna.

DINASTIAS

Dinastía da antiga India do Deccan, orixe da casa real de Vātāpi, hoxe Bādāmi, en Hyderābād (543-757 e 975-1189). O reino fundouno o príncipe Pulakesin I no s VI, orixinario da rexión de Bijāpur, que subiu ao trono no 543 e os seus descendentes reinaron no Deccan ata o 757. Nese ano os Rāshtrakūta derrubaron a dinastía, pero unha segunda dinastía dos Chālukya gobernou en Kaalyāni, preto de Bombai (975-1189).

PERSOEIRO

Emperador da India (321?-296 a C). Xeneral da dinastía dos Nanda que, despois de derrocar o rei Mahāpadma Nanda de Magadha, fundou o Imperio Maurya. Estendeu os seus dominios polo N da India, co que iniciou o gran imperio que continuaron Bindusāra e Aśoka o Grande. Derrotou a Seleuco I Nicátor, que pretendía recuperar os territorios que conquistara Alexandre o Grande no val do Indo, e asinaron un tratado de paz (305 a C). Estableceu a capital en Pā ṭ aliputra.

PERSOEIRO

Astrofísico indio. Estudiou as estrelas ananas brancas e determinou a súa masa máxima (límite de Chandrasekhhar) e tamén a do núcleo de helio dunha estrela (límite de Chandrasekhar-Schönberg). Investigou tamén sobre a transferencia de enerxía por radiación e convección ás atmosferas estelares, e a polarización da luz emitida por determinadas estrelas. Recibiu, xunto con W. Fowler, o Premio Nobel de Física en 1983. Entre as súas obras, cómpre destacar An Introdution to the Study of Stellar Struture (Unha introdución ao estudo da estrutura estelar, 1939) e The Mathematical Theory of Black Holes (A teoría matemática dos buracos negros, 1983).

RIOS

Río de Tailandia formado pola unión do río Ping e Yom. Con dirección N-S, pasa por Bangkok e desemboca en forma de delta no golfo de Krung Thep. Constitúe a principal vía de transporte interna do país.

CIDADES

Cidade do sheng de Liaoning, na rexión NL, en China (222.394 h [1990]).

SERRAS

Serra de Taiwán, situada na parte oriental da illa, cunha dirección N-S (3.950 m).

CIDADES

Cidade do estado de Bolívar, Venezuela. Trátase dun centro comercial que resultou da fusión de Puerto Ordaz, San Félix, Matanzas, Caruachi e Castillito, na confluencia dos ríos Orinoco e Caroní (590.189 h [1996]). A poboación experimentou un gran crecemento debido á expansión económica.

PERSOEIRO

Escultor. Estudiou debuxo con Josep Berga i Boix e escultura na École des Beaux Arts de Toulouse (1897). En 1900 trasladouse a París e foi discípulo de Rodin. No Salon des Artistes Français de 1907 presentou a obra Turment (Tormento) e no Salon de la Societé Nationale de 1908 Crepuscle (Crepúsculo). A amizade coa bailarina Isadora Duncan permitiulle realizar os seus debuxos máis espontáneos ao redor da danza. Realizou monumentos públicos como Serenidad sobre las ruinas de la vida, no cemiterio de San Isidro de Madrid, e retratos como o de Clara Stuart Merrill (1926). As súas obras simplificáronse e liberáronse de todo sentimento. Con Maillol, Clarà representou a reacción clasicista de raíz mediterránea diante do modernismo de raíz xermánica e do impresionismo rodiniano. Foi membro da Real Academia de San Fernando de Madrid (1925). Entre os galardóns que recibiu destacan a medalla de honor da Exposición Internacional de Barcelona de 1929 con Repòs...

DEPARTAMENTOS

Departamento de Honduras (5.196 km2; 257.000 h [estim 1991]). Foi fundada por Alonso de Cáceres (1537) co nome de Santa María de Comayagua, que cambiou no ano 1543 polo de Nueva Valladolid. A capital é Comayagua (52.300 h [1994]).

PERSOEIRO

Historiador da arte, marqués de Lozoya. Foi catedrático de Historia da Arte nas universidades de València, Madrid e Navarra, director xeral de Bellas Artes (1939-1951), director da Academia Española de Bellas Artes en Roma (1952-1957) e presidente da Real Academia de Bellas Artes de San Fernando (1972-1978). Colaborou co Anuario Brigantino, onde publicou o discurso “De los juegos florales de 1946” (1951) e nos libros Santiago en España, Europa y América (1971) e Coruña, paraíso del turismo (1973). Escribiu, entre outras obras, Historia del arte hispánico (1931-1942), Santiago Apóstol: Patrón de las Españas (1940), Santiago de Compostela: la catedral. Historia, arquitectura, arte, devoción, peregrinación (1965), Sotomayor (1968) e Historia de España (1969-1970).

PERSOEIRO

Escritor, economista e político. Trala súa militancia no partido republicano de Salmerón, foi acusado de participar nos atentados cometidos polos anarquistas durante o ano 1896 en Barcelona. Despois de pasar uns anos en Madrid, regresou a Catalu-nya en 1903 como líder dos catalanistas republicanos. Foi un dos fundadores do Institut d’Estudis Catalans (1907), centro no que presidiu a sección de ciencias. En 1909 foi nomeado presidente da Unión Federal Nacionalista Republicana e director de El Poble Català. A partir dese momento incrementou a súa actividade política: foi rexedor do concello de Barcelona en 1909, deputado a Cortes en 1910 e 1914 e, aínda que abandonou a política en 1916 tralo fracaso do Pacto de Sant Gervasi (1914), tomou parte activa na campaña pola autonomía de Catalunya en 1918. En 1931, trala instauración da República, volveu á política como membro da comisión redactora do Estatut d’Autonomia. Foi conselleiro de Xustiza e Dereito da Generalitat en 1933 e deputado...