"GB" (Contén)

DEPARTAMENTOS

Departamento de Costa do Marfil (3.850 km2; 203.730 h [1988]). Ocupa unha superficie de altitudes inferiores aos 200 m, próxima ao litoral do Golfo de Guinea. Cultivos forestais (madeiras preciosas) e de plantación (cacao, café, plátano). A capital, Agboville (26.914 h [1988]), ao NO da capital do estado, Abidjan, está situada no ferrocarril entre esta cidade e Ouagadougou (Burkina Faso).

PERSOEIRO

Irmán pequeno de Khublai e Möngke. Á morte de Möngke (1259), axudado polos príncipes mongois contrarios a Khublai, é proclamado sucesor do khanato (1260), pero Khublai venceuno sen grande esforzo.

PERSOEIRO

Presidente de Nixeria (1985-1993). Membro da etnia fulani, recibiu adestramento militar na India, en Gran Bretaña e nos EE UU. Sendo xefe do Estado Maior do exército nixeriano -cargo ao que accedera en 1984-, dirixiu o golpe de estado do 27 de agosto de 1985 que o nomeou Presidente de Nixeria. Levou a cabo unha serie de reformas constitucionais que pretendían estabilizar politicamente o país e equilibrar a convivencia entre as etnias. Derrotado por Abiola nas eleccións, declarounas nulas e nomeou un goberno dirixido por Adegunle Oladeinde Shonekan, quen dirixiu o país ata que un novo golpe de estado militar os derrocou e tiveron que exiliarse (1993).

PERSOEIRO

Presidente de Nixeria (1985-1993). Membro da etnia fulani, recibiu adestramento militar na India, en Gran Bretaña e nos EE UU. Sendo xefe do Estado Maior do exército nixeriano -cargo ao que accedera en 1984-, dirixiu o golpe de estado do 27 de agosto de 1985 que o nomeou Presidente de Nixeria. Levou a cabo unha serie de reformas constitucionais que pretendían estabilizar politicamente o país e equilibrar a convivencia entre as etnias. Derrotado por Abiola nas eleccións, declarounas nulas e nomeou un goberno dirixido por Adegunle Oladeinde Shonekan, quen dirixiu o país ata que un novo golpe de estado militar os derrocou e tiveron que exiliarse (1993).

CIDADES

Cidade de China, na rexión do Leste, ao NO de Nanquín (449.245 h [1990]).

PERSOEIRO

Político tory inglés. Tivo unha actuación decisiva no Tratado de Utrecht (1713). Acusado de conspiración a favor de Xacobe Estuardo, fuxiu a Francia, onde foi ata 1715 secretario de Estado do pretendente á Coroa. Escribiu Reflections upon Exile (Reflexións sobre o exilio, 1716) e Idea of a patriot King (A idea dun rei patriota, 1749).

PERSOEIRO

Matemático e filósofo neerlandés. Foi profesor na Universidade de Amsterdam (1912-1955), un dos fundadores da topoloxía moderna e o principal representante da escola matemática intuicionista, que se opón ás escolas axiomática de D. Hilbert, e loxicista, de G. Frege, G. Peano e B. Russell. A postura intuicionista négase a aceptar a existencia do infinito actual e o principio lóxico do terceiro excluído, e só considera como entes matemáticos os que se poden obter construtivamente. Os seus traballos básicos desenvolvéronse no campo da epistemoloxía e da fundamentación das matemáticas. É autor de Intuitionism and Formalism (Intuicionismo e formalismo, 1914), Zur Begründung der intuitionistischen Mathematik (Fundamentación da matemática intuicionista, 1924-1927) e Consciousness, Philosophy and Mathematics (Consciencia, filosofía e matemáticas, 1948).

PERSOEIRO

Físico e enxeñeiro inglés. Estudiou os fenómenos termodinámicos relacionados cos enxeños de vapor de auga. Introduciu o termómetro de resistencia de platino, máis exacto ca os anteriores, e propuxo unha ecuación de estado coñecida como ecuación de Callendar.

PERSOEIRO

Rei de Wessex (802-839). Exiliado na corte de Carlomagno durante o reinado de Offa de Mercia, recuperou o seu reino (802) e ampliou os seus dominios aos reinos de Kent, Cornualla e Mercia (825). Foi o primeiro monarca saxón recoñecido como soberano de toda Inglaterra (828) e cara ao 830 foi recoñecido soberano de East Anglia e Northumbria.

PERSOEIRO

Bispo (732-735) e arcebispo de York (735-766). Discípulo de Beda o Venerable, foi o primeiro arcebispo da diocese. Reformou e organizou a súa arquidiocese coa introdución do sistema parroquial e fundou a escola de York.

CIDADES

Cidade do condado de Malmöhus, Suecia, no län de Escania (117.737 h [2000]). Situada no estreito de Resund, é un núcleo industrial importante, con construción naval, industria electromecánica e do calzado. Do seu patrimonio cultural destacan a Mariakyrkan (s XIV), a torre Kärnan (s XVII) e o castelo de Sofiero (s XIX).

PERSOEIRO

Escritor alemán. É autor de Rembrandt als Erzieher (Rembrandt educador, 1890), en que postulaba unha rexeneración do pobo xermánico representada na figura do pintor holandés.

1. Relativo ou pertencente aos mangbetu ou á súa lingua.

2. Individuo do pobo mangbetu.

3. Pobo que habita as ribeiras do Uelé, afluente do Congo, na República Democrática do Congo. Dedícanse á agricultura, traballan a madeira, o coiro e o marfil e tamén son comerciantes. A súa organización social é moi complexa e fortemente xerarquizada.

4.   Lingua do phylum nilo-sahariano que fala o pobo mangbetu.

CIDADES

Cidade do sheng de Zhejiang, China, situado na rexión do Leste (552.540 h [1990]) Situada na confluencia do Yongjiang e do Yaojiang, é un porto fluvial. Sede dunha antiga colonia portuguesa (1522-1542), foi un dos primeiros portos abertos ao comercio europeo polo Tratado de Nanquín (1843). Ao S da cidade atópase a pagode de Tian Fengta.

PERSOEIRO

Escritor noruegués. De tendencia simbolista, rompeu coa época naturalista no seu país. Da súa produción destacan Digte (Poemas, 1893), To novelletter (Dúas narracións, 1895), Korset (A cruz, 1896), a obra de teatro De røde dreaber (As gotas vermellas, 1897) e En praests dagbog (Diario dun pastor, 1900).

CIDADES

Cidade do estado de Oyo, Nixeria (730.000 h [1996]). É unha cidade agrícola onde destacan os cultivos de cereais, cacao e algodón. Conta tamén con industrias téxtiles.