"CIA" (Contén)

CABOS

Cabo da costa nororiental de Nicaragua, no mar das Antillas, preto da fronteira con Honduras (Costa dos Mosquitos).

DEPARTAMENTOS

Departamento de Honduras (16.630 km2; 37.000 h [estim 1991]). A capital é Puerto Lempira (2.033 h [1988]).

1. Relativo ou pertencente a A. Gramsci.

2. Que ou quen é partidario das ideas de A. Gramsci.

GALICIA

Escultor. A súa formación foi autodidacta. Realiza unha obra de caracter figurativo, na que traballa a madeira, a pedra e o bronce cunha valoración do oco e do espacio. As súas últimas obras, realizadas en madeira e pedra, son multiposicionais, pois cada peza pode ter varias posicións. Realizou exposicións individuais e participou, entre outras mostras colectivas, en diversas convocatorias da Bienal de Pontevedra, en Les Salons des Nations à Paris (1983), Galicia Terra Única (1997) e Colectiva Galaico Portuguesa (Chaves, 2002). Recibiu o Primer Premio del Instituto Social de Tiempo Libre (1979).

ENTRADA LARGA

Estado da Europa mediterránea, no extremo meridional da Península Balcánica. Limita ao NO con Albania, ao N con Macedonia e Bulgaria, ao NL con Turquía, ao L co Mar Exeo, ao S co Mar Mediterráneo e ao O co Mar Xónico (131.957 km2; 10.964.080 h [2001]). Ademais comprende un gran número de illas que rodean a súa costa. Esténdese entre os 35° e 42° de latitude N e os 19° e 30° de lonxitude L. A capital é Atenas.
Xeografía física

Relevo e xeoloxía
Grecia é un país montañoso, cun relevo moi fragmentado, formado por macizos e sistemas montañosos polos que discorren concas interiores. Malia todo, a metade do seu territorio atópase por debaixo dos 500 m de altitude e a máxima altitude non sobrepasa os 3.000 m (monte Olimpo [2.918 m]). Pódense distinguir tres rexións: Grecia setentrional, Grecia central e a península do Peloponeso. A primeira, Grecia setentrional, está formada por Macedonia, Tracia e Epiro. Macedonia...

PERSOEIRO

Político. Militante do PCE desde 1936, foi elixido membro do Comité Central en 1954. Exiliado desde a fin da Guerra Civil, volveu a España en 1959 e fíxose cargo da dirección do partido na clandestinidade. Detido en 1962, foi condenado a morte e executado, acción que deu lugar a fortes protestas da comunidade internacional contra o réxime de Franco.

PERSOEIRO

Médico. Estudiou medicina na Universidad de València e despois marchou a EE UU, onde colaborou con Severo Ochoa e Arthur Kornberg nas investigacións sobre os ácidos nucleicos. Foi profesor de medicina e bioquímica da Universidade de Kansas (1959), profesor visitante na Universidade de California (1960-1970), profesor e xefe do departamento de bioquímica e bioloxía molecular da facultade de Medicina da Universidade de Kansas (1962-1973), e fundador e director da Escola de Formación de Investigadores. Publicou máis de 350 traballos de investigación en revistas de prestixio internacional, con contribucións en diversos campos como a fixación do CO2 na síntese da urea, o metabolismo do fosfoglicerato, a degradación de pirimidinas (descubriu, identificou e purificou os enzimas que interveñen neste proceso), e a regulación enzimática. É doutor honoris causa pola Universidade de Kansas e a Universitat Politècnica de València. Foi proposto en diversas ocasións para o premio Nobel...

PERSOEIRO

Escritor e historiador cinematográfico. Autor de diversas obras sobre os medios de comunicación audiovisual: La televisión (1965), Historia del cine (1969), McCarthy, la caza de brujas (1970), El lenguaje de los cómics (1972), Comunicación y cultura de masas (1977) ou 100 años de cine (1982). Codirixiu, con Vicente Aranda, a película Brillante porvenir. En 1990 foi nomeado presidente da Asociación Española de Historiadores de Cine. Foi guionista de Espérame en el cielo (1987) e El llarg hivern (1991). Foi galardoado co Premi de Cinematografia da la Generalitat de Catalunya.

PERSOEIRO

Humanista italiano. Xunto con N. Maquiavelo foi un dos máximos representantes da meditación política e historiográfica no Renacemento italiano. Das súas obras destacan Storie fiorentine (1509), Ricordi politici e civili (1528-1530) e Storia d’Italia (1537-1540).

