escala

escala

(< lat scala)

  1. s f

    Utensilio formado por dúas barras longas e paralelas que se unen por travesas equidistantes, que fan a función de chanzos para subir ou descender. Pode ser portátil ou mecánica e adaptada a un vehículo.

    Sinónimos: esqueira.
    1. s f

      Serie graduada ascendente ou descendente con relación a unha calidade ou aspecto común.

    2. s f [MÚS]

      Sucesión de sons dispostos segundo un modo ou sistema determinado. As escalas diferéncianse pola distribución das distancias entre as notas e pola súa altura inicial. No s XI, Guido d’Arezzo deulle nome a cada unha das notas do hexacordio: ut, re, mi, fa, sol, la, sílabas iniciais de cada hemistiquio da primeira estrofa do himno a san Xoán Bautista. Máis tarde agregouse un sétimo grao, denominado si. A sílaba ut, difícil de cantar, cambiouse no s XVII pola sílaba do. Nos países xermánicos e anglosaxóns empréganse letras do alfabeto. O sistema musical europeo aparecido na Idade Moderna baséase en dous tipos de escala: a diatónica e a cromática. A primeira, denominada tamén escala natural, dispón as sete notas en cinco tons e dous semitóns de intervalos. Segundo a distribución destes entre as notas, a escala será de modo maior ou menor. A escala cromática divídese en doce notas e está formada por semitóns. Hai outros tipos de escala como, por exemplo, a pentatónica (cinco sons no ámbito dunha oitava).

    3. escala de grises [INFORM]

      Gama dos grises dunha imaxe medidos por un escáner fotográfico.

    4. escala de proxección [IND/ARTE]

      Película positivada cunha serie de aumentos de densidade dende a transparente á opaca, coa que se avalía a exposición necesaria para o positivado.

    5. escala gradual de penas [DER]

      Cada unha das series de penas ordenadas nos códigos de maior a menor gravidade, para adaptarse á índole, aos graos e ás circunstancias dos delitos e da participación dos culpables.

    6. escala hedónica [ALIM]

      Sistema de valoración numérica utilizado na técnica de cuantificar a aceptación nutritiva dun alimento, xeralmente a través do sabor. Comprende dende o valor 9, que significa ‘agrada extraordinariamente’, ata o 1 ou ‘desagrada extraordinariamente’, pasando polo valor medio 5 que indica ‘non agrada nin desagrada’.

    1. s f

      Liña graduada dividida en partes iguais ou desiguais, empregada para medir calquera cousa.

    2. escala absoluta de temperatura [FÍS]

      Escala de temperatura na que a orixe, o cero absoluto, representa a temperatura á que a presión dun gas ideal é nula, polo que non pode haber valores negativos. Hai dúas escalas absolutas de temperatura que son a Kelvin e a Rankine.

    3. escala de enfoque [IND/ARTE]

      Escala de distancias de números ou símbolos que aparece sinalado no obxectivo para saber a distancia á que se está enfocando.

    4. escala de mareas [XEOG]

      Instrumento para medir o nivel das augas do mar, construído cunha madeira vertical dividida en centímetros e decímetros.

    5. escala de Richter [XEOL]

      Escala graduada do 1 ao 10 que se utiliza para medir a intensidade dos movementos sísmicos.

    6. escala termométrica/de temperatura [FÍS]

      Relación entre a temperatura e a magnitude termométrica utilizada. As máis importantes son a de Celsius, a Fahrenheit, a Kelvin e a Rankine.

    1. s f [BÉL]

      Parte do persoal profesional dun exército, arma ou corpo que, polo seu contido e procedencia, constitúe un conxunto especial e diferenciado, agrupado en función da súa antigüidade.

    2. s f [DER]

      Clasificación dos funcionarios dunha corporación segundo o lugar de traballo, a antigüidade ou os méritos, entre outros factores. Comporta diferencias en canto á autoridade e aos emolumentos.

    3. escala social [SOCIOL]

      Serie de persoas ou estamentos que forman a sociedade, graduada segundo as súas categorías.

  2. s f [XEOG]

    Relación da distancia entre a representación de dous puntos nun mapa e a distancia real deses dous puntos na superficie da Terra. Pódese expresar por medio dun cociente numérico (p ex 1:25.000, no que 1 cm no plano equivale a 250 m no mapa), ou mediante unha barra graduada (escala gráfica). A elección da escala faise en función do uso que se desexe facer do mapa. Canto maior sexa a escala, é dicir, canto máis pequeno sexa o denominador, os elementos representados terán un detalle máis grande.

  3. s f

    Importancia maior ou menor de algo, como un negocio ou un asunto.

    Ex: Crearon un negocio a grande escala.

  4. s f
    1. Lugar en que para unha nave para efectuar un embarque ou desembarque de persoas ou mercadorías entre o punto de orixe e o de destino.

    2. Parada que realiza calquera nave de transporte entre o punto de orixe e o de destino para cargar ou descargar pasaxeiros ou mercadoría.

  5. s f [HIST]

    Praza comercial establecida polos países europeos en territorios dominados polos musulmáns. Ata o s XV tratáronse de concesións de carácter gratuíto, pero desde 1470 pasaron a rexerse polo sistema de capitulacións que garantía a liberdade de comercio e navegación. Distinguíronse entre escalas de Levante, entre outras, os portos entre Esmirna e Alexandría e O Cairo; e as escalas de Berbería, entre outras, Trípoli e Tunes.

  6. escala móbil [DER/ECON]

    Fórmula xurídica mediante a que o prezo de certos produtos sometidos a taxas, a renda dos arrendamentos rústicos ou urbanos, ou o salario establecido nun contrato, varían de acordo coas flutuacións dun elemento ou indicador económico externo á relación xurídica, e que produce unha revisión automática e periódica daqueles.

Palabras veciñas

escaiolar | escaiolista | Escairón | escala | Escala, l’ | escalable | escalada