Hugo, Victor

Poeta, novelista e dramaturgo francés. É o máis fecundo dos autores franceses románticos, cunha obra heteroxénea que domina todo o s XIX. En Odes et poésies diverses (1822; edición definitiva en 1828 Odes et ballades) o seu estilo evolucionou dun clasicismo estricto cara a unha liberdade xa influída polo romanticismo. Con Les orientales (1829), reivindicou e manifestou unha actitude humanitaria, coa que seguía a moda cosmopolita do Cenáculo romántico e chamaba a atención sobre as influencias gregas. As escolmas publicadas entre 1831 e 1840 -Les feuilles d’automne, Les chants du crépuscule, Les voix intérieures, Les rayons et les ombres-, manifestan a proxección da serenidade e do intimismo no tratamento dos temas da natureza, o amor e a patria. A súa obra poética sufriu unha interrupción, debida, en parte, á súa actividade política. Participou na revolución de 1848 e opúxose a Napoleón III; en 1851 exiliouse en Bélxica, despois en Jersey e finalmente en Guernsey, ata a caída do Imperio (1870). As obras poéticas compostas durante este período figuran entre as mellores do poeta: Les châtiments (1853), na que censura a Napoleón III, Les Contemplations (1856) e La légende des siècles (1859). Tralo seu exilio publicou L’art d’être grand-père (1877) e algúns libros influídos claramente por Voltaire, como Le pape (1878) ou Religion et religions (1880). O seu teatro contribuíu ao triunfo do drama romántico, definido no prólogo de Cromwell (1827) e representado posteriormente por Hernani (1830), a primeira obra na que se manifesta o enfrontamento dos clásicos e a nova xeración de románticos. As outras obras -Le roi s’amuse (1832), Marie Tudor (1833), Angelo tyran de Padoue (1835) e Ruy Blas (1838)-, repetiron os principios definidos en Cromwell: a barreira do elemento cómico co tráxico, o realismo ou a combinación de xéneros. A serie rematou cun drama prewagneriano, Les burgraves (1843), que foi probablemente o único fracaso na súa carreira literaria. Hugo comezou a escribir novelas con Bug-Jargal (1819), obra que pertence ao xénero de novelas “negras”, que co tempo se puxeron de moda. Con Le dernier jour d’un condamné (1829), manifestou a súa oposición á pena de morte, e en Claude Gueux (1834), apareceu o tema que desenvolveu máis adiante en Les misérables. A parte de Han d’Islande (1832), a novela máis romántica de Hugo é Notre-Dame de Paris (1831). Durante a Segunda República (1848-1852), influído polo ambiente político e por mor da súa indefinida ideoloxía, e quizais polo éxito acadado por Eugène Sue con Les mystères de Paris, comezou unha novela social, despois abandonada (Les misères), fonte directa de Les misérables (1862), obra que redactou no exilio e na que, máis alá do argumento, pretendeu presentar a teoría de que o progreso da humanidade depende da educación e da misericordia. A novela máis acabada de Hugo pode ser Les travailleurs de la mer (1866). L’homme qui rit (1869) ten unha indubidable profundidade política, e Quatre-vingt-treize (1874), novela histórica moi exitosa, corresponde ao período triunfal da terceira república (1874). Hugo non é o mellor representante de cada un dos xéneros que cultivou, mais si é certo que está na vangarda do que escribe. Famoso en vida, son moitos os críticos que retrataron a súa énfase sistemática, o delirio verbal e a esterilidade conceptual que aparecen nunha obra inmensa, pero que en todo momento proceden das mesmas fontes. Hugo pode definirse como un autor máis vigoroso ca refinado, máis visionario ca imaxinativo, dunha gran forza e cun gusto evidente polas situacións e as cores violentas. A súa obra plástica, menos coñecida ca a literaria, ten unha grande importancia, posto que o mundo fantasmagórico e gotizante dos seus debuxos, xeralmente paisaxes, influíu no surrealismo e foi moi valorado por C. Baudelaire e T. Gautier. Destacan as súas paisaxes do Rin (1839-1840), O burgo da cruz e A calzada, ambos de 1850, e numerosas mariñas de Jersey e Guernesey, como Vistas de Viandem (1871).

Cronoloxía