"Josep" (Contén)

PERSOEIRO

Compositor. Gracias a amizades do mundo musical vienés (Gluck, Metastasio e o seu mestre N. Porpora) foi aceptado como director da orquestra privada do conde Morzin (1759-1761), para a que escribiu as primeiras sinfonías. Cando se desfixo a orquestra, pasou ao servizo de Pál Antal Esterházy de Galántha (1761) e, ao ano seguinte, ao do seu irmán e herdeiro Miklós Jószaf, que o nomeou kapellmeister (1766) da súa orquestra privada, unha das mellores de Europa. Isto permitiulle compoñer obras de dimensións pouco usuais na época e óperas. Tamén compuxo música eclesiástica, como o Stabat Mater (1767) e a Missa Sanctae Ceciliae (1773). Especialmente importante é o gran número de sinfonías deste período, nas que se quixo ver o antecedente do movemento Sturm und Drang. Os cuartetos de corda acadaron xa cos do opus 20 un alto grao de perfección, ata o punto de que se ben non foi o creador do cuarteto, si un dos seus máximos impulsores. Convidado por J....

PERSOEIRO

Físico estadounidense. Fixo importantes investigacións no campo do electromagnetismo, sobre a autoindución e a extracorrente. En 1826 perfeccionou o electroimán.

PERSOEIRO

Compositor. En 1812 obtivo o Premio de Roma. Dedicouse principalmente á opera cómica. Tamén escribiu ballets, música sinfónica e de cámara.

PERSOEIRO

Botánico inglés. Fixo diversas viaxes de exploración, foi director dos Kew Gardens (1865-1885) e presidiu a Royal Society (1872-1877). Xunto con Georges Betham publicou Genera Plantarum (1862-1883) e iniciou a publicación dos Index Kewensis, rexistro de todos os nomes de plantas, publicados e descritos independentemente de toda lexitimidade ou prioridade dos nomes rexistrados.

PERSOEIRO

Cantante estadounidense de pop-rock. Coñecido como Michael Jackson, deuse a coñecer co grupo Jackson Five. Converteuse, na década de 1980, nunha das figuras mundiais da música xuvenil. Gravou, entre outros, os discos Thriller (1982), con máis de 40 millóns de copias vendidas, Bad (1987), Dangerous (1991), History (1995) e Unbreakable (2001). Morreu no ano 2009 dun paro cardiaco aos 50 anos na súa casa de Bel Air en Florida.

PERSOEIRO

Inventor. Fillo dun tecedor de brocados, traballou cos teares do seu pai. En 1801 inventou unha máquina rudimentaria (a máquina jacquard) que simplificaba a reprodución dos debuxos nos tecidos, á vez que permitía a obtención de mostras máis grandes. En 1806 foi declarada de utilidade pública.

PERSOEIRO

Militar francés. Participou na defensa de París (1870) e posteriormente traballou en diversas prazas fortes francesas e nas colonias (Tonquín, Sudán, Madagascar). Xeneral de brigada (1902), ascendeu a xefe do Estado Maior do exército e vicepresidente do Consello da Guerra (1911). Ao comezo da Primeira Guerra Mundial, comandaba os exércitos do N e do NL, cos que formou unha liña de resistencia ao N de París e venceu na Batalla do Marne (6-13 de setembro de 1914). Nomeado comandante en xefe dos exércitos franceses (1915), despois do ataque alemán a Verdun, dirixiu a ofensiva do río Somme, entre xullo e outubro de 1916. En decembro dese ano foi substituído e nomeado mariscal de Francia. Postumamente publicáronse dous volumes de Memoires (1932).

PERSOEIRO

Trobador portugués (Estremadura portuguesa ou Lisboa) de orixe xudaica. Activo entre finais do s XIII e comezos do s XIV, estivo vinculado á corte de don Denís. O Cancioneiro da Biblioteca Nacional e o Cancioneiro da Biblioteca Vaticana só lle atribúen unha tenzón con Estevan da Guarda; as lagoas que presenta este texto, xunto á complexidade do léxico administrativo-fiscal, fan que sexa difícil descifrar a carga irónica e mordaz da disputa.

PERSOEIRO

Físico galés. Estudiou en Cambridge e, sendo aínda estudiante, descubriu en 1962 o efecto que leva o seu nome sobre as propiedades supercondutoras dos metais a baixa temperatura. Recibiu o Premio Nobel de Física (1973), compartido por L. Esaki e L. Giaever.

PERSOEIRO

Actor cinematográfico e teatral sueco. A súa traxectoria está ligada basicamente á obra de Ingmar Bergman, con obras como Nara Livet (1957), Vargtimmen (1967), Em passion (1970), Scenner ur ett aktenskap (1973) e Fanny och Alexander (1982).

PERSOEIRO

Economista. En Les crises commerciales et leur retour périodique en France, en Angleterre et aux Etats Unis (1860) estudiou o papel das crises dentro do ciclo económico.

PERSOEIRO

Botánico e médico. Participou na expedición a Perú de C. de la Condamine. Introduciu en Europa o heliotropo e diversas plantas ornamentais.

PERSOEIRO

Matemático frances. Licenciouse en ciencias pola universidade da Sorbonne en 1913. Contribuíu a crear e desenvolver moitas das ramas da matemática pura e aplicada. Foron transcendentes as súas achegas á mecánica de fluídos, análise, probabilidade, teoría das ecuacións funcionais e teoría xeneralizada da información, entre outras.

PERSOEIRO

Político congolés. Dirixente do movemento ABAKO, independentista e federalista, foi o primeiro presidente da República Democrática do Congo (1960-1965), ata o golpe de estado do coronel Mobutu.

PERSOEIRO

Actor e director cinematográfico. Coñecido como Buster Keaton, creou un personaxe de aparencia imperturbable, entre a candidez e o cinismo, en filmes como The Cameraman (1928) ou Steamboat Bill Jr. (1928). Como director evidenciou un gran sentido do ritmo e da construción dramática de filmes como Cops (1922), The Navigator (1924) ou The General (1927), nos que tamén participou como actor. Coa aparición do cine sonoro iniciou a súa decadencia.

PERSOEIRO

Novelista francés. Escribiu Mary de Cork (1925), Belle de jour (1929), levada ao cine por Luis Buñuel; L’armée des ombres (1929), Le lion (1958) e Les cavaliers (1967).

PERSOEIRO

Xornalista e militar francés. En València asociouse con Pascual Marín para fundar en 1790 o Diario de Valencia, do que foi director. Fundou en Sevilla o Diario Histórico y Político de Sevilla (1792-1793) e, en Cádiz, El correo del Postillón (1794) e Diario Mercantil de Cádiz (1802).