PERSOEIRO

Enxeñeiro. Experimentou coa telegrafía sen fíos (1914). Director de Radiosola, realizou a primeira demostración radiofónica en Barcelona (1923). Creou a Asociación Nacional de Radiodifusión e foi o fundador técnico de Radio Barcelona (1923). Con C. Lemoine e F. Elías Riquelme fundou Orphea Films, os primeiros estudios cinematográficos sonoros en España (1932). Dirixiu tamén a Revista Electrotécnica en Barcelona (1931-1971).

PERSOEIRO

Rei de Escocia (1165-1214), irmán e herdeiro de Malcolm IV. Nun intento por recuperar Northumbria, enfrontouse a Enrique II de Inglaterra, quen o derrotou na Batalla de Alnwick (1174), obrigándoo a asinar o Tratado de Falaise (8.12.1174), en que o monarca escocés se declaraba vasalo do inglés. Recuperou a soberanía sobre Escocia tras pagar a Ricardo I de Inglaterra 10.000 merks para a Terceira Cruzada.

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1523-1560), primeiro monarca da dinastía Vasa. De nome Gustavo Eriksson Vasa, foi feito prisioneiro por Cristián III de Dinamarca na Batalla de Brännkyrka (1518). De volta a Suecia (1250), dirixiu a loita pola emancipación do poder dinamarqués e foi nomeado administrador do reino (1521). Trala expulsión dos dinamarqueses, o Riksdag da cidade de Strängnäs proclamouno rei (1523). Convertido ao luteranismo (1527), asumiu a xefatura da Igrexa sueca e confiscou todos os bens da Igrexa Católica. Practicou unha política centralista na que reprimiu as continuas revoltas populares, potenciou o desenvolvemento industrial e comercial do país e transformou Suecia nun estado monárquico hereditario (1544).

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1611-1632), fillo e sucesor de Carlos IX de Suecia. Acabou coas guerras contra os dinamarqueses, cos que asinou a Paz de Knäred (1613), na que renunciaba a Finnmark a cambio da libre circulación dos seus navíos nos estreitos controlados por Dinamarca; e contra os rusos, cos que asinou a Paz de Stolbova (1617), na que se aseguraba a posesión de Ingria, Estonia e a Carelia oriental. Envolto na Guerra dos Trinta Anos (1618-1648), atacou Polonia, onde ocupou Rigga, Dorpat (1621) e os portos de Prusia occidental (1625). No eido da política interior destacou polas súas reformas, desenvolveu o ensino público e fundou varias universidades, elaborou un novo Código Xudicial (1614), e creou os tribunais de apelación de Estocolmo, Åbo e Dorpat, e reformou o exército sueco. Escribiu numerosas poesías en alemán e sueco.

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1771-1792), fillo e herdeiro de Adolfo Federico II de Suecia. Educado en Francia, gobernou inspirado polos principios do Despotismo Ilustrado, que o levaron a proclamar a liberdade de prensa (1774), a tolerancia relixiosa (1781) e a promulgar en 1789 a Acta de Unión e de Seguridade, pola que obtiña poderes absolutos e ao mesmo tempo proclamaba a igualdade xurídica de todos os cidadáns. Promoveu a fundación de institucións como a Academia Sueca (1786) e a Ópera de Estocolmo. Rexeitado pola nobreza, morreu asasinado, feito que inspirou o libreto da ópera de G. Verdi Un ballo in maschera.

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1792-1809), fillo de Gustavo III. Contrario ás correntes revolucionarias, aliouse co Reino Unido e Rusia (1805) para loitar contra a Francia de Napoleón, o que supuxo a perda da Pomerania (1807) e de Finlandia (1808) a mans de franceses e rusos. En 1809 o Parlamento sueco obrigouno a abdicar e proclamou unha monarquía constitucional na figura do seu tío Carlos XIII.

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1907-1950), fillo de Oscar II e de Sofía de Nassau. Aínda que mantivo a Suecia neutral, durante a Segunda Guerra Mundial deixou transitar material de guerra (1940) e tropas alemanas (1941).

PERSOEIRO

Rei de Suecia (1950-1973), fillo e herdeiro de Gustavo V. Formado nas universidades de Uppsala e Oslo, foi un importante mecenas e coleccionista de arte. Destacou tamén polas escavacións que realizou en Chipre, Grecia e Italia.