consoante

Ex: ca-sa, a-mo, cus-tas). Non obstante, tamén se recoñece a existencia dun grupo de fonemas a medio camiño entre as consoantes e as vocais, chamados líquidos, pola súa capacidade para acomodarse ó contorno silábico. A fonética articulatoria estableceu, a partir de P. Menzerath, que a consoante consiste nun movemento de constrición ó paso do aire polo centro da cavidade bucal, seguido doutro de abertura, cun mínimo articulatorio entre estes dous puntos. Outros fonetistas, como G. Straka, precisaron que na articulación das consoantes interveñen fundamentalmente os músculos elevadores das cavidades supraglóticas, que son os que producen a constrición característica destes fonemas. Non se consideran consoantes, por exemplo, os sons aproximantes do alemán ou do inglés, xa que non se produce esa constrición característica; e tampouco se consideran consoantes aqueles sons articulados fóra da cavidade bucal, como os glides glotais ou faringais do árabe. Acusticamente, a consoante defínese pola ausencia ou pola inestabilidade frecuencial dos seus formantes, en oposición ós formantes sempre presentes e estables das vocais. Cada un destes criterios orixina unha clasificación diferente para os fonemas consonánticos do galego: a primeira división, a partir do trazo da sonoridade ou vibración das cordas vocais, distingue as consoantes sonoras ou fluídas (/b/, /d/, /g/, /m/, /n/, /?/, /?/, /l/, /¥/, /?/, /r/), con vibración, das xordas ou tensas (/p/, /t/, /k/, /f/, /?/, /s/, /?/, /tÙ?/), sen vibración. Segundo o modo de articulación, clasifícanse en oclusivas ou interruptas (/b/, /p/, /d/, /t/, /g/, /k/), con obstrución, polos órganos supraglóticos, da corrente de aire procedente dos pulmóns (a este grupo pertencen tamén os clics e as consoantes exectivas, propias das linguas caucásicas, africanas e amerindias); fricativas ou continuas (/f/, /?/, /s/, /?/), nas que os órganos se achegan sen consumar o contacto; africadas (/tÙ?/), con sucesión dun momento oclusivo e outro fricativo; líquidas ou soantes, subdivididas en laterais (/l/, /¥/) porque permiten a saída do aire por un lado, ás veces polos dous, da cavidade bucal, e vibrantes (/?/, /r/), caracterizadas por un ou máis contactos moi breves entre unha parte da lingua e unha zona palatal; e nasais (/m/, /n/, /?/, /?/) nas que interveñen resonancias nasais ó abrirse a canle rinofarínxea. Segundo o punto de articulación, as consoantes clasifícanse de acordo cos órganos activos e pasivos que interveñen na realización: bilabiais (/p/, /b/, /m/), se se achegan ou xuntan os dous labios; labiodentais (/f/), se interveñen o labio inferior e o bordo dos incisivos superiores; dentais (/d/, /t/), se o ápice da lingua se apoia contra a cara interna dos incisivos superiores; interdentais (/?/), cando o ápice da lingua se coloca entre os incisivos superiores e inferiores; alveolares (/s/, /n/, /l/, /?/, /r/), se o ápice da lingua contacta cos alvéolos; palatais (/?/, /tÙ?/, /?/, /¥/), cando o predorso da lingua contacta co padal duro; e velares (/g/, /k/, /?), se o dorso da lingua entra en contacto co veo do padal.

Ex: A palabra “xefe” ten dúas consoantes